Chronologisch verloop van de 18 daagse veldtocht aan het bruggenhoofd Gent.

Dit is de eerste dag dat de hel losbarst aan Bruggenhoofd Gent.

• De Bouw van Bruggenhoofd Gent.
• De Structuur van Bruggenhoofd Gent.
• Een nadere blik op de technische kant van de bouw van de bunkers.
• Beschrijving van de binnenkant van de bunkers en hun bewapening.
• Camouflage van de bunkers.
• Enkele opmerkingen en tekortkomingen aan dit bruggenhoofd.
• De Achttiendaagse Veldtocht zoals beleefd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Bruggenhoofd Gent tot en met 15 mei 1940.
  • Donderdag 16 mei 1940: Aankomst eerste Belgische troepen.
  • Vrijdag 17 mei 1940: Opbouw en organisatie rondom het Bruggenhoofd.
  • Zaterdag 18 mei 1940: Opbouw en organisatie rondom het Bruggenhoofd.
  • Zondag 19 mei 1940: Alle troepen nemen hun posities in.
  • Maandag 20 mei 1940: Eerste dag strijd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Dinsdag 21 mei 1940: Tweede dag strijd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Woensdag 22 mei 1940: Derde dag strijd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Donderdag 23 mei 1940: Het verlaten van Bruggenhoofd Gent.
  • Donderdag 23 mei 1940: De val van Gent.
  • De 18-daagse veldtocht na de val van Bruggenhoofd Gent.
  • Lijst van gesneuvelde Belgische soldaten aan Bruggenhoofd Gent.
  • Lijst van Belgische gesneuvelden tijdens de 18 daagse veldtocht.
  • Lijst van gesneuvelde Duitse soldaten aan Bruggenhoofd Gent.
• Het lot van Bruggenhoofd Gent na drie dagen strijd.

Maandag 20 mei 1940

Situatie op de ochtend van 20 mei 1940 uit België - Een officieel overzicht van de gebeurtenissen 1939-1940 - Ministerie van Buitenlandse zaken (1941). - p49.

Achttiendaagse Veldtocht algemeen. De Duitse troepen zijn in Frankrijk al bijna weten op te rukken tot Abbeville. De toestand is zorgwekkend. Koning Leopold III maakt naar de Britse legerleiding zijn zorgen bekend in verband met de toestand van het Franse leger. Deze troepen zijn totaal uitgeput en niet meer in staat een degelijke weerstand te bieden tegen de Duitse aanvallers.

01:00

Gijzenzele. Een kolonne Ardense Jagers meldt zich nog aan het bruggenhoofd met een gevangengenomen Duitse officier.

02:00

Wieze. Het 171 Duitse Infanterieregiment trekt te Wieze over de noodbrug over de Dender. Het 1e Bataljon krijgt als opdracht via Lede, Vlierzele en Bavegem door te stoten tot de Veldstraat aan de noord-oostgrens van Oosterzele. Van daar af moeten zij rechtdoor doorstoten naar de wijk "Quadbeke". Hun 2e Bataljon moet richting Landskouter doorstoten.

03:00

Bottelare. Het 2e Bataljon van de 7e Linie ontvangt in het antitankcentrum een beperkte zending munitie. Vijventwintig handgranaten per bunker voor een viertal bunkers, namelijk B28 tot B30. Dit zijn de vier achterliniebunkers tussen de Groenstraat en de Poelstraat.

03:30

Erondegem. Een groep Duitse verkenners van de AA25 is te Erondegem vertrokken met een verkenningsopdracht richting Nederzwalm. De bedoeling is de situatie langs de Schelde te verkennen meer naar de westelijke kant.

04:00

Schellebelle. De eerste berichten lopen binnen van Duitse patrouilles te Schellebelle en Wetteren.

Gijzenzele. Door het niet ontvangen van het nodige voedsel voor de troepen, wordt te Gijzenzele de plaatselijke bakkerij opengemaakt. Enkele soldaten met kennis van de bakkerstiel, bakken met de aanwezige achtergelaten materialen, brood voor de Belgische troepen.

04:30

Aan de Dender. Het Duitse commando van de ID56, op dat moment nog altijd aan de oostkant van de Dender te Lebbeke gepositioneerd, wacht nog altijd op nader bericht van Oberst. Wolff van de 192e Infanteriedivisie. Deze Infanteriedivisie is tot op dat ogenblik nog steeds vermist.

05:00

Munte. De 5e Genie eindigt haar taak om een aantal dikke bomen te vellen die het uitzicht van bunker Mu9 versperren.

Semmerzake. Vóór de stellingen van de 2e Jagers te Voet heeft deze zelfde 5e Genie mijnenvelden aangelegd. Door laattijdige aankomst is deze taak wel niet volledig afgewerkt geraakt.

Bottelare. Bij de 7e Linie is, in het nachtelijk duister, per ongeluk in paniek een koe doodgeschoten.

Opstelling Belgische troepen voor de strijd tussen Kwatrecht en Gijzenzele zou aanvangen. (De Historiek van het 5e Linie Regiment - 1992 p211)

05:30

Lede. De Duitse Infanterieregimenten 234 en 171 stoten op Belgische weerstand te Lede. Beide divisies moeten hun opmars om 06:00 uur verderzetten. Infanteriedivisie 234 moet via Oordegem naar Zwijnaarde, terwijl Divisie 171 via Bavegem naar Gavere moet doorstoten.

06:00

Lede. Beide Duitse regimenten kruisen elkaar echter in Lede en dit veroorzaakt heel wat gepalaver en vertraging.

06:30

Wetteren. De eerste berichten komen op het Duitse commando binnen van de vermiste Infanterieregiment 192 van Oberst. Deze infanteriedivisie moest ondertussen ergens in de buurt van Wetteren zijn, indien zij op gewoon schema zaten. Het regiment heeft er meer dan anderhalf uur over gedaan om van Wichelen op te rukken tot Wetteren-Jabeke, en zal na het aankomen van de zware wapens meteen proberen door te stoten langs de weg Dendermonde-Wetteren-Gent, om zo aan te sluiten bij de kop van de gevechtszone komende parallel met de Schelde. Hun commandant blijft zich dan ook niets aan te trekken van de gekregen orders om als reservedivisie op de achtergrond te blijven.

Rond dit moment begint de Belgische artillerie een beschieting van het centrum van Wetteren omdat men weet had dat de Duitsers op dat moment daar waren aangekomen. De beschieting richt wat nutteloze schade aan en er vallen verschillende gewonden onder de bevolking.

07:30

Scheldewindeke. Er zijn Duitsers gesignaleerd te Scheldewindeke.

Een vooruitgestuurde verkenningsgroep te fiets had reeds vastgesteld dat de grote wacht te Scheldewindeke opgedoekt was door de Belgen. Zij blijken achteraf de grote wacht aan de verkeerde kant van het dorp te hebben gezocht wegens een verwarring met straatnamen.

Een peloton van het 3e Bataljon van de 7e Linie onder leiding van Luitenant Hendrickx probeert de oude voorpost op het dorp van Scheldewindeke weer te gaan bezetten terwijl een tweede peloton van het 2e Bataljon van de 15e Linie zich naar de oude voorpost op de Pelgrim begeeft.

Veiligheidshalve wordt nogmaals eerste een kleinere groep vooruitgestuurd om te gaan inspecteren of de voorposten nog bezet zijn door Duitsers of door Belgen.

Betsberg-Oosterzele. Er hing grondnevel boven de Betsberg. In de verte hoorde men met tussenpozen geweervuur en knallen van 47mm geschut.

07:45

Scheldewindeke. Duitse motorrijders zijn zich komen opstellen ter observatie in het dorp.

Oordegem-Massemen. Duitse wielrijders rukken op in kolonne per twee langs de steenweg Gent-Brussel. Te Oordegem worden zij onder vuur genomen door voorpost nr. 1 aan "het Strop" te Massemen door de bijhorende T13-tank en een mitrailleur. De Duitse kolonne moet hals over kop in de greppels duiken en er vallen verschillende doden aan Duitse kant. Ze proberen in boogvorm de Belgische voorpost te omsingelen. Ze worden hierbij echter onder vuur genomen door de Belgen aan de voorpost nr. 3 aan de spoorweg te Westrem. De Duitse wielrijders krijgen ondertussen echter steun van de mee oprukkende 14e Panzer Jäger Compagnie, die de Belgen begint te bestoken met 3,7cm-pantserkanonnen.

Een Duitse PAK37 in de aanval. (Foto archief Cegesoma)

Massemen-Westrem. De Belgische voorposten aan het Strop en te Westrem trekken zich onder de overmacht van Duitsers terug in de richting van het viaduct te Kwatrecht. De Belgen die de voorposten hebben bezet, hebben tot dan geen verliezen geleden.

Westrem. Westrem wordt bereikt en het 3e Duitse Bataljon van IR234 buigt af naar Gijzenzele. Zij worden echter vrij snel zwaar onder vuur genomen vanuit bunkers en veldstellingen. De Duitse troepen zijn zich bewust van het probleem dat ze de laatste dagen vrij snel zijn opgetrokken zonder dat hun zwaarder materieel kon volgen. Hierdoor staan zij praktisch enkel met wat lichte artillerie voor een zware bunkerlinie die zij moeten zien te doorbreken.

Omwille van de hevige weerstand die het 3e Bataljon IR234 ondervindt buigt het 2e Bataljon af in de richting van het Kruisen, richting Kwatrecht.

Massemen. Massemen zou op dit ogenblik nog deels bezet worden door Belgische troepen. Vermoedelijk in kleinere veldstellingen.

08:00

Kwatrecht. In de vroege ochtend doet pastoor Callebaut nog snel een korte begrafenisdienst voor Jan Baptist Bracke, woonachtig op de Kwatrechtsteenweg, die de zaterdag voordien was overleden. Na de dienst werd de overledene door middel van een kruiwagen en met de hulp van de knecht van boer Blomme naar het kerkhof van Kwatrecht gereden. Daar werd de lijkkist ter controle door Belgische soldaten geopend om na te gaan dat het niet over spionage ging. De kist werd daarna om ze nog degelijk gesloten te krijgen dichtgebonden met touwen.

Rond hetzelfde moment rijdt op de Kwatrechtsteenweg een auto op een mijn.

Nederzwalm. De Duitse groep verkenners van de AA25 is ondertussen in Nederzwalm aangekomen. Ze komen daar terecht in de spits van de 30e Infanteriedivisie. Ze horen zowel uit de richting van Kwatrecht oorlogsgebulder als van de kant van Oudenaarde. Er is onheil te verwachten. Ze krijgen van hun leiding de opdracht door te trekken naar de streek van Baaigem-Semmerzake. Daar moeten ze proberen de bruggen over de Schelde te Eke en Gavere te bezetten. Zo moeten ze verhinderen dat deze zouden opgeblazen worden.

Oosterzele-Scheldewindeke. Een peloton van de 13e Compagnie vertrekt naar de weg Oosterzele-Scheldewindeke, vermoedelijk in de richting van de voorpost te Oosterzele.

08:30

Oosterzele-Scheldewindeke. Kleine gemotoriseerde Duitse eenheden, komende van Oosterzele, vallen de Belgische voorposten te Oosterzele en Scheldewindeke aan.

Iets later komen opnieuw twee Duitse motoren met zijspan uit de richting van de Keiberg in de richting van de voorposten gereden. De Duitse motorrijders roepen en wuiven zelfs nog naar enkele meisjes die aan de poort van een huis op het dorp hen in het oog hielden. De Duitse soldaten bemerken zelfs niet dat er op de hoek van het toenmalige café "Oud Gemeentehuis" een Belgische soldaat staat die zich probeert niet te doen opvallen voor de voorbijrijdende Duitsers. De motoren rijden voorbij de kerk en verdwijnen achter de hoek. Echter zeer kort daarna hebben ze rechtsomkeer gemaakt en rijden opnieuw voorbij de kerk voorbij, in omgekeerde richting. Op het ogenblik dat ze deze keer voorbij het gemeentehuis rijden, rijdt de tweede motor op een Belgische landmijn. Door de hevige knal belandt één van de twee gesneuvelde Duitse soldaten in de dakgoot van het gemeentehuis. De eerste motor geeft meteen plankgas en verdwijnt uit het zicht. De wapens van de twee gesneuvelde Duitsers worden meegenomen naar de commandopost van de 6e Linie.

08:40

Oosterzele-Scheldewindeke. Te Scheldewindeke aan de Pelgrim naderen een achttal Duitse motoren met sidecar de voorpost. De Belgen trekken zich veiligheidshalve wat terug. Als ze even later hun posities opnieuw willen innemen, hebben de Duitsers de post ingenomen en bezet zodat de Belgische soldaten hun oude posities niet meer kunnen innemen. Ook voorpost op het dorp te Scheldewindeke wordt zwaar beschoten. Kolonel Godeau geeft opdracht na al de vorige incidenten de voorposten te Oosterzele en te Scheldewindeke bezet door de 11e Linie voorlopig op te geven. De Belgische soldaten van de 11e Linie keren terug naar het bruggenhoofd. De twee T13-tanks die bij de voorpost te Scheldewindeke waren opgesteld hebben zich een vierhonderdtal meter teruggetrokken in de dreef te Oosterzele.

09:00

Kwatrecht. De Duitse troepen krijgen opdracht uit te zwermen tussen de Brusselsesteenweg en Vantegem om zo het front te verbreden. Het 2e Duitse Bataljon IR234 krijgt opdracht zo snel mogelijk door te stoten langs de Brusselsesteenweg, naar het centrum van Kwatrecht.

De Duitse 192e Infanteriedivisie, komende van Dendermonde, heeft aansluiting gevonden met de Duitse Infanteriedivisie 234, die reeds was uitgebroken tot aan het kruispunt "het Strop". De 192e Infanteriedivisie krijgt opdracht via Massemen verder door te trekken naar Melle Kalverhaeghe om zo door te stoten naar Gontrode.

Oudenaarde. Ten noorden van Oudenaarde worden de eerste Duitse verkenners gespot aan de overkant van de Schelde. Het is de voorhoede van de Duitse 30e Infanteriedivisie. Ze worden geblokkeerd op hun posities aan de overkant van de Schelde.

09:20

Situatieschets van de eerste Duitse aanval op het Bruggenhoofd op 20 mei 1940 (De Historiek van het 5e Linie Regiment - 1992 - p214)

Kwatrecht. Vanop de kerktoren ziet wachtmeester Bracht een tweehonderdtal Duitse soldaten dichter komen. Ze komen via de grachten van Herdershoek, door de Heidestraat en een stukje Lambroekstraat via de Oude Gentweg naar het Bourgondisch Kruis toe. Ze werden gevolgd door een twintigtal Duitse wielrijders.

De infanteristen van het 192e Infanterieregiment rukken op tussen de Schelde en het oude munitiepark te Kwatrecht. Ze ondervinden echter al vrij snel zulks zwaar artillerie- en flankeringsvuur uit omliggende bunkers dat zij genoodzaakt worden zich in te graven aan de Westkant van Massemen.

Het 2e Bataljon van het 234e Infanterieregiment zal proberen door te stoten tussen de Brusselsesteenweg en de nieuwe spoorlijn.

Kwatrecht en Gijzenzele. De Duitse aanvallers melden naar hun hoofdkwartier dat zij in beide gemeenten blok gezet worden en dat oprukken nauwelijks mogelijk is. Er is sprake van zeer effectief werkend Belgisch artillerievuur.

Gent. Nogmaals wordt de nadruk gelegd op het risico de heden ondermijnde bruggen in het centrum op te blazen. Dit zou een groot risico betekenen voor de nog aanwezige bevolking. Alsook zouden een aantal ziekenhuizen hierdoor totaal onbereikbaar worden.

10:30

Scheldewindeke. De Belgische Luitenant Henderickx van de 7e Linie komt rond dit uur aan op de ondertussen verlaten voorpost op Scheldewindeke dorp. Men stelt onmiddellijk de wapens op en weet ondertussen eigenlijk niets van de teruggekeerde Belgische soldaten van de 11e Linie. Hij wacht in feite op hun terugkomst. Iets later komt enkel één van de twee T13-tanks terug maar deze rijdt daarbij op een Belgische mijn aan de Pelgrim. Bij de ontploffing van de landmijn was ook nog een auto mee opgeblazen en in brand gevlogen. Tussen de wrakstukken lag een zwaar verminkt lijk. Een tweede bemanningslid van de tank, zat gekneld in het wrak en was stervende. Een derde bemanningslid was zwaar verminkt maar overleefde de ongelukkige misstap.

2 foto's waarop duidelijk de restanten zichtbaar zijn van de Belgische T13-tank die te Scheldewindeke op een tragisch genoeg, Belgische, landmijn reed - (Foto links: Collectie J. De Vos - Foto rechts: Boek Mei 1940 versie 2010 - P. Taghon)

Oosterzele. Kort daarop gaat ook het peloton van de 13e Compagnie de oude positie aan de voorpost op Oosterzele dorp opnieuw bezetten.

Schelderode. Bij de 5e Batterij van de 8e Artillerie meldt zich nog totaal onverwacht Adjudant Stroobants met een artilleriestuk dat nog was achtergelaten in Neder Over Heembeek. De paarden zijn totaal uitgeput en allicht heeft hij steeds vlak voor de neus van de oprukkende Duitsers doorgetrokken om Bruggenhoofd Gent te bereiken.

10:35

Dikkelvenne. De 2e Jagers te Voet signaleren gemotoriseerde vijandelijke elementen op de baan Dikkelvenne-Gavere. Men vreest ook dat hier de hel gaat losbarsten.

De Duitse verkenners van AA25 geven naar hun commando door dat er op een verdedigingslijn rand Gavere volgens hun Ardense Jagers gepositioneerd liggen. De Duitse verkenners hebben zich echter miskeken op de uniformen van de Jagers te Voet die vrij sterk gelijkend zijn met deze van de Ardense Jagers.

Zij geven ook het bericht door dat de brug te Eke bezet is door Belgische troepen. Geregeld worden Duitse voertuigen die te dicht bij de brug komen bestookt door hevig Belgisch artillerievuur.

10:40

Kwatrecht. Bij de hevige strijd te Kwatrecht gaan geleidelijk aan toch bunkers verloren in Duitse handen. Zo vallen al zeker de twee bunkers in de directe omgeving van het Kruisen, A45 en A46. Er volgen enkele hevige aanvalspogingen om de zware bunker S8 op de steenweg uit te schakelen, wat uiteindelijk ook lukt. Daarnaast vallen allicht ook A42 en AV15 op het munitiepark in Duitse handen.

Na het verliezen aan Belgische kant van de zware bunker S8 beginnen de Duitsers met het beschieten de stellingen rond het spoorwegviaduct.

De Belgische artillerie krijgt opdracht het vuur te openen op de toegangsweg naar de Wetterstraat met de oprukkende Duitsers. Ondertussen is echter het 3e Bataljon van de 5e Linie door een snelle Duitse aanval verrast en er gaat terrein verloren tussen de Brusselsesteenweg en de spoorlijn Gent-Brussel. Aan het kerkhof van Kwatrecht gaan ook de bunkers A41 en AV14 over in Duitse handen. Ook de bunker AV13 aan de spoorlijn gaat verloren.

Het 2e Bat. IR192 van Oberst. Wolff is uit de richting van Wetteren komende, onder vijandelijk vuur doorgestoten tot het kruispunt van de Wetterstraat met de steenweg Aalst-Gent. Hij heeft daar kunnen aansluiten met de troepen van het IR234. Hij probeert nu verder te doen oprukken via Gontrode richting Melle. De 1e Compagnie van de IR192 krijgt speciaal de opdracht de verovering van de bunkers gelegen langs de spoorweg Kwatrecht-Wetteren (AV16 en A43).

Na deze eerste zware aanval op Kwatrecht gaan dus allicht een zevental bunkers over in Duitse handen, dit moeten allicht A45 en A46 op de Brusselsesteenweg, A41 achter het kerkhof te Kwatrecht, A42 en AV15 op munitiepark, AV13 aan de spoorlijn Brussel-Oostende. Bunker S8 (tweeverdieps-bunker met vast opgesteld 47mm-kanon en 1 mitrailleur)

Een eerste Belgische tegenaanval om met een T13-tank, vanaf het viaduct komende, een C37-kanon het zwijgen op te leggen, moet gestaakt worden wegens te hevig Duits vuur vanuit de huizen langs de beide kanten van de steenweg.

11:00

Kwatrecht. De Duitse commandopost van Oberleutnant Kratz wordt mee naar voor geschoven, van "het Strop" naar "het Bourgondisch Kruis" toe. Hevig artillerievuur en mitrailleurvuur noodzaakt echter de Duitsers halt te houden en zich ter plaatse in te graven. Er zijn verliezen bij het hoofdkwartier en de commandopost vertrekt veiligheidshalve naar Oordegem.

(3 foto's in de directe buurt van de Duitse commandopost in de buurt van het kruisen. De commandopost was gelegen langs de Wetterstraat, vermoedelijk vrij kort tegen het Bourgondisch kruis. Op de onderste twee foto's ziet onder andere Oberst Kratz van de 234e Duitse Infanteriedivisie - foto's uit archief J. De Vos)

Er volgt een tweede Duits offensief langs de Schelde. De Duitsers slagen erin de bunker A43 op de 10e Compagnie te veroveren langs de Kwatrechtsteenweg.

De 10e Compagnie van de 5e Linie weet zijn originele positie te heroveren. Ze heroveren allicht A42 en AV15. De 9e Compagnie van de 5e Linie is wat moeten wijken en is nog een schuilplaats kwijtgeraakt (waarschijnlijk A40 op terrein Mariagaard). De 11e Compagnie van de 5e Linie kan zijn originele stelling niet behouden en moet zich wat achteruittrekken in de buurt van de spoorwegbrug van de Oosterzelesteenweg. Er vallen voorlopig 6 Belgische bunkers vrij definitief in Duitse handen. Hoogstwaarschijnlijk A45 en A46 aan het kruisen, A41 en AV14 in de buurt van het kerkof van Kwatrecht, S8 (zware bunker langs steenweg) en A43 langs Kwatrechtsteenweg.

Er volgt langs de spoorweg en de Schelde een nieuwe Duitse aanval door middel van infanterie en lichte pantsers, komende vanuit het bos ten noordoosten van Massemen. De 9e Compagnie en een compagnie Belgische mitrailleurs van de 5e Linie krijgen het zwaar te verduren en de compagnie mitrailleurs wordt buiten werking gesteld. Vermoedelijk gaan hier ook tijdelijk opnieuw de bunkers A42 en AV15 uit Belgische handen wegens te gevaarlijk om ze te kunnen behouden. De Belgische artillerie weet met een spervuur tussen bos en baan enkele pantsers te vernielen en de Duitse aanval af te slaan. Er wordt wat terrein toegegeven maar dat wordt onmiddellijk heroverd.

11:30

Dikkelvenne. De 2e Jagers te Voet signaleren opnieuw twee vijandelijke pantserwagens vergezeld van motorrijders. (vermoedelijk de streek van Dikkelvenne-Gavere)

13:00

Scheldewindeke. De originele versterkte voorposten waren veiligheidshalve al gedeeltelijk achteruitgetrokken. Om de achteruitgeschoven voorposten veiliger te maken en om ze in Belgische handen te kunnen houden, worden extra schildwachten geplaatst. Zo werd een versterkte schildwacht geplaatst op de Papatershoek en het station van Scheldewindeke. Bij de Belgische voorpostbezetters heerste nog altijd twijfel over of er nu al dan niet nog Duitsers waren in het centrum van Scheldewindeke.

Petegem. De Engelse troepen brengen nog in laatste instanties prikkeldraadversperringen aan voor hun stellingen. Deze stellingen lagen iets achteruit, van de Schelde weg. Tussen de Schelde en de stellingen lag een zeer drassig en moeilijk betreedbaar moerasachtig gebied met daar nog eens de Coupure in, een kanaaltje parallel met de Schelde. Achter deze eerste Engelse stellingen lag dan een wirwar van loopgraven in de velden. Deze loopgraven waren echter wel goed zichtbaar vanaf de andere kant van de Schelde.

Van Beaulieu tot aan het Anker liepen de stellingen korter bij de Schelde. Aan het Elseghem kasteel lagen de stellingen vlak naast de Schelde verscholen in de bossen. Achter deze stellingen liep nog eens de baan Oudenaarde-Kortrijk. Nog eens 500 meter verder liep de ijzeren weg met nog eens 500 meter verder een heuvelrug.

14:00

Kwatrecht. Er volgt een tweede Belgische tegenaanval met de steun van de artillerie en vier T13-tanks die ondertussen het Bruggenhoofd hadden bereikt. De twee bunkers in de buurt van het kerkhof van Kwatrecht, A41 en AV14, worden heroverd. De Belgen weten zelfs opnieuw op te rukken tot aan de zware bunker S8. De situatie kan hersteld worden maar is uiteindelijk onhoudbaar, waarop de Belgen zich opnieuw terugtrekken tot aan het viaduct.

Onder dreiging van een nieuwe Duitse tegenaanval op de fel bevochten zones te Kwatrecht komt er in deze zone versterking voor het 3e Bataljon van de 5e Linie door middel van een peloton cyclisten van de 2e Divisie. De Belgische artillerie houdt het huidige industrieterrein en het centrum van Kwatrecht onder vuur zodat verder oprukken van de Duitsers op dat moment praktisch onmogelijk wordt.

Gijzenzele. Er volgt een Duitse artilleriebeschieting van het dorp van Gijzenzele bij middel van Duitse "Granatwerfer", verschillende huizen worden zwaar beschadigd. Ook de linker flank bezet door de 10e Compagnie krijgt zware treffers te verwerken. De pastorij wordt zwaar getroffen en de pastoor wordt verzorgd in de plaatselijke hulppost.

De Duitsers leggen een rookgordijn aan in de buurt van de baan Oosterzele-Wetteren, gebruik makend van vlammenwerpers. De bunkers aan "het Klein Bos" (AV11) en "de molenbunker" (AV10) worden omsingeld. De groep Belgische soldaten die moest instaan voor de bescherming van de schaapstalbunker moet zich terugtrekken. Beide bunkers worden veroverd op de Belgen. Een tiental Belgische soldaten wordt gevangen genomen. De soldaten die de bunker AV11 origineel bezetten, weten echter te ontsnappen en voegen zich terug bij het 3e Bataljon van de 6e Linie.

Er wordt ontdekt van waaruit de Belgische troepen die beide bunkers moesten beschermen, het zwaarst onder vuur genomen worden. Er wordt artillerievuur gevraagd op het Halvemaanbos en de ontdekte Duitse batterij die zich ten oosten van de weg naar Geraardsbergen bevindt. Het bosje waar de Duitse batterij zich bevindt, wordt kaalgeschoren, het vijandelijk vuur stopt en de Duitsers trekken er zich terug.

Duitse soldaten liggen verdekt opgesteld achter een omheining, wachtend op het sein om definitief tot een aanval over te gaan. (Foto archief Cegesoma)

15:00

Sint Lievens Houtem. De voorpost nr. 1 op de Geraardsbergsesteenweg wordt hevig beschoten. De aanwezige T13-tank riposteert met alle middelen. De voorpost die werd bezet door verkenners van de 6e Linie is trouwens ook in Duitse handen gevallen nadat hij tijdelijk werd achteruitgetrokken. De verkenners slagen er niet meer in hun originele positie te heroveren.

15:40

Baaigem. De 1e Jagers te Voet melden dat ten zuiden van de wijk Eedwijk een tank in de lucht is gevlogen. (niet goed duidelijk of het over een Duitse of Belgische gaat.)

16:00

Kwatrecht. De Wetterstraat blijkt vrij definitief in handen van het 2e Bataljon van de 192IR gevallen. Het 1e Bataljon ligt ingegraven op de westkant van Massemen. Het 3e Bataljon ligt voorlopig te Oordegem. Dit 3e Bataljon kreeg het de dag voordien te Wanzele zwaar te verduren en kreeg op het moment wat rust gegund.

Oosterzele-Betsberg. Het respectievelijke bos komt onder Duits artillerievuur te liggen.

Baaigem. Aan deze voorposten blijft alles niet rustig. Twee T13-tanks van de Cie T13 8DI hebben de posten versterkt. Aan "het Hert" te Baaigem is een Duitse patrouille in een hinderlaag gelopen. De Duitsers nemen de benen met achterlating van 1 MG, 1 handmitrailleur, handgranaten en uniformstukken.

Oosterzele-Scheldewindeke. Ondertussen worden te Oosterzele de voorpost op de Pelgrim aangevallen door Duitse wielrijders. De Belgische artillerie komt ter hulp en laat voorbereidend vuur neerkomen op de Duitsers. Er vallen verschillende doden. De Duitsers blijven aanvallen op de twee voorposten te Oosterzele en Scheldewindeke.

16:20

Oosterzele. De 4e groep van van de 8e Artillerie vuurt 38 granaten af op de Meerstraat. Deze weg loopt voor de voorlijn op Betsberg. Vermoedelijk proberen de Duitsers daar zich te positioneren ten opzichte van het weerstandsnest Betsberg.

16:45

Kwatrecht. De grote bunker S8 is nog steeds in Duitse handen. Langs de Brusselsesteenweg staat een ganse huizenrij in brand.

17:00

Kwatrecht-Melle. De Belgische artillerie stopt met vuren op bunkers die door de Duitsers waren bezet omdat er een nieuwe Belgische tegenaanval is gestart op diezelfde bunkers door twee compagnies van de 28e Linie en een reserveregiment dat was opgesteld aan de Lindenhoek te Melle. De Belgen rukken op ten westen van de spoorlijn Brussel-Gent, beschut door het spoorwegtalud. Via "het Geerbos" en "Steenberg" richting het kerkhof van Kwatrecht en zo naar de Brusselsesteenweg proberen zij Kwatrecht te heroveren. Zij weten de twee bunkers in de buurt van het kerkhof te Kwatrecht te heroveren (AV14 en A41) maar aan de Brusselsesteenweg loopt de tegenaanval vast. De zware bunker S8 blijft in Duitse handen.

Oudenaarde. In de buurt van Oudenaarde worden hevige Duitse bombardementen uitgevoerd op de Belgische en Britse troepen die de overtocht over de Schelde moeten verhinderen.

Oosterzele-Scheldewindeke. Er volgt een nieuwe Duitse aanval op de voorposten te Oosterzele en Scheldewindeke. Beide voorposten moeten sterk in het defensief gaan.

Gent. De stad wordt opnieuw opgeschrikt door een luchtalarm. Er verschenen al vrij snel 4 Duitse vliegtuigen. Praktisch meteen vielen de eerste bommen die een vrij zware tol eisten bij de bevolking van de Ferrerlaan en Mimosastraat.

17:30

Sint Lievens Houtem. Voorpost nr 1 wordt verlaten en de Belgen trekken zich terug omdat het te gevaarlijk wordt om de positie te behouden.

18:26

Scheldewindeke. De 10e Batterij van de 8e Artillerie vuurt in 5 minuten tijd 38 granaten af op de buurt van Scheldewindeke station. Er is enkel schade aan wat gebouwen en er ontstaan wat kraters in weilanden.

18:45

Scheldewindeke. De voorpost op Scheldewindeke dorp wordt zo goed als omsingeld en het peloton Hendrickx blaast te Scheldewindeke de aftocht. Er wordt echter een twintigtal Belgische soldaten gevangen genomen. Luitenant Hendrickx weet zelf met een gedeelte van zijn compagnie en wat Duits veroverd materiaal terug te keren naar het bruggenhoofd. De tweede voorpost op Scheldewindeke wordt vanaf dit moment ook voorgoed verlaten. Vermoedelijk gebeurt rond hetzelfde moment hetzelfde met de voorpost te Oosterzele, op dat moment nog bezet door de 13e Linie.

Moortsele. Op Rattepas heeft commandant Rousseaux (bevelhebbers van de de bunkers aldaar) het kabaal kunnen horen te Scheldewindeke. Vanaf de vooruitgeschoven post, een achthondertal meter voor zijn bunkers, ziet hij over een landweg nog net een T13-tank wegsnellen richting Scheldewindeke dorp. Hij ziet echter nergens Duitsers. Bij het terugkeren wordt de commandant door eigen soldaten in de bunkers aanzien als vijand en volgt er een hels mitrailleurvuur, gelukkig zonder gewonden.

19:00

Kwatrecht. Het 192e Infanterieregiment is genoodzaakt zich terug te trekken tot op zijn vertrekpunt te Wetteren (in de buurt van "het Strop"). Het Infanterieregiment 234 heeft het terrein tussen Massemen en Westrem verlaten. Het terugtrekken is op de duur zo drastisch dat de Duitse troepen zich op de duur opnieuw in Westrem en zelfs op de rand van Oordegems terrein bevinden. Het 171e Infanterieregiment heeft zich ingegraven in verdediging langs de weg Westrem-Kwaadbeek-Heistraat, frontaal op de stellingen te Gijzenzele. Hun commandopost in de Veldstraat te Oosterzele lijdt zware verliezen onder het Belgische artillerievuur. Het 1e en 2e Bataljon van de 192e Infanteriedivisie wacht op zijn zware artillerie om een nieuwe aanval te proberen uitvoeren.

Westrem-Oosterzele. Stafchef Hauptmann Sprenger gaat naar het front om de verschillende Infanterieregimenten te inspecteren. Allen blijken op dat moment ver achteruitgetrokken te zijn. Er volgt een reeks van uitbranders naar alle oversten van de verschillende divisies. Infanteriedivisie 171 krijgt nog eens een grotere uitbrander als blijkt dat zij helemaal Lemberge niet hebben bereikt zoals zij eerder al hadden doorgegeven. Zij bevinden zich nog maar aan de kerk van Oosterzele. Door deze perikelen vermindert op hetzelfde moment ook sterk het beschieten van Gijzenzele.

Gijzenzele. Een gedeelte van de 9e Compagnie en een groep van het 2e Bat van de 28e Linie proberen opnieuw de oostkant van het Halvemaanbos te bereiken. Ze worden echter teruggeslagen door heftig vijandelijk mitrailleurvuur. Ze keren terug naar hun eigen rangen.

Oosterzele. De 3e Bat van de 8e Artillerie laat 90 projectielen neerkomen op Oosterzele dorp.

Aan de Dender. Te Oudegem arriveert het Duitse Maschinengewehr-bataillon 6 dat doortrekt naar de aanvalslinies van het bruggenhoofd.

19:30

Scheldewindeke. De 8e Artillerie vuurt 30 granaten af op het centrum. Dit was een laatste poging van de Belgische artillerie ter verdediging van de verloren gegane voorposten.

20:00

Noord Frankrijk. Abbeville is volledig in Duitse handen. Vanaf dat ogenblik zijn er dus 2 door een Duitse wig gescheiden, geallieerde fronten.

Aan de Dender. De Panzerjäger-Abteilung 563 komt ook via Wieze te Appels aan op doortocht naar het bruggenhoofd. Deze afdeling wordt kort gevolgd door de Korpsartillerie, die op haar beurt onder het bevel van de 56e Infanteriedivisie staat.

Nederzwalm. De AA 25 stootte al over Ottergem, Vlierzele, Letterhoutem, Hundelgem en Paulatem door tot aan de Scheldebrug te Nederzwalm. Deze was echter bij hun aankomst reeds opgeblazen. Ze krijgen dan ook de opdracht een verkenning uit te voeren meer noordwaarts in de sector Baaigem-Heukelgem-Gavere. Hierbij komen ze echter in vrij zware vuurgevechten terecht met Belgische voorposten en troepen. De staf van de AA 25 neemt dan ook zijn intrek in het kasteel te Dikkelvenne. De troepen zelf vonden hun onderkomen in het klooster.

20:40

Gijzenzele. Er wordt een Belgische aanvallende patrouille uitgestuurd naar "het Kleine Bos" onder leiding van Luitenant Lonnoy van de 13e Compagnie Eens de oostrand van het bos bereikt, wordt de patrouille echter zwaar beschoten en moet ze noodgedwongen terugtrekken met vier gewonden.

21:00

21.00

Kwatrecht. Er is hevig Duits artillerievuur op de bunkers. Er volgt een nieuwe Duitse aanval. Zij weten het viaduct van Kwatrecht te veroveren (inclusief de bunkers D21 en D22). De commandopost aan het kasteel van Bueren wordt omsingeld. De Belgen ontzetten snel het kasteel en ontruimen de commandopost, die nu tijdelijk werd opgesteld in bunker D19 langs de spoorlijn Brussel-Gent. Nog dezelfde avond weet het 11e Bataljon van de 5e Linie het kasteel en de twee bunkers in de buurt van het viaduct te heroveren. Wegens het vele wisselen van de posities wordt van de Belgische leiding beslist de commandopost voorlopig te behouden in de bunker D19, in de talud van de spoorlijn Brussel-Oostende.

Gijzenzele. De Duitsers blijven ’s nachts het centrum beschieten. De schade aan Belgische kant blijft beperkt tot het verlies van twee bunkers (de molenbunker AV10 en de bunker aan het kleine bos AV11)

Oosterzele. De 3e Bat van de 8e Artillerie laat voor een tweede keer op 2 uur tijd 90 projectielen neerkomen op Oosterzele dorp.

21:45

Petegem. Ondankt het hevige artillerievuur slagen de Duitse troepen er toch in gedurende de nacht op drie verschillende plaatsen een tijdelijk brug over de Schelde te leggen. Dit gebeurt aan het Veer te Melden, aan den Anker te Petegem en in de Meersche aan het kasteel van Elseghem.

Oudenaarde. De 2e Compagnie, die de doorbraak moet verhinderen te Oudenaarde, staat op het punt het te begeven. De Duitsers kunnen nog net gestuit worden door een gericht Belgisch artilleriebombardement. Ze kunnen vastgezet worden op de weinige posities die ze reeds wisten te veroveren aan de overkant van de Schelde.

22:30

Kwatrecht. Dringende vraag van de 5e Linie morgenvroeg te proberen iets te doen aan de linkerflank, teneinde deze niet definitief verloren te laten gaan. Er volgt hevig heen en weer vuren van artillerie. Aan het front blijft echter voor de rest alles rustig. De Duitsers hebben zich volgens alle waarschijnlijkheid teruggetrokken.