schuilkelders op Mariagaard
 

Duitse Schuilkelders, deeluitmakend van de Reichsschule Flandern op het grondgebied van Mariagaard te Kwatrecht.

Geschiedenis van de Reichsschule Flandern

 

 

 

 

Beschrijving van de 3 nog aanwezige schuilgangen op de terreinen van het scholencomplex Mariagaard te Kwatrecht

 

 

 

 

 

Korte beschrijving.

Oorsprong van de Duitse Schuilkelders in de voortuin van het huidige scholencomplex Mariagaard te Kwatrecht.

  • De schuilkelders, eigenlijk schuilgangen die nog terugvindbaar zijn in de voortuin van het huidige scholencomplex Mariagaard te Kwatrecht, zijn nog enkele van de weinige direct terug te vinden restanten van de vroegere Reichsschule Flandern.

De schuilkelders (gangen)

  • Het betreft hier drie gelijksoortige schuilkelders, eigenlijk meer schuilgangen. Ze zitten niet zo heel diep in de grond. De schuilkelders zijn herkenbaar van op de weg doordat ze het terrein in de voortuin van de school een zeer oneffen indruk geven. De schuilkelders vormen in het landschap namelijk 3 heuveltjes.
  • Op onderstaande luchtfoto ziet u de drie schuilstructuren geschetst op een luchtfoto van gis-vlaanderen. De schetsen van kelder 2 en 3 zijn vrij correct. Kelder 1 is zo goed als zeker maar toch nog altijd een gedeelte onder voorbehoud daar dit de enige van de drie kelders is die ik nog niet langs de binnenkant heb gezien.
overzichtsfoto schuilkelders op Mariagaard

Vestingsbouw directe omgeving Gent.

Overzicht van de drie aanwezige schuilstructuren:

Om toch even de bouwperiode van de schuilkelders te kunnen koppelen aan de kortstondige aanwezigheid van de Reichschule Flandern, deze fotoreportages van de gebouwen van de huidige school Mariagaard, door de tijd heen. Er werd mij namelijk toch al enige malen de vraag gesteld of ik wel zeker was dat de bestaande structuren wel degelijk gebouwd waren tijdens deze zwarte bladzijde van deze schoolgebouwen.

Rechtse gebouw

Rechter gebouw Mariagaard ten tijde van de landbouwschool
Deze foto is al veel moelijker herkenbaar. Het rechtste gebouw zag er ten tijde van de landbouwschool (1925-1935) nog heel anders uit dan wat men nu ziet. Vooraan herkent u de spoorwegtalud. Ook bestond bunker A40 nog niet. (Foto: Nelis)
Zelfde voorgevel gefotografeerd vanaf de toegangsweg. Zoals te verwachten nog nergens een spoor van de schuilkelder in de voortuin. (Foto: Nelis)
rechtse hoofdgebouw Mariagaard na 3 dagen van strijd in mei 1940
Dit was de toestand waarin de gebouwen zich bevonden na drie dagen van verwoede strijd in mei 1940. Vooral de rechter gebouwhelft was zwaar toegetakeld. (allicht ook omwille van de zwaar bevochten bunker A40 kortbij deze gebouwen). In de voortuin het begin van een Duits soldatenkerkhof. (Foto: Collectie J. De Vos)
Rechter gebouwhelft Mariagaard ten tijde van de Rijksschool
Dezelfde gebouwen ten tijde van Reichsschule Flandern. Het kerkhof is volledig in Duitse eer hersteld en piekfijn opgekalefaterd, net als de gebouwen op de achtergrond. In beide gevallen ligt de kelder allicht juist links uit het beeld. Bij vorige foto zal hij er nog niet geweest zijn, hier allicht reeds wel. (Foto: Collectie J. De Vos)

Foto van zelfde gevel. Het zicht is zeker recenter dan vorige foto, het Duitse kerkhof is namelijk reeds verdwenen. Daardoor is de foto zeker van na 1949. Ook is de tekst onder de puntgevel met de leeuw opgekuist. De schuilkelder ligt allicht iets te ver van het gebouw om nog in beeld te komen. Vergeet niet dat er heden een rotonde tussenligt. (Foto: Replica)

Foto allicht uit zelfde periode als vorige. Hier merkt men duidelijk dat men de puntgevel opgekuist heeft van de tekst die erop stond. (Foto: Replica)
Ondertussen heeft de school nogmaals een metamorfose ondergaan. Zo is de ganse zijbeuk rechts van de gebouwen verdwenen en afgebroken. Het is één van de zeldzame oudere foto's van rechter gebouwenhelft van Mariagaard waar de schuilgang op te zien is als een grondheuvel op het terrein. (Foto: Replica)
Zicht op gebouw anno 2009. Vooraan de toegang tot de eerste schuilkelder. Achteraan ziet u duidelijk dat het gedeelte van het gebouw dat ooit praktisch in het midden stond, nu nog op de zijkant van de bouw staat. Er is praktisch een volledig beuk verdwenen tussen spoorwegtalud en bouw.
De leeuw in de kop van de puntgevel.

Het is dus wel niet altijd even duidelijk zichtbaar, maar de kelders worden pas duidelijk af te toe zichtbaar op foto's, eenmaal na WO II. De reden hiervan is dat ze voor mei 1940 nog niet bestonden, allicht in 1943 bij de oprichting van de Reichsschule gebouwd werden, en vooral niet in beeld gebracht uit geheimhouding voor geallieerden. Na WO II komen ze af en toe omdat ze nutteloos waren geworden in beeld.

2. Soms krijgt men ook de opmerking of de schuilkelders niet origineel bij Bruggenhoofd Gent behoorden. Het zou alles behalve logisch zijn. Men gaat toch nooit schuilgangen aanleggen volledig in de voorlijn van een verdedigingslinie. De bunker op hetzelfde terrein is de bunker A40 (een voorliniebunker).

3. Als men toch al schuilkelders gaat voorzien in deze bunkerlinie, waarom dan enkel in Kwatrecht en nergens anders meer op de linie.

3. Mochten de kelders bij de bunkerlinie horen, waarom worden ze dan nooit vernoemd in de talloze strijdverslagen die van de strijd aan het bruggenhoofd bestaan. Ze worden zowel in de Belgische als de Duitse versies niet vernoemd.

4. Van alle structuren van bruggenhoofd Gent bestaan de originele bouwplannen binnen Belgische militaire archieven. Waarom worden er dan nergens plannen gevonden van deze schuilgangen. De reden is vrij eenvoudig. Het zijn Duitse structuren en de plannen zitten dus allicht niet in Belgische maar in Duitse archieven.

5. De baksteenstructuur heeft hier en daar van bouwstijl gelijkenissen met de schuilgangen zoals terug te vinden aan de Bijloke te Gent. (let op de baksteen toegangstrappen, de boogvormige gewelven, de wijze van het bevestigen van de verlichting,...Deze bij de Bijloke zijn 100% zeker Duitse structuren.

6. Mochten de kelders van na WO II zijn, zouden ze zeker Belgisch geweest zijn en zou er toch meer info over terug te vinden moeten geweest zijn. Zo is er ook niets van terug te vinden bij de Zusters Van Liefde die na WO II ook nog altijd eigenaars waren van de terreinen.

7. De derde schuilkelder (voor het rechtste gebouw), heeft een gang waar vrij sterke verzakkingen te zien zijn van zijmuren. Dit is allicht veroorzaakt door het zware geallieerde oorlogsmateriaal dat na de bevrijding op Mariagaard gestockeerd is geweest. Waarschijnlijk hebben geallieerden zonder weet te hebben van de kelder, er over gereden met hun tanks en zwaar materieel dat in de voortuin geparkeerd stonden.

Routebeschrijving om deze lokatie te vinden

De schuilkelders liggen in de voortuin van een school. U kunt ze reeds eenvoudig vanaf de weg zien daar zij te herkennen zijn als oneffenheden in het terrein. Het zijn heuvels in het voor de rest vlakke terrein van de voortuin van de school. De lokatie is dezelfde als deze van het oude Duitse kerkhof en de bunker A40 die op de rand van dit toenmalige Duitse kerkhof.

Komende van de steenweg Aalst-Gent moet men afslaan in de richting van de E40 autosnelweg, oprit Wetteren. De school Mariagaard ligt in dat geval juist achter de spoorwegbrug op de rechter kant.

Komende van de E40 ligt de school juist naast de aftrit Wetteren van de E40, rijdende in de richting van Wetteren.

U kunt de schuilkelders zelf niet bezoeken daar zij volledig afgesloten zijn. Er is slechts een toegang eventueel nog open te maken. Gelieve dit echter niet meer te doen daar er uiteindelijk in de schuilkelder niets "meer" te zien is dan dat u reeds kunt zien op de foto's die u hierboven kunt vinden. Respecteer de terreinen van de school AUB. Na het betreden van de schuilkelder door mijzelf is alles weer hersteld in zijn originele toestand.