Andere militair getinte structuren regio Oost-Vlaanderen

beperkte lijst hieronder

Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Algemene beschrijving Hollandstellung

Reeds geïnventariseerde zones

Gedeelte gebouwd door de Duitse Marine tussen Knokke en Maldegem

Knokke Heist (+Zweitestellung WO II)

Westkapelle

Lapscheure

Moerkerke

Middelburg

Maldegem

Middelburg

Maldegem (+Zweitestellung WO II)

Sint Laureins (+ Zweitestellung WO II)

Philippine (NL) - Sas Van Gent (NL) - Sluiskil (NL) (Enkel Zweitestellung WO II)

Adegem

Eeklo

Lembeke

Oosteeklo

Ertvelde

Kluizen

Gent - 't Zandeken

Assenede

Sint Kruis Winkel

Mendonk

Zaffelare

Eksaarde

Moerbeke Waas

Sinaai

Stekene

Kemzeke

Sint Gillis Waas

Vrasene

De Hollandstellung - Inventarisatie van deze bunkerlinie op grondgebied Lapscheure.

Op Lapscheure is de linie eveneens niet zo eenvoudig te inventariseren. Een aantal bunkers is nog zeer moeilijk terug te vinden. Men vindt er enkel bunkers opgetrokken door de Duitse Marine. Deze hebben hun bunkers altijd volledig bekist en opgetrokken in ter plaatse gestort gewapend beton. Ten zuiden van het dubbelkanaal, zuidelijk van het Schipdonkkanaal dus, bevinden zich ook bunkers maar vanaf daar zijn de bunkers gebouwd door Duitse Landmacht. De bunkers aan die zijde zijn opgetrokken in een soort van Prefab betonblokken (Formsteine genaamd).

Voor de bunkers gebouwd door de Marine tussen Strobrugge en de kust, vindt men geen detail per gemeente terug. Men vindt er enkel van terug dat ze zullen deel uitgemaakt hebben van een totaal van 133 bunkers en structuren die nog konden teruggevonden worden in een inventarisatie van dit Marinegedeelte van deze bunkerlinie in 1921. Er is echter geen detail over hoeveel er hiervan toen specifiek op Lapscheure stonden.

Merkwaardig is dat voor het Marinegedeelte vanaf Moerkerke de linie richting Knokke opnieuw in 2 lijnen is opgebouwd. Zo vindt men een lijn gevormd van bunkers vrij kort tegen de Belgisch-Nederlandse grens en een dunner bebunkerde zone op een lijn iets meer westelijk. Tot ter hoogte van Preekboomstraat is dit duidelijk te volgen maar vanaf daar zijn er richting Knokke allicht wel wat structuren verdwenen en wordt het achterhalen van de originele 2e lijn moeilijk volgbaar. Meestal zijn de bunkers in die zone letterlijk vrij lokaal gegroepeerd met een aantal bunkers kort bij elkaar om daarna opnieuw een zone te hebben waar zich niets meer bevindt. Dit scenario herhaald zich meermaals richting Knokke.

Omdat de eigen telling uit het boek "De Hollandstelung" van Hans Sakkers zeker niet de volledige lijn onderzocht, is de telling die daar in terug te vinden is, ook zeer irrelevant om als referentie te gebruiken, wat dan ook niet is gebeurd. Er worden in dat boek trouwens geen bunkers op Moerkerke vermeld. Wel zijn de vermelde locaties uit het boek mee opgenomen in de zoektocht die in dit geval wel in eerste instantie de volledige linie besloeg tussen Maldegem en Vrasene (grondgebied Oost-Vlaanderen) en in tweede fase ook werd uitgebreid tot de kust in Knokke.

Hieronder alvast de situatie van structuren door www.bunkergordel.be teruggevonden, Mocht u er meer info over kunnen geven over ontbrekende zaken, aarzel niet dit door te geven op info@bunkergordel.be.

Elk aangeduid bunkertje werd informatief van een eigen veronderstelde indeling voorzien omdat de oude reeds bestaande indelingen vrij onlogisch zijn en er blijkbaar types worden uitgevonden bij de vleet zonder dat ze soms nog van elkaar onderscheidbaar zijn. Er zullen later nog gedetailleerde bunkerfiches worden toegevoegd van de bunkertjes die tijdens de zoektocht ook in de mate van het mogelijke in detail gefotografeerd worden.

Alle onderstaande luchtfoto's zijn afkomstig van Google Earth.

De teruggevonden lokaties werden om de deze telling iets visueler te maken van een aparte kleur voorzien. Deze kleuren werden toegepast op onderstaande foto's:

  • Hollandstellung bunkers opgetrokken door de Duitse Marine - Lichtblauw.
  • Het geprospecteerde Marinegedeelte op Lapscheure situeert zich gedeeltelijk oostelijk van de N49, de huidige Natiënlaan. Hierbij zijn er bunkers die bijna op de grens met Nederland staan. De eerder gemelde tweede lijn ligt meer westelijk van deze zelfde N49. In totaal konden nog 16 structuren worden teruggevonden op grondgebied Lapscheure.
  • Voorlopig zijn er geen locaties van gekende gesloopte structuren op grondgebied Lapscheure.
  • Er is wel nog een uiterst verdacht blijvende locatie aangeduid die mogelijks wel nog een ontbrekende bunker zou kunnen bevatten. Dit kon niet ter plaatse worden bevestigd maar de mogelijkheid blijft in elk geval zeker aanwezig. Het betreft een grondheuvel op het terreinen van het vroegere Fort Sint Donaas waar logischer wijze (gezien de onderlinge afstanden tussen de gekende bunkers) een bunker "kan" gestaan hebben. Alleen is er aan de buitenzijde voorlopig nergens beton waar te nemen. Deze verdachte locatie is in het "Geel" aangeduid.
  • Hollandstellung bunkers opgetrokken door de Duitse landmacht - Donkerblauw. Niet meer van toepassing noordelijk van het dubbelkanaal.
  • Hollandstellung bunkers die reeds vermeld werden op vorige foto's, zijn bij herhaling in het Oranje aangeduid.
  • Locaties van gekende gesloopte bunkers zijn in het Rood aangeduid.
  • Voorlopig zal de prospectie op dit grondgebied allicht vrij volledig zijn al valt nooit uit te sluiten dat er nog bestaande structuren ontbreken.

De loop van de Hollandstellung in grote lijnen op een kaart van Lapscheure

Lapscheure - gedeelte noordelijk aansluitend op Moerkerke - westelijk van N49, Natiënlaan.

Dit is een vervolg van de bunkers gebouwd door de Marine op een tweede lijn, alle gesitueerd rond de Preekboomstraat.

1. La M 09: Bunker met seinlamp Marine - in veld tussen Preekboomstraat en Haringgat
2. La M 10: Commandobunker Marine - achter hoeve tegen Preekboomstraat.

Lapscheure - Zeedijk, zuidelijk gedeelte - oostelijk van N49, Natiënlaan.

Dit is een vervolg van de bunkers gebouwd door de Marine op een voorlijn, zeer kort bij de Nederlandse grens.

1. La M 01: Manschappenbunker met observatiegat Marine - bunker het dichtst tegen Zeedijk
2. La M 02: Manschappenbunker met observatiegat Marine - verst verwijderd van Zeedijk op zelfde weiland
3. La M 03: Grote Manschappenbunker - Commandobunker Marine - op verwilderd terreintje voor hoeve
4. La M 04: Observatiepost of munitienis Marine - op kruising Zeedijk met veldwegel.
5. La M 05: Dubbele mitrailleurpost Marine - zeer kort tegen La M 04 in dijk.

Lapscheure - Noordkant tot net over Damse Vaart, oude fort Sint Donaas.

Dit is een vervolg van de bunkers gebouwd door de Marine op een voorlijn, zeer kort bij de Nederlandse grens.

1. La M 06: Bunkertje met koepel in dijk Marine - kortbij knik in Zeedijk
2. La M 07: Manschappenbunker met observatiegat Marine - aan blauwe sluis op weiland
3. La M 08: Mitrailleurpost Marine - ter hoogte van haakse bocht Zeedijk nabij Damse vaart

Lapscheure - Detail van Fort Sint Donaas.

Prospectie in zomerperiode is vrij nutteloos gezien de structuren dan vaak zo goed als onmogelijk terug te vinden zijn en amper fotografeerbaar. Op onderstaande luchtfoto zouden de locaties vrij juist moeten zijn.

Lapscheure Fort Sint Donaas
1. La M 11: Manschappenbunker 3 toegangen Marine - tegen omheining met Damse Vaart.
2. La M 12: Munitienis Marine - kortbij manschappenbunker La M 11.
3. La M 13: Munitienis Marine - centraal tussen de 2 andere munitienissen.
4. La M 14: Munitienis Marine - zeer kort bij manschappenbunker La M 15.
5. La M 15: Manschappenbunker 3 toegangen Marine - verst verwijderd van omheining met Damse Vaart, in lijn met vorige structuren.
6. La M 16: Manschappenbunker met speciale toegangsverdediging Marine - tegen omheining, 150 meter westelijker dan andere structuren op oude domein Fort Sint Donaas.
5. La M 17: Verdachte locatie op het terrein waar mogelijks nog structuur onder verstoken kan zitten - heuvel rechtover brugje over waterloop die noordgrens van het domein vormt.

Als uzelf nog aanvullingen of correcties weet ten opzichte van bovenstaande reeks structuren op grondgebied Lapscheure, gelieve dit dan door te geven, zodat toch eindelijk eens een volledige inventarisatie van wat nog van deze linie bestaat zou gekomen kunnen worden. Gelieve in dat geval te mailen op info@bunkergordel.be. Alvast bedankt voor uw medewerking.

Gebruikte externe bronnen: Boek: "De Hollandstellung - Hans Sakkers, Johan den Hollander en Ruud Murk".

De inventaris van de Dienst Erfgoed van de Hollandstellung.