Algemene beschrijving Hollandstellung

Knokke Heist - Westkapelle - Lapscheure - Moerkerke - Middelburg - Maldegem - Sint Laureins- Adegem - Eeklo - Lembeke - Oosteeklo - Ertvelde - Kluizen - Gent - Assenede - Sint Kruis Winkel - Mendonk - Zaffelare - Eksaarde - Moerbeke Waas - Sinaai - Stekene - Kemzeke - Sint Gillis Waas - Vrasene

Structuren WO II in directe omgeving Hollandstellung (Zweitestellung): Knokke Heist - Maldegem - Sint Laureins- Philippine (NL) - Sas Van Gent (NL) - Sluiskil (NL)

Wat voorafging aan de loop van de Hollandstelling is voor de voorlijn te zoeken op grondgebied Middelburg, voor de achterlijn op Moerkerke.

De Hollandstellung - Inventarisatie van deze bunkerlinie op grondgebied Maldegem.

Vanaf Middelburg aan het dubbelkanaal Leopoldkanaal - Schipdonkkanaal bereik je een zwaar uitgewerkte stelling van de Hollandstellung. Aan de Noordkant van het Leopoldkanaal duiken maar opnieuw bunkers op vanaf de aansluiting van de Waaktdijk met de Dijkstraat. Vanaf daar was een vooruitgeschoven stelling tot nabij de Belgisch-Nederlandse grens bij Eede. Deze vooruitgeschoven stelling zal tevens het einde betekenen van de linie aan de noordkant van het Leopoldkanaal.

De hoofdstelling van de Hollandstellung lag aan de zuidkant van het Schipdonkkanaal praktisch doorlopend vanaf Leestjesbrug Middelburg tot nabij het sas over het kanaal te Adegem, waar de linie oversteekt richting Eeklo. We vervolgen onze beschrijving aansluitend van waar we de beschrijving stopten op grondgebied Middelburg (munitienis bij artilleriestelling) tot Strobrugge. Hier liggen nog beperkt wat structuren maar het moeten er zeker heel wat meer geweest zijn, allicht op vrij gelijke afstanden van elkaar.

In de meeste literatuur vindt men terug dat de noordkant van het Leopoldkanaal was uitgewerkt door de Duitse Marine en de zuidkant door de Duitse landmacht. Zo goed als zeker is echter de ganse kanalenzone tussen Leestjesbrug tot Strobrugge Maldegem integraal het werk geweest van de Duitse Marine. Wel is een korte tijd zowel de noord- als de zuidkant overgedragen geweest aan de Duitse landmacht om daarna opnieuw overgedragen te worden aan de Marine. In deze periode zijn een aantal structuren in ruwbouw gegaan die dan wel opgetrokken zijn in de typische betonstenen gebruikt door de Duitse landmacht. Dit verklaart waarom er aan de noordkant van het Leopoldkanaal ooit 3 dergelijke zware MG-bunkers stonden gericht op het Leopoldkanaal opgetrokken in die typische betonstenen. Anderzijds vind je aan de zuidkant van het Schipdonkkanaal ook manschappenonderkomens terug opgetrokken in deze zelfde betonstenen. Deze vertonen echter aan de binnen- en buitenzijde sporen die sterk verwijzen naar werkmethodes van de Duitse Marine. Hiermee bedoel ik bv het afslaan van de binnenzijden met houten planken (nog restant aanwezig in 1 bunker), de mitrailleurpalen die duidelijk verwijzen naar de Marine, eveneens bij manschappenonderkomens in betonstenen. Ook vindt men aan de zuidkant van het Leopoldkanaal nog bewijzen van ooit gebouwde maar jammer genoeg allen gesloopte in volle beton opgetrokken structuren wat toch zeker nooit zo is uitgewerkt geweest door de Duitse landmacht op de rest van de linie oostelijk van Strobrugge. Dus voor de zone Middelburg en Maldegem gaat de standaarduitleg van de Marine bouwde alles in gewapend beton en de landmacht alles met bunkerstenen alvast niet op.

Vanaf de eerder gemelde zware MG-bunker aan de noordkant vna het Leopoldkanaal (grondgebied Middelburg) verdwijnt de linie voor even om opnieuw op te duiken vanaf de kruising van de Waaktdijk met de Dijkstraat. Vanaf hier begon ooit een vooruitgeschoven stelling naar de Nederlandse grens toe bij Eede. Aan de noordkant van het kanaal moet daar ook ooit een 3e zware MG-bunker gestaan hebben identiek met de 2 zware exemplaren die nog gekend zijn. Aan de overzijde van de weg ligt nog puin van een verdwenen bunker of van deze gesloopte 3e zware bunker. Aan de oostkant van ditzelfde kruispunt ligt nog een grotendeels onder de grond stekende gedynamiteerde manschappenbunker met bijhorende enkelvoudige observatiepost en mitrailleurpaal. De vooruitgeschoven stelling had nog een bunker nabij de Fortuinstraat. Daar is enkel nog het muurtje van een mitrailleurstelling terug te vinden. Tegen de steenweg naar Eede stond zo goed als een grensbunker waar heden niets meer van terug te vinden is. De vooruitgeschoven stelling liep dan via de rand van enkele weilanden terug richting Aardenburgkalseide waar nog een 3e zware MG-bunker is te vinden. Dat is tevens de laatste bunker nog terug te vinden aan de noordkant van het Leopoldkanaal. Bij deze bunker blijft de bijhorende manchappenbunker (allicht ook grotendeels onder de grond) vermist. Hij zou nog moeten bestaan. Let op, verhalen doen de ronde dat hij nog altijd geboobytrapt zou liggen. Hij zou in elk geval nog gebruikt zijn door de Duitsers bij de bevrijding van Eede in september 1944.

De eigenlijke hoofdstelling zit op Maldegem wel degelijk aan de zuidkant van het Schipdonkkanaal. Er zijn in elk geval nog heel wat locaties waar ooit bunkers moeten hebben gestaan aan de zuidkant van dit kanaal tussen Leestjesbrug en Strobrugge. Het waren er zeker meer dan de 2 die nu nog terug te vinden zijn. Er zijn er ook zeker nog gesloopt na WO II. De locaties zijn allen aangeduid op onderstaande inventarisatie. Wel blijft het onduidelijk of ze ooit effectief allen zijn gebouwd geweest, nog in de ondergronds steken of ondertussen effectief opnieuw zijn gesloopt. Langs de zuidkant van het Schipdonkkanaal zijn er op die manier zeker nog 8 van dergelijke locaties (zonder de 2 gekende structuren). Waar het huidige fietspad langs het Schipdonkkanaal aansluit met de Aardenburgkalseide zijn nog de restanten terug te vinden van een 2e munitienis horende bij een tweede artillerie-opstelling langs dit kanaal. Dit betreft een gedynamiteerd exemplaar dat door mijzelf in 2018 volledig werd vrijgemaakt..

Op het schiereiland gekend als Strobrugge liggen nog altijd 2 grote manschappenbunkers. Weet dat de beide bunkers, nu elk aan een kant van de weg met de naam Strobrugge liggen. Dit was de originele hoofdweg waarop ook de toenmalige Strooibrug was gelegen over het Schipdonkkanaal. Ook de brug over het Leopoldkanaal zal in hetzelfde verlengde hebben gelegen.

Verder achteruit van het Schipdonkkanaal lagen hier ook nog een aantal bunkers op een soort van achterlijn. Daar is allicht nog informatie van ongekend. 2 locaties kunnen nog teruggevonden worden al zijn de bijhorende bunkers verdwenen in de jaren '50 van vorige eeuw. Het betroffen 2 typische bunkers opgetrokken door de Duitse Marine, volledig opgetrokken in gewapend beton. Dit betrof een manschappenbunker en een signaallampbunker in de velden tussen het Vakebuurstraatje en het Schipdonkkanaal, achter een waterloop gekend als het Papaertsvaartje.

Tussen Strobrugge en de Rapenbrugstraat Noord zijn er geen structuren meer terug te vinden ondanks dat deze er zeker zijn geweest. Hier zijn alvast een 3 tal bunkers verdwenen zonder dat er nog info over te vinden is. Het is dan ook totaal niet duidelijk of dit nog structuren waren opgetrokken door de Duitse Marine of bunkers opgetrokken door de Duitse Landmacht. In elk geval is de overgang op structuren gebouwd door de Landmacht 100% zeker van de oostkant van de Rapenbrugstraat Noord omdat er daar wel degelijk alleen nog structuren en restanten te vinden zijn van bunkers opgetrokken in de typische bunkerstenen gebruikt door de Duitse landmacht.

Vanaf Rapenbrugstraat Noord blijft de voorlijn van de bunkerlijn volledig langs de zuidkant van het Schipdonkkanaal. Er zijn heden van deze voorlijn geen bunkers op zich meer overgebleven. Er zijn echter nog heel wat restanten van terug te vinden. Dit betreffen kleinere stukken puin, restanten van verschansingen die deel uitmaakten van voor de rest verdwenen bunkers achter het kanaal, restanten van kuilen waar ooit de restanten van gedynamiteerde bunkers werden geruimd. De voorlijn op grondgebied Maldegem eindigt voor de volgende brug over het Schipdonkkanaal gekend als de Celiebrug. Tussen Rapenbrugstraat Noord en Celie stonden alvast ooit nog 10 bunkers. Hiervan zijn er nog van 4 restanten terug te vinden in de vorm van puin. Deze bunkers werden allen door de Belgische Genie in de meidagen 40 opgeblazen om te vermijden dat de Duitsers in het vervolg van de oorlog nog gebruik zouden kunnen van maken als stelling achter het Schipdonkkanaal. Dit is trouwens ook nog zo verder voor bunkers langs ditzelfde kanaal op grondgebied Adegem tot de lijn het Schipdonkkanaal verliet richting Eeklo.

Verder op de achterlijn ziet men heden nog altijd 2 manschappenbunkers op de achterlijn liggen, midden in de velden tussen het Schipdonkkanaal en de huidige expressweg N49. Deze 2 bunkers zijn ook voorlopig de laatse gekende bunkers op grondgebied Maldegem op de achterlijn.

Deze achterlijn vertoont dan ook nog eens bijkomend de extra moeilijkheid dat er op de grens van Maldegem met Adegem 4 stuks gebouwd zijn op afwijkende locaties van waar dit ooit was voorzien. Om het nog wat moeilijker te maken zijn er alvast 3 van deze 4 bunkers ondertussen ook reeds gesloopt.

Voor de bunkers gebouwd door de Marine tussen Strobrugge en de kust, vindt men geen detail per gemeente terug. Men vindt er enkel van terug dat ze zullen deel uitgemaakt hebben van een totaal van 133 bunkers en structuren die nog konden teruggevonden worden in een inventarisatie van dit Marinegedeelte van deze bunkerlinie in 1921. Er is echter geen detail over hoeveel er hiervan toen specifiek op Maldegem stonden. Bijkomend is het dan zelfs nog niet duidelijk of men de structuren van Middelburg niet standaard bij Maldegem zullen geteld zijn, waar Middelburg uiteindelijk een deelgemeente van is. Ook blijf je nog eens zitten met een aantal zeer onduidelijke structuren tussen Strobrugge en Rapenbrugstraat Noord waarvan het ook opnieuw niet duidelijk is of ze ooit zijn opgetrokken geweest door de Duitse Marine of de Landmacht. Elk spoor ervan is verdwenen.

Mag het trouwens duidelijk zijn dat had de Hollandstellung niet bestaan, deze versterkingen tegen het dubbelkanaal te Maldegem allicht ook bestaan zouden hebben. Er is namelijk al eerder dan er sprake is over de Hollandstellung, sprake het optrekken van verdedigingen langs dit dubbelkanaal. Allicht heeft men deze dan bij het uitbouwen van de Hollandstellung standaard hierbij mee opgenomen en geïntegreerd.

Omdat de eigen telling uit het boek "De Hollandstellung" van Hans Sakkers zeker niet de volledige lijn onderzocht, is de telling die daar in terug te vinden is, ook zeer irrelevant om als referentie te gebruiken, wat dan ook niet is gebeurd. Wel zijn de vermelde locaties uit het boek mee opgenomen in de eigen zoektocht.

Hieronder alvast de situatie van structuren door www.bunkergordel.be teruggevonden, Mocht u er meer info over kunnen geven over ontbrekende zaken, aarzel niet dit door te geven op info@bunkergordel.be. Weet dat aanvullende details over bunkers aangeduid met cirkeltjes omdat de 100% exacte locatie mij ontbreekt, zeker ook altijd welkom zijn.

Elk aangeduid bunkertje werd informatief van een eigen veronderstelde indeling voorzien omdat de oude reeds bestaande indelingen vrij onlogisch zijn en er blijkbaar types worden uitgevonden bij de vleet zonder dat ze soms nog van elkaar onderscheidbaar zijn. Er zullen later nog gedetailleerde bunkerfiches worden toegevoegd van de bunkertjes die tijdens de zoektocht ook in de mate van het mogelijke in detail gefotografeerd worden.

Alle onderstaande luchtfoto's zijn afkomstig van Google Earth.

De teruggevonden locaties werden om de deze telling iets visueler te maken van een aparte kleur voorzien. Deze kleuren werden toegepast op onderstaande foto's:

  • Nog bestaande Hollandstellung bunkers - Lichtblauw
  • Structuren die in dezelfde regio zijn opgetrokken maar geen deel uitmaken van de Hollandstellung - Geel. (Geel)
  • Gekende gesloopte structuren - Rood
  • Locaties van ooit geplande maar nooit gebouwde bunkers - Roze
  • Hollandstellung bunkers reeds vermeld op vorige foto's - Oranje.

Indien de locaties zo goed als correct gekend zijn, zullen de structuren aangeduid worden met een stip in bovengemelde kleur. Indien enkel ongeveer de locatie gekend is, zal dit gebeuren met een cirkeltje in de gemelde kleuren. Ook de grootte van de cirkel zal afhangen van de mate van onduidelijkheid van de te localiseren zone.

Om het intern wat overzichtelijk te maken werd een interne nummering toegepast die niets vandoen heeft met eerder gemaakte en bestaande tellingen van her en der uit het verleden. Het is gewoon een eigen vorm van telling per gemeente. Ga er dan vooral ook alvast niet meer achter zoeken.

In de telling van de inventarissatie is de scheiding tussen Marine en Landmacht gelegd bij Strobrugge ondanks dat dit dus mogelijks beperkt fout kan zijn en deze scheiding lag bij Rapenbrug Noord.

In totaal werden op Maldegem in het Marinegedeelte 23 locaties geprospecteerd. Van deze 23 locaties bleken er nog 7 effectief structuren te bevatten. Daarnaast konden ook nog van 2 verdwenen structuren restanten terug gevonden worden. 1 bunker blijft volledig vermist terwijl hij nog zou moeten bestaan.

Daarnaast zijn er op Maldegem op het Landmachtgedeelte ooit allicht 18 structuren opgetrokken geweest. In 1935 werden er in deze zone nog 8 bunkers teruggevonden. Wel had men origineel de bedoeling er 9 terug te vinden maar 1 exemplaar was toen al zoek geraakt. Welke dit betrof, is uit deze studies niet uit te maken. Bij mijn eigen inventarissatie in 2018 werden er slechts nog 2 exemplaren in goede staat nog teruggevonden, grotendeels het gevolg van het eerder gemelde dynamiteerwerk van de Belgische Genie in de meidagen 40. Daarnaast zijn er wel nog van 5 bunkers restanten in de vorm van puin terug te vinden.

Laat het duidelijk zijn dat de regio Maldegem niet evident is om te proberen prospecteren en allicht nog verborgen materiaal bevat.

De loop van de Hollandstellung in grote lijnen op een kaart van Maldegem

Maldegem - dubbelkanaal Leopoldkanaal - Schipdonkkanaal vanaf zware MG op rand van Middelburg tot Strobrugge

Op deze zone zitten er zowel nog structuren van de Marine aan de noordkant van het Leopoldkanaal alsook de hoofdlijn die gewoon zuidelijk van het Schipdonkkanaal loopt. Er zijn zelfs nog enkele verdwenen bunkers gesignaleerd zuidelijk van het Schipdonkkanaal.

De in het geel aangeduide zone bevat ook nog heel wat structuren. Deze zijn echter van origine Duits en WO II en zeker niet direct gelinkt aan de Hollandstellung. Zie hiervoor een overzicht van wat er nog te vinden is aan Zweitestellung in die zone, onderaan deze pagina.

1. Ma M 22 : Vermiste of nooit gebouwde Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Opvallend is dat ook juist hier op die locatie 1 boom ontbreekt)
2. Ma M 20 : Vermiste of nooit gebouwde Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (lager liggend terrein naast oud sas)
3. Ma M 21 : Vermiste of nooit gebouwde Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Ook hier ontbreekt juist hier meer achteraan een boom)
4. Ma M 19 : Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Is door dienst erfgoed verkeerd gelocaliseerd)
5. Ma M 23 : Vermiste of nooit gebouwde Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Geen directe sporen)
6. Ma M 07 : Vermiste of nooit gebouwde Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Opnieuw zink in terrein zichtbaar die zelfs laat vermoeden dat er mogelijks zelfs nog iets steekt)
7. Ma M 02 : Locatie gesloopte bunker voor Signaallamp - Tussen Vakebuurstraatje en Schipdonkkanaal, tegen Pappaertsvaartje.
8. Ma M 03 : Locatie gesloopte Manschappenbunker - Tussen Vakebuurstraatje en Schipdonkkanaal tegen Pappaertsvaartje. (Zink in terrein nog zichtbaar)
9. Ma M 10 : Vermiste of nooit gebouwde Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Zink in terrein meer dan duidelijk te zien, allicht heeft hier dus wel degelijk ooit iets gestaan)
10. Ma M 18 : Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Door dienst erfgoed verkeerd gelocaliseerd)
11. Ma M 16 : Restanten gesloopte bunker, onbekend type aan de overzijde van de Waaktdijk met de dijkstraat . Dit kan ook puin zijn van de verdwenen zware 3e MG bunker langs het kanaal.
12. Ma M 10 : Combinatie Manschappenbunker - Enkelvoudige observatiepost - mitrailleurpaal - Dijkstraat met Waaktdijk, voor oprit woning, enkel betonplaat vlot zichtbaar.
13. Ma M 15 : Zware MG-bunker Marine : 3e gesloopte zware MG-bunker die langs Leopoldkanaal stond en werd gesloopt. Mogelijks is het puin aan de overkant van de weg (Ma M 16) van deze bunker. (Foto: Google Streetview)
14. Ma M 11 : Mitrailleuropstelling van gesloopte Manschappenbunker - Fontijnstraat 29
15. Ma M 06 : Verdwenen Manschappenbunker - Aardenburgkalseide N410, kortbij Nederlandse grens (was soort grenspost).
16. Ma M 05 : Vermiste Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal. (Geen directe sporen meer zichtbaar)
17. Ma M 01 : Restanten gedynamiteerde munitienis bij artillerieopstelling - Fietspad langs Schipdonkkanaal (juist voor sas - in 2018 volledig vrijgemaakt).
18. Ma M 04 : Vermiste of nooit gebouwde Manschappenbunker - Fietspad langs Schipdonkkanaal - Aardenburgkalseide. (Geen directe sporen meer zichtbaar)
19. Ma M 12 : Grote Manschappen - Commandobunker - Strobrugge 17
20. Ma M 13 : Grote Manschappen - Commandobunker - Strobrugge 12-14

Maldegem - Strobrugge tot Rapenbrug Noord

Op deze zone is er voorlopig nog maar 1 zware MG-bunker nog terug te vinden. In de directe nabijheid is zo goed als zeker nog een manschappenbunker vermist. In de zone tussen de expressweg naar Eede en Rapenbrug Noord stonden ooit nog 3 bunkers waar voorlopig geen sporen meer van te vinden zijn. Het is dan ook onduidelijk of daar de laatste bunkers stonden van de Marine of de eerste van de Duitse landmacht. Voorlopig werden ze bij de landmacht geteld.

1. Ma M 17 : Vermiste Manschappenbunker - Aardenburgkalseide noordkant Leopoldkanaal. Bestaat zo goed als zeker nog, alleen voorlopig onvindbaar.
2. Ma M 14 : Zware MG-bunker - Aardenburgkalseide, noordkant Leopoldkanaal, voorbij Strobrugge.
3. Ma L 01 : Verdwenen of nooit gebouwde Manschappenbunker - In zuidelijke dijk Schipdonkkanaal. Niet verwarren met nog aanwezige WO II structuren. Geen directe sporen.
4. Ma L 02 : Verdwenen of nooit gebouwde Manschappenbunker - Veld tussen Schipdonkkanaal en Kwadestraat. Geen directe sporen.
5. Ma L 05 : Verdwenen of nooit gebouwde Manschappenbunker - Hoek Kwadestraat en Rapenbrug Noord. Geen directe sporen.

Maldegem - Rapenbrug Noord tot Celieplas (Celie-brug over Schipdonkkanaal)

Op deze zone verliep de voorlijn volledig verstoken achter de zuidelijke oever van het Schipdonkkanaal. Er loopt nog een achterlijn iets meer achteruit in de velden waar alvast nog wat bunkers van bestaan. De voorlijn werd hier grotendeels gedynamiteerd zodat er hier en daar nog enkel wat restanten of puin terug te vinden zijn. Ook dit een zeer moeilijk te traceren en terug te plaatsen gedeelte van de Hollandstellung.

Bijkomend ontstaat op de grens van Maldegem met Adegem de zeer merkwaardige situatie dat een 4 tal bunkers waarvan er om het nog wat moeilijker te maken maar 1 meer bestaat, nooit zijn gebouwd waar ze origineel waren voorzien om gebouwd te worden. Hiervan lagen er origineel 2 nog op Maldegem, de andere 2 op Adegem. De effectieve gebouwde bunkers lagen uiteindelijk nog 1 op Maldegem en 3 op Adegem. Heden bestaat enkel nog 1 exemplaar van de 4 gebouwd op Adegem.

1. Ma L 11 : Stuk puin van Commandobunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas.
2. Ma L 06 : Manschappenbunker - Oostelijk van Rapenbrugstraat in veld
3. Ma L 12 : Puin van Manschappenbunker - kruising veldweg en Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas.
4. Ma L 07 : Manschappenbunker - noordelijk van Broekhuizenstraat
5. Ma L 13 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden.
6. Ma L 14 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden.
7. Ma L 15 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden.
8. Ma L 16 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden wel juist daar een ontbrekende boom.
9. Ma L 17 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden wel juist daar een ontbrekende boom.
10. Ma L 18 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden.
11. Ma L 03 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden.
12. Ma L 04 : Verdwenen Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas. Geen restanten teruggevonden.
13. Ma L 08 : Resterende verschansing van een Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas.
14. Ma L 09 : Restanten Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas.
15. Ma L 10 : Restanten Manschappenbunker - Jaagpad zuidelijk Schipdonkkanaal tussen Rapenbrug Noord en Celieplas.

Strobrugge Maldegem - De Duitse Zweitestellung, deel uitmakend van de Atlantic Wall.

Te Maldegem, ter hoogte van Strobrugge en ook nog langs enkele andere locaties in de nabijheid van het Leopoldkanaal, zitten in deze regio nog heel wat structuren verborgen. Deze zijn in geen geval deel uitmakend van de hier beschreven bunkerlijn, de Hollandstellung. Men kan deze stellingen wel gaan beschouwen als uitbreidingen op de reeds bestaande Hollandstellung. Sommige reeds bestaande WO I structuren werden opnieuw gebruikt, anderen niet, maar ook werden er heel wat bijkomende structuren gebouwd. Men kan ze op die manier wel letterlijk als een WO II uitbreiding op de bestaande Hollandstellung gaan beschouwen omdat ze wel verdedigend zijn opgetrokken naar hetzelfde front toe. Bij deze bijgebouwde structuren werd Nederland wel niet als uiterste grens bekeken omdat zowel België als Nederland op dat moment bezet gebied waren. Er zijn namelijk ook beperkt nog hierbij horende structuren te vinden, kort over de Belgische grens tot in Sluiskil. Mogelijk zitten er nog maar in elk geval werden er op het moment tot daar reeds gevonden.

De structuren maakten deel uit van een Duitse WO II site. Deze diende om het achterland te beschermen, vooral tegen vijandige vliegtuigen. De hiertoe deel uitmakende structuren zitten in veel gevallen sterk verborgen tussen de bebouwing maar blijken vaak nog vrij goed bewaard. Ook zijn er structuren bij die flink wat sporen van strijd dragen.

Op grondgebied Maldegem zijn deze structuren te vinden op het schiereiland Strobrugge en de daarbij aansluitende tussendijk tussen Schipdonk en Leopoldkanaal. De stelling loopt ook nog beperkt door aan de overzijde van de expresweg te Strobrugge, aan de zuidzijde van de het Leopoldkanaal.

De stellingen blijken ook qua grondgebied waarop ze zijn gebouwd, heel wat uitgebreider dan wat wordt aangeduid door de Dienst Erfgoed. De stelling wordt wel in hun beschermingsdossier vermeld maar niet in detail wat natuurlijk opnieuw totaal geen garantie geeft op enige bescherming van de nog bestaande structuren. Wat niet in detail is beschreven, kan men ook moeilijk beschermd noemen. Vandaar deze detailtelling van wat hier kon worden teruggevonden. Naar alle waarschijnlijkheid zijn ook de twee grote manschappen-commandobunkers Ma M 12 en Ma M 13, die wel degelijk deel uitmaakten van de Hollandstellung, ook opnieuw binnen deze stelling opgenomen geweest.

In totaal konden hier tot op heden 22 aparte structuren teruggevonden worden die van deze stelling deel uitmaakten.

Ook hogerop het Leopoldkanaal (meer Oostelijk) kunnen op verschillende plaatsen nog tot deze Zweitestellung behorende structuren teruggevonden worden. Omdat ze toch beperkt aanzienbaar zijn als een aanvulling vna de WO I bunkerlinie van de Hollandstellung, werden ze informatief bij deze inventarisatie toch ook mee gearchiveerd.

2. Ma W2 02 - Koepelstructuur
3. Ma W2 03 - Manschappenbunker
4. Ma W2 04 - Schuttersput
5. Ma W2 05 - Manschappenbunker
6. Ma W2 06 - Manschappenbunker
7. Ma W2 07 - Manschappenbunker
8. Ma W2 08 - Manschappenbunker
9. Ma W2 09 - Manschappenbunker
10. Ma W2 10 - Munitienis
11. Ma W2 11 - Munitienis
12. Ma W2 12 - Opslagplaats
13. Ma W2 13 - Opslagplaats
14. Ma W2 14 - Opslagplaats
15. Ma W2 15 - Schuttersput
16. Ma W2 16 - Schuttersput
17. Ma W2 17 - Manschappenbunker
18. Ma W2 18 - Manschappenbunker (Door dienst erfgoed foutievelijk gekoppeld aan Hollandstellung) - ook foto is verkeerd
19. Ma W2 19 - Manschappenbunker
20. Ma W2 20 - Opslagplaats
21. Ma W2 21 - Manschappenbunker
22. Ma W2 22 - Manschappenbunker

Als uzelf nog aanvullingen of correcties weet ten opzichte van bovenstaande reeks structuren op grondgebied Maldegem, gelieve dit dan door te geven, zodat toch eindelijk eens een volledige inventarisatie van wat nog van deze linie bestaat zou gekomen kunnen worden. Gelieve in dat geval te mailen op info@bunkergordel.be. Alvast bedankt voor uw medewerking.

Het verdere verloop van de Vooruitgeschoven stelling is te zoeken op grondgebied Sint Laureins. De hoofdstelling loopt verder op grondgebied Adegem.

Gebruikte externe bronnen:

  • Detailkaarten Hollandstellung uit de collectie van Alain Van Geeteruyen
  • Gebruikte externe bronnen: Boek: "De Hollandstellung - Hans Sakkers, Johan den Hollander en Ruud Murk".
  • De inventaris van de Dienst Erfgoed van de Hollandstellung.
  • Het archief van Eeklo, meer specifiek, de collectie George Spittael met dank aan Mr Marc Verbiest.