Home

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

• Belgische soldaten TPG
• Duitse soldaten TPG
• 18 daagse veldtocht - mei 1940

De Grotten van Kwatrecht

Situering van de structuur op plan:

Op onderstaande terreinschets is de lokatie van de structuur, vroeger bekend als de Grotten van Kwatrecht gelokaliseerd. De structuur was origineel zeker geen militair getinte structuur maar blijft een mysterieus iets voor de Wetteraars, waar tot op de dag van vandaag weinig info wordt van teruggevonden.

De structuur kende wel een militair einde zoals uit de geschiedsbeschrijving van de structuur zal blijken.

De lokatie van de fameuze grotten zal bij deze wel correct zijn. Alleen kan ik weinig of geen info verstrekken over de werkelijke grootte van deze mysterieuze structuur daar ik tot op de dag van vandaag de huidige nog bestaande structuren op geen enkele manier heb kunnen bezoeken.

Men ziet op de foto duidelijk de steenweg Aalst-Gent aan het viaduct te Kwatrecht (spoorwegbrug waar ook het bunkertje D22 zit ingewerkt). Volledig bovenaan heeft men nog beperkt zicht op de Schelde. De grotten zitten ingesloten in het oude industriële gebied hier ingesloten tussen steenweg en Schelde.

Korte blik op het ontstaan van deze structuur binnen de Wetterse geschiedenis.

Rond 1866 wordt de bestaande Tulefabriek met looierij omgevormd tot een huidenvetterij en leerlooierij, de "Société Anonyme de Quatrecht". Dit bedrijf komt echter in 1888 zwaar in financiële problemen en gaat in 1890 in vereffening.

Kort daarna komen de bedrijfsgebouwen en de bijhorende site in handen van een zekere Thoma Picha. Deze huurt in eerste instantie de betreffende gebouwen en terreinen voor de opstart van een cementfabriek. Voor de cementfabriek kan hij gebruik maken van een reeds beperkte aanwezige mergelontginning (grondstof gebruikt bij het leerlooien). Deze mergel is ook een basisgrondstof voor Cement (Portlandklinker). De cementfabriek krijgt de naam "Thoma Picha en Cie".

In 1902 koopt deze zelfde Picha de bijhorende terreinen en gebouwen voor het verderzetten van zijn activiteiten.

Vermoedelijk wegens het uitgeput geraken aan mergel worden de fabrieksactiviteiten als cementfabriek in 1913 stopgezet. De activiteiten worden verlegd naar de opslag van bouwmaterialen en de productie van betontegels.

Daarnaast komt Thoma Picha op een veel winstgevender idee. In 1878 werd door deze aannemer al eens in het Citadelpark in Gent een nep-grottenstructuur gecreëerd rondom oude restanten van een Citadel die men daar grotendeels aan het slopen was. De door hem daar weggecamoufleerde structuur kreeg het uitzicht van een waterval met bovenaan een duiventil. Heden is deze structuur in datzelfde park nog steeds terug te vinden als "Het Moorke".

Zijn eerdere werk in het Citadelpark zette hem allicht aan tot het herinrichten van de bestaande ondergrondse kalkgangen en zalen tot de fameuze "Grotten van Kwatrecht". De originele mergelgrotten en gangen kregen door onze aannemer het uitzicht aangemeten van originele grotten, namelijk met nep stalagtieten en stalagmieten. Er werden allerlei kunstige rotsformaties gecreëerd om het geheel toch een uniek karakter te geven. Vermoedelijk is de aannemer met zijn transformatie van de mergelgrotten reeds begonnen voor er werd gestopt met het ontginnen van de mergel in 1913.

Vanaf 1913 zal een groot deel van de inkomsten van deze Picha namelijk niet meer komen uit zijn industriële activiteiten maar uit het uitbaten van deze volledige nep-grottenstructuur. De grotten waren voor hun tijd zeer lucratief en gekend in de wijdse omgeving. Men vroeg in die tijd 5 cent inkom en nogmaals 5 cent voor een postkaart en een glas water uit de bron van de grot (gewoon bronwater uit een bron in de directe omgeving, namelijk dezelfde die de reeds bestaande waterreservoirs vulde). Het moet hem dus letterlijk om een voor die tijd zeer verfijnde vorm van volksbedrog gegaan hebben. Mensen kwamen letterlijk met busladingen te gelijk kijken naar de fameuze "Grotten van Kwatrecht". De grote schouw (vermoedelijk deel uitmakend van de vroegere cementproductie), diende zelfs om de mensen te laten geloven hoe diep men zich onder de grond bevond. Men liet ze namelijk naar de open lucht kijken door de schacht van deze schouw... Het mag heel duidelijk zijn, men kon de mensen in die tijd wel heel wat wijsmaken zonder ze echt wantrouwig te maken.

De verschillende gedeeltes van de grot kregen allen mooie namen aangemeten zoals u bij onderstaande foto's duidelijk kunt vermeld zien. De foto's hieronder maken allen deel uit van de 10 of 12-delige postkaartenreeks (aantal is nog onduidelijk) die werd ontworpen door de toenmalige fotograaf "De Graeve" uit Gent. Dit waren ook de postkaarten waarvan men er bij elk bezoek één kreeg aangeboden bij een bezoek.

Dat deze toeristische attractie een schot in de roos was mag blijken uit omzetcijfers die op topdagen spreken over een dagomzet tot 100 Belgische Frank per dag wat moet hebben neergekomen op ongeveer 1000 bezoekers op 1 dag.

Voor de organisator en bezieler van dit fake schouwspel dat wel voor waar werd verkocht, was echter de startdatum vrij ongelukkig gekozen. Toen de boel net goed begon te draaien kwam België terecht in het oorlogsgeweld van WO I. Gezien zowel Melle als Kwatrecht zeker niet van het oorlogsgeweld gespaard bleven, kwamen ook de grotten in het vizier van de Duitse bezetter. Niet dat de grotten zulks militair nut hadden, maar in de directe omgeving ontstond wel het Munitiepark van Kwatrecht. Mogelijks lag dit mee aan de bron om deze grotten te gaan gebruiken voor experimenten met springstoffen. Dit zou meteen ook het einde betekenen van deze toeristische trekpleister van Kwatrecht. De grotten zouden na de bezetting grotendeels verwoest achterblijven.

Probleem bij de verhalen over de vernielingen van de grotten is wel dat de verhalen van de springstoffen natuurlijk zeer goed uitkomen om de plaatselijke bevolking te ontraden ze nog te proberen zoeken en bezoeken na de oorlog. Het is dan ook zeker niet duidelijk in welke mate deze fameuze grotten heden nog bestaan en in welke toestand ze heden zouden verkeren. In elk geval was WO I het einde van het toeristisch seizoen van deze al dan niet, heden nog bestaande structuren.

Na de oorlog zouden zowel de toegang als de uitgang van de grotten dichtgemaakt zijn. De grotten zouden deels opgevuld zijn. In de mate dat deze afschrikkende verhalen de waarheid zijn, blijft tot op de dag van vandaag ook voor mij een raadsel.

Gebruikte Bronnen:

• Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Oost-Vlaanderen.
• Van Heeden Rolande - Van Quaet-Atrecht tot Kwatrecht.
• Wetteren fotoarchief 1860-1962 - Uyttendaele-Clinckspoor-De Mol