Andere militair getinte structuren regio Oost-Vlaanderen

beperkte lijst hieronder

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Algemene beschrijving Hollandstellung

Reeds geïnventariseerde zones

Gedeelte gebouwd door de Duitse Marine tussen Knokke en Maldegem

Knokke Heist (+Zweitestellung WO II)

Westkapelle

Lapscheure

Moerkerke

Middelburg

Maldegem

Middelburg

Maldegem (+Zweitestellung WO II)

Sint Laureins (+ Zweitestellung WO II)

Philippine (NL) - Sas Van Gent (NL) - Sluiskil (NL) (Enkel Zweitestellung WO II)

Adegem

Eeklo

Lembeke

Oosteeklo

Ertvelde

Kluizen

Gent - 't Zandeken

Assenede

Sint Kruis Winkel

Mendonk

Zaffelare

Eksaarde

Moerbeke Waas

Sinaai

Stekene

Kemzeke

Sint Gillis Waas

Vrasene

De Hollandstellung - Inventarisatie van deze bunkerlinie op grondgebied Moerkerke.

De regio Moerkerke is voor wat deze bunkerlinie betreft niet zo eenvoudig te inventariseren. Een aantal bunkers zijn namelijk reeds gesloopt of verdwenen en deze die er nog zijn, zijn zeker niet altijd even vlot terug te vinden.

Op Moerkerke vindt men enkel bunkers opgetrokken door de Duitse Marine. Deze hebben hun bunkers altijd volledig bekist en opgetrokken in ter plaatse gestort gewapend beton. Ten zuiden van het dubbelkanaal, zuidelijk van het Schipdonkkanaal dus, bevinden zich ook bunkers maar vanaf daar zijn de bunkers gebouwd door Duitse Landmacht. De bunkers aan die zijde zijn opgetrokken in een soort van Prefab betonblokken (Formsteine genaamd).

Voor de bunkers gebouwd door de Marine tussen Strobrugge en de kust, vindt men geen detail per gemeente terug. Men vindt er enkel van terug dat ze zullen deel uitgemaakt hebben van een totaal van 133 bunkers en structuren die nog konden teruggevonden worden in een inventarisatie van dit Marinegedeelte van deze bunkerlinie in 1921. Er is echter geen detail over hoeveel er hiervan toen specifiek op Moerkerke stonden.

Merkwaardig is dat voor het Marinegedeelte vanaf Moerkerke de linie richting Knokke opnieuw in 2 lijnen is opgebouwd. Zo vindt men een lijn gevormd van bunkers vrij kort tegen de Belgisch-Nederlandse grens en een dunner bebunkerde zone op een lijn iets meer westelijk. Meestal zijn de bunkers in die zone letterlijk vrij lokaal gegroepeerd met een aantal bunkers kort bij elkaar om daarna opnieuw een zone te hebben waar zich niets meer bevindt. Dit scenario herhaald zich meermaals richting Knokke.

Omdat de eigen telling uit het boek "De Hollandstelung" van Hans Sakkers zeker niet de volledige lijn onderzocht, is de telling die daar in terug te vinden is, ook zeer irrelevant om als referentie te gebruiken, wat dan ook niet is gebeurd. Er worden in dat boek trouwens geen bunkers op Moerkerke vermeld. Wel zijn de vermelde locaties uit het boek mee opgenomen in de zoektocht die in dit geval wel in eerste instantie de volledige linie besloeg tussen Maldegem en Vrasene (grondgebied Oost-Vlaanderen) en in tweede fase ook werd uitgebreid tot de kust in Knokke.

Hieronder alvast de situatie van structuren door www.bunkergordel.be teruggevonden, Mocht u er meer info over kunnen geven over ontbrekende zaken, aarzel niet dit door te geven op info@bunkergordel.be.

Elk aangeduid bunkertje werd informatief van een eigen veronderstelde indeling voorzien omdat de oude reeds bestaande indelingen vrij onlogisch zijn en er blijkbaar types worden uitgevonden bij de vleet zonder dat ze soms nog van elkaar onderscheidbaar zijn. Er zullen later nog gedetailleerde bunkerfiches worden toegevoegd van de bunkertjes die tijdens de zoektocht ook in de mate van het mogelijke in detail gefotografeerd worden.

Alle onderstaande luchtfoto's zijn afkomstig van Google Earth.

De teruggevonden lokaties werden om de deze telling iets visueler te maken van een aparte kleur voorzien. Deze kleuren werden toegepast op onderstaande foto's:

  • Hollandstellung bunkers opgetrokken door de Duitse Marine - Lichtblauw.
  • Het geprospecteerde Marinegedeelte op Moerkerke situeert zich allemaal oostelijk van de huidige Natiënlaan en noordelijk van het dubbelkanaal Schipdonk- Leopoldkanaal. Nog 1 bunkertje van 3 kort bij elkaar gebouwde bunkertjes langs de Preekboomstraat ligt ook nog op Moerkerke en niet op Lapscheure zoals de rest van de 2 bunkers.
  • In deze zone konden op grondgebied Moerkerke bij de eigen zoektocht in 2016 nog 4 bestaande bunkers teruggevonden worden.
  • Daarnaast werd de locatie teruggevonden van een bunker ingebouwd in een woning die samen met de woning in 2015 werd onteigend en gesloopt voor toekomstige wegenwerken. Het verdwijnen in 2015 dient te worden gekoppeld aan het lokaal verleggen van de N49, de huidige Natiënlaan.
  • Hollandstellung bunkers opgetrokken door de Duitse landmacht - Donkerblauw. Niet meer van toepassing noordelijk van het dubbelkanaal.
  • Hollandstellung bunkers die reeds vermeld werden op vorige foto's, zijn bij herhaling in het Oranje aangeduid.
  • Voorlopig mag je allicht bovenstaande telling op Moerkerke voor wat nu nog vlot terugvindbaar is, als vrij volledig bestempelen.

De loop van de Hollandstellung in grote lijnen op een kaart van Moerkerke

Moerkerke - grens met Damme, noordkant Leopoldkanaal - westelijk van N49 - Natiënlaan.

Vanaf hier hebben we te maken met de bunkers gebouwd door de Marine op een tweede lijn

1. Mo M 01: Manschappenbunker Marine - ingebouwd in villa op hoek Tramweg - Natiënlaan. (Zowel villa als woning gesloopt in 2015 voor toekomstige wegenwerken aan Natiënlaan - N49)
2. Mo M 02: Manschappenbunker Marine met observatie-opening - achteraan wegel Houtincwerve op weiland.
3. Mo M 03: Manschappenbunker Marine - ingebouwd in woning tegen straatzijde - Houtincwerve nr 4
4. Mo M 04: Telefoonbunker Marine - in tuin woning op hoek Hoornstraat - Sint Lievenspad

Moerkerke - noordelijker aan grens met Lapscheure, 1 van 3 kort bij elkaar gebouwde bunkertjes langs de Preekboomstraat.

Ook dit betreft een bunkertje gebouwd door de Marine op een tweede lijn. Alleen dit ene bunkertje ligt nog op Moerkerke. De rest ligt op Lapscheure.

4. Mo M 05: Telefoonbunker Marine - bij hoeve en nog 2 andere bunkers langs de Preekboomstraat

Als uzelf nog aanvullingen of correcties weet ten opzichte van bovenstaande reeks structuren op grondgebied Moerkerke, gelieve dit dan door te geven, zodat toch eindelijk eens een volledige inventarisatie van wat nog van deze linie bestaat zou gekomen kunnen worden. Gelieve in dat geval te mailen op info@bunkergordel.be. Alvast bedankt voor uw medewerking.

Gebruikte externe bronnen: Boek: "De Hollandstellung - Hans Sakkers, Johan den Hollander en Ruud Murk".

De inventaris van de Dienst Erfgoed van de Hollandstellung.