Korte beschrijving van de Belgische schuilbunkers
|
Korte beschrijving en historische schets in de tijd van de schuilbunkers in de Gentse Haven.
Tot op de dag van vandaag heb ik in de Gentse Haven 5 gelijkaardige ondergrondse schuilbunkers kunnen terugvinden. Uit andere informatie is ondertussen gebleken dat dit vijf schuilkelders zijn uit een totaal van origineel 20 schuilbunkers die ooit rondom de Gentse haven gebouwd zijn na Wereldoorlog II, in de steeds meer aangroeiende koude oorlog. Ze zijn gebouwd in opdracht van de Directie Civiele Bescherming van het Ministerie van Binnenlandse Zaken in het kader van de passieve luchtbescherming. Er wordt in de toekomst nog gekeken om de nog niet teruggevonden exemplaren op te sporen. Weet u er zelf nog staan dien nog niet vermeld zijn, mag u mij ook altijd contacteren. Het ene bunkertje verkeerd al in betere staat dan de andere. Over het algemeen is hun toestand echter verbazend goed omdat ze praktisch allen nog afgesloten zijn. Sommige keldertjes zijn praktisch, zelfs wat meubilair betreft, zo goed als intakt.
Het meest verbazende is dat de meeste keldertjes zo goed als volledig droog staan binnenin. Dit is wel uiterst verbazend daar ze toch ongeveer met hun begane grond een 3 à 4 meter onder het maaiveld zitten van het buitenterrein. Daarnaast zijn ze telkens nog eens gelegen kort bij dokken waardoor het water nooit veraf is. Verbazend dat deze structuren na al die jaren nog zo goed als poederdroog zijn binnenin.
De schuilkeldertjes zijn opgetrokken in gewapend beton en de muren zijn zo een 50 à 60 centimeter dik. Ze hebben allen 2 in- en uitgangen aan beide kanten van de bovenstructuur. Daarnaast hebben ze aan elke kant ook nog een nooduitgang. De standaardkelders zijn ongeveer 51 m² groot en boden in normale omstandigheden schuilplaats aan 62 personen. Het grootste gedeelte van de bunkertjes waren aangesloten op het stroomnet op enkele allicht meer afgelegen exemplaren na. Ze waren eveneens voorzien om verwarming en sanitiare voorzieningen te kunnen opstellen (Deze waren er wel niet standaard in aanwezig). Men vindt er in bestaande geschriften tot op heden weinig terug, vooral allicht omdat deze geschriften zich beperken tot WO I en WO II. Ook zijn deze schuilbunkertjes tot op heden nog altijd niet officieel buiten gebruik gesteld alhoewel ze al tientallen jaren niet meer worden onderhouden. Voor verschillende exemplaren werd door het stad Gent reeds een sloopvergunning afgeleverd. Ondanks het bestaan van deze sloopvergunningen zijn nog verschillende exemplaren die er onder vallen, tot op de dag van vandaag nog niet afgebroken.
De bunkertjes zijn qua indeling en opbouw allen praktisch volledig identiek. Hieronder vindt u een schets zoals ik hem zelf heb kunnen opstellen aan de hand van visuele vaststellingen. De afmetingen zijn allen schattingen, net zoals de volledige schets die zeker niet in detail afgemeten en uitgetekend is.
(Bron: Gedeeltelijk http://gent-door-de-jaren/index.php) |
 |
Het opstellen van een plannetje valt niet zo best mee daar de structuur nogal gespiegeld is opgebouwd. Ook kruisen verschillende structuren elkaar op verschillende niveau's wat het uittekenen niet zo eenvoudig maakt.
Boven de grond ziet men enkel een klein gebouwtje met 2 deurtjes, nogal diep in het gebouwtje zittend, elk aan een andere kant van het gebouwtje. Deze deurtjes zijn de twee hoofdtoegangen van de kelder en komen beiden uit in dezelfde structuur onder de grond. Na de deurtjes vindt men een bocht van 90° waarna een vrij stijle en diepe trap volgt naar beneden (grijs op plannetje). Verderop komt men op een tussenplatformpje waarna nog een laatste vier trappen volgen tot op het grondniveau van de kelder. De trap aan de andere kant verloopt net identiek maar gespiegeld ten opzichte van de eerste trap.
Recht over waar de trap uitkomt in het keldertje bevindt zicht telkens een nooduitgang uit de kelder door middel van stijgijzers in de muur. Bovenaan wordt dit afgesloten met een vierkant metalen deksel (bij sommige bunkers gewoon aan de buitenkant zichtbaar).
Daarna bevindt men zich in een rechthoekige structuur (met afgesneden hoeken). Aan de buitenzijden stonden overal groene bankjes. Ook aan de binnenkanten waren op de meeste plaatsen bankjes voorzien.
Vlak naast waar de trap beneden aankomt in de kelder is aan beide kanten een metalen deur te vinden. Dit geeft uit op een klein kamertje onder de trap. Er is zelfs nog eens een kleiner metalen deurtje in dit kamertje dat nog eens op zijn beurt uitgeeft op een nog kleinere en zeker minder hoge ruimte onder de trap.
De bunkertjes waren volledig geëlektrificeerd en volledig voorzien van verlichting. Ook was er ventillatie voorzien naar de kelder beneden al was dit op basis van vrije ventillatie en niet door middel van ventillatoren.
1. Schuilbunker gelegen tussen Aziëlaan en Koopvaardijlaan.
Dit schuilbunkertje is gelegen op een verwilderd terrein op enkele meters van de weg verwijderd. Let wel op, het bunkertje is volledig gelegen op privéterrein en kan niet bezocht worden zonder toestemming van de huidige eigenaars. Gelieve de privacy te respecteren aub. Het keldertje heeft wel last heeft van wateroverlast. Ikzelf heb het ooit betreden toen er een tiental centimeter water instond. Op de muren merkt men echter lijnen van water dat op sommige momenten allicht 30 à 40 cm hoog heeft gestaan. Deze bunker heeft ook totaal geen restanten meer van het originele meubilair. |
 |
| De weg die onder de schuilbunker doorloopt is de Koopvaardijlaan. De weg noordelijk van het terrein is de Aziëlaan. De luchtfoto's dateren van rond 2002 waardoor het terrein wel niet meer 100% is zoals op de foto. Zo is het grote gebouw tussen het dok en de Koopvaardijlaan heden ten dage volledig afgebroken. |
 |
 |
Dit is het eerste zicht dat men krijgt op dit bunkertje, goed verborgen op een vrij sterk verwilderd stukje terrein naast de Koopvaardijlaan. |
|
Bovenop het toegangscomplex ziet men een klein schouwtje dat de ventillatie bevat naar de binnenkant van de bunker. |
|
 |
 |
Zicht op één van de twee toegangen van dit bunkertje. Merk hoe diep het deurgat verscholen zit in het inkomgebouwtje. |
|
Achter de toegangsdeur ligt een vrij stijle trap naar de schuilbunker. Deze leidt tot een tussenplatform waarna nog eens een 4 tal trappen leiden tot het vloerniveau van de bunker. |
|
 |
 |
Zicht naar de bovenkant van de trap. Let wel op, doordat de bunker openstaat, ligt ook de trap vol bladeren. Hij kan daardoor vervaarlijk glad zijn bij regenweer. Eveneens doordat de bunker vrij is, is hij ondertussen veranderd in een stort in de buurt van de ingangen. Juist beneden de |
|
trap kan men nog staan zonder laarzen (omwille van de rommel). Voor de rest ligt de bodem van de bunker bedekt met paletten. Deze zijn echter allen zo rot dat men er steeds doorslaat en men er dus beter naast dan op trapt. Recht voor u de nooduitgang met stijgijzers. |
|
 |
 |
Zicht op het afsluitdeksel van de nooduitgang. Bij deze bunker zit dit bovenaan volledig verborgen onder de grond. |
|
Onderkant van de toegangstrap. Ook nog de oude lichtschakelaars onderaan de trap. Links de metalen deur van het bergkamertje. |
|
 |
 |
Links een binnenzicht op het bunkertje gekeken naar de nooduitgang rechtover de trap waar we de bunker binnenkwamen. U ziet ook het openstaande deurtje van het bergkamertje. Rechts hier een iets gedetailleerdere foto van. |
 |
 |
Binnenzicht in het bergkamertje met achteraan het kleinere deurtje met daarachter een nog kleinere bergruimte onder de trap. |
|
Binnenzicht in kleinste bergruimte onder de trap, achter het kleinere deurtje. Dit was eveneens voorzien van verlichting. |
|
 |
 |
Zicht de bunker rondgegaan langs links, beginnend vanaf de trap die we naar beneden kwamen. Bij deze bunker is alles leeg. Merk ook op dat het water merkbaar op de muren zeker 30 a 40 cm hoger heeft gestaan. |
|
Zicht op de andere kant van de bunker. Deze is volledig identiek aan de andere kant. Enig merkbaar verschil is de elektriciteitskast verderop rechts tegen de muur. |
|
 |
 |
Elektriciteitskast, nog volledig intact aan de muur. De stroom is wel degelijk voor de bunker reeds afgesloten. |
|
Zicht op de tweede toegangstrap. Deze trap leidt naar de deur die nog gesloten is bovenaan de bunker. |
|
 |
 |
Zicht op de trap. De krantenman wist er toch ooit een teveel aan reclameblaadjes in achter te laten. |
|
De nog afgesloten toegangsdeur (richting van de straatkant) van de binnenkant gezien. |
|
 |
 |
Rechtover de tweede ingang was eveneens een gelijkaardige tweede nooduitgang. |
 |
 |
Zijvleugel van de schuilbunker (uiteinde rechts komende van de trap waar we binnenkwamen). |
|
In de hoeken van de schuilbunker vindt men in twee onderkanten tegen de grond, deze ventillatiegaten. Deze zijn verbonden met de ventillatie op het dak van de toegangsgebouwtje bovenaan. |
|
2. Schuilbunker hoek Afrikalaan en Koopvaardijlaan.
Een tweede gelijkaardig schuilkeldertje is te vinden op de hoek gevormd door de Afrikalaan en de Koopvaardijlaan. |
Het bunkertje ligt eveneens op een vrij verwilderd, driehoekig stukje terrein tussen de Afrikalaan, de Koopvaardijlaan en de oprit van een havenbedrijf. Het bunkertje zit wat verstopt tussen reclameborden. Ook is het terreintje het geliefde plaatsje om te gebruiken als sluikstort. |
 |
 |
Zicht zoals het schuilbunkertje verstopt ligt op een sterk verwilderd terreintje. |
|
Mooi zicht op de verschillende ventillatievoorzieningen van het bunkertje. Bovenaan de ventillatie van de bunker beneden en rechts de ventillatie van de trappenhall. |
|
 |
 |
Zicht op de stofvrijgemaakte toegangstrap. |
|
Zicht op het tussenplateau onderaan de trap. |
|
 |
 |
Zicht op de onderkant van de trap. Het valt meteen op dat de schuilbunker praktisch volledig intakt is beneden. De elektriciteitsschakelaars zijn nog als nieuw, ook zijn alle bankjes nog aanwezig. |
|
Zicht op de nooduitgang. Onderaan de nooduitgang ligt een roostertje voor het overtollige water. Dit is volledig droog, net zoals het volledige bunkertje. Het heeft wel ooit allicht beperkt (enkele centimeters) onder water gestaan. |
|
 |
 |
Links een detail van het droogstaande roostertje in de bunker. Rechts zicht op de bunker met de intakte bankjes nog aanwezig. Onderaan de pootjes ziet men wel wat roest van allicht sporadisch opduikend grondwater. Van dit water was bij het bezoek wel totaal geen spoor te bekennen, alles was poederdroog binnenin. |
Links de zeer specifieke op maatgemaakte bankjes voor de bunker. Ze volgen letterlijk alle hoeken van de bunker mee. Rechts een lengtezicht van de bunker met alle intakte bankjes erin. Ook opnieuw achter de bankjes de elektriciteitskast. |
 |
 |
Zicht op de gang naar rechts, komende van de trap waar we de bunker betraden. |
|
Zicht op de tweede trap met nog gesloten deur. Doet mij wat denken aan de films van Indiana Jones... |
|
3. Schuilbunker langs de Koopvaardijlaan (recht over betoncentrale Interbeton)
Een derde gelijkaardig schuilkeldertje is te vinden op de industriële site aan de overkant van de weg waar heden nog een betoncentrale staat van Interbeton. |
| Dit schuilbunkertje ligt wat verborgen tussen oude industriële gebouwen aan de overkant van de weg waar heden nog een betoncentrale van Interbeton gelegen is langs de Koopvaardijlaan te Gent. |
 |
 |
Het onopvallende bunkertje op een oude industriële site. |
|
Het bunkertje is nochthans vrij fraai overgroeid geraakt met klimop wat het een vrij leuk uitzicht geeft. |
|
 |
 |
Een van de twee toegangsdeuren. De deuren zitten wel vrij diep naar binnen, allicht ook om de toegang een extra bescherming te bieden. |
|
De trap naar beneden. Het bunkertje is zeker nog betreden geweest, mogelijks wel al een lange tijd geleden. |
|
 |
 |
Ter hoogte waar de trap beneden uitkomt in de bunker, is de enige plaats waar de bunker last blijkt te hebben van wateroverlast. De rest van de bunker is poederdroog. |
|
Zicht op de lange kant van de bunker met achteraan de vochtige zone. De muren waar het niet nat is, hebben ook geen sporen van water wat er toch op wijst dat ze anders ook droog staan. |
|
 |
 |
| Links ziet u een achtergebleven hoekbankje. Voor de rest zijn er in dit bunkertje vrij veel bankjes verdwenen. Aan de andere zijde van de bunker is nog een volle lijn van een drietal aansluitende banken aanwezig. De rest is allemaal verdwenen. Rechts ziet u één van de kleine bergkamertjes onder de trap. Het is dus niets meer dan een kleine bergruimte die kon afgesloten worden met een klein deurtje dat apart op slot kon. |
 |
 |
Binnenzicht waar de trap beneden uitkomt in de bunker. Het bunkertje heeft enkel symptomen van aftakeling, daar waar het deels onder water komt te staan. |
|
Allicht heeft men zich bij dit bunkertje ooit gek gezocht achter het slot om hem af te sluiten terwijl het gewoon beneden aan de leuning vergeten was. |
|
4. Schuilbunker langs de Voorhaven.
Een vierde gelijkaardig schuilbunkertje is te vinden op een grensgebied tussen bewoning en industrie langs de Voorhaven te Gent. |
| Het bunkertje lag op een vrijliggend stukje terrein in de buurt van oude industriegronden. Ondertussen zijn er wegeniswerken in de Voorhaven. Zij hebben voorlopig de schuilbunker wel laten staan. |
 |
 |
Wijze waarop men het bunkertje nog kon zien staan midden de in uitvoering zijnde wegeniswerken. |
|
Zicht op hetzelfde bunkertje, voorlopig niet mee afgebroken bij de grote werken in de straat. |
|
| Links een foto van één van de nooduitgangen van de bunker. Deze is komen vrij liggen door de werken. Daarvoor stak hij allicht wat verstopt onder gras en grond. Rechts één van de twee toegangsdeuren. Ongelukkig genoeg hebben onze slimme wegeniswerkers hun curiositeit niet kunnen wegstoppen en de bunker aan één kant vrijgemaakt waarna zij de twee deuren gepuntlast hebben. Dit stukje wordt vervolgd als ik er in slaag foto's te verkrijgen van de binnenkant van deze schuilbunker. |
5. Schuilbunker op de Port Arthurlaan.
Een vijfde gelijkaardig bunkertje is te vinden aan de rotonde aan het begin van de Port Arthurlaan, aan de grote blauwe cementsilo's. |
| Luchtfoto met de lokatie van de schuilbunker aan de rotonde van de Port Arthurlaan. Deze loopt op de foto noordwaarts. Links is richting Muide. Rechts is richting Vliegtuiglaan (Eurosilo's). |
 |
 |
Zicht op het bunkertje met op de achtergrond de rotonde. |
|
Het schuilbunkertje verscholen achter een uit de hand gelopen wildgroeiend boompje. |
|
 |
 |
Als laatste vervangende functie is het schuilkeldertje allicht nog gebruikt als opslag voor onder andere wat reddingsmateriaal die er ondertussen reeds jaren staat te verkommeren. |
|
Trap naar het zo goed als volledig intakte schuilbunkertje. |
|
 |
 |
Nooduitgang rechtop de toegangstrap. |
|
Klimijzers en deksel van de nooduitgang. |
|
 |
 |
Rechter kant, komende van de trap. Het bunkertje is volledig intakt binnenin. Alle originele bankjes zijn nog aanwezig. |
|
Kleine bergruimte onder de trap achter het tweede nog kleinere deurtje in de bergruimte. |
|
Dit bunkertje is wel een geweldige val voor vogels. Boven op het dak is het gaas voor het ventillatiegat verdwenen. Alle vogels die erin sukkelen, komen onderaan de bunker in een stikkedonkere gesloten bunker terecht. Allen sterven een hongerdood. Er ligt menig lijk over de vloer verspreid. |
Links ziet u de zo goed als intakte elektriciteitsleidingen in dit bunkertje. Het lijkt zelfs dat de verlichting deels nog vernieuwd is geweest daar er nieuwere oranje stroomdraden te zien zijn. Het bunkertje heeft weinig of geen last van wateroverlast. Rechts nog een foto op de binnenkant van het intakte pareltje.
Mocht u nog meer van deze bunkertjes in de Gentse haven weten staan, mag u mij steeds contacteren. Ik sluit namelijk zeker niet uit dat er nog zijn. Heeft u nog oudere foto's van vroeger van dezelfde bunkertjes, zijn deze zeker ook altijd welkom als aanvulling (scans zijn voldoende, ik hoef de originelen niet. info@bunkergordel.be |
|
