Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links


Chronologisch verloop van de 18 daagse veldtocht aan het bruggenhoofd Gent.

Dit is de tweede dag van strijd aan het bruggenhoofd. De ochtend begint met een poging het verloren terrein te herwinnen op de Duitse invallers. De strijd is hevig en bij momenten hebben de Belgische troepen het moeilijk hun stellingen te behouden maar ze houden stand.

Dinsdag 21 mei 1940

Algemeen.

Tijdens deze dag wordt de situatie voor het Belgische leger met de minuut slechter. De Duitsers hebben namelijk definitief een wig weten te drijven in het noorden van Frankrijk. Deze dag zouden ook de Franse steden Amiens en Montreuil in Duitse handen vallen. Hierdoor zijn beide geallieerde fronten over een strook van zo een vijftig kilometer van elkaar gescheiden. Uit deze ontstane situatie dringt zich opnieuw een verplaatsen van de fronten op en zullen de Belgen noodgedwongen op vrij korte tijd opnieuw moeten achteruit trekken. De eerstvolgende terugtrekking wordt voorzien op de Leie (een stroom die qua waterpeil enorm laag stond door massale kunstmatig veroorzaakte overstromingen overal ten lande) en naar het noorden toe (wegens het wegvallen van de Nederlanders als companen in de strijd) het afleidingskanaal op de Leie (ook gekend als het huidige Schipdonkkanaal). Waar men hier nauwelijks rekening mee heeft gehouden is dat eenmaal Bruggenhoofd Gent zou wegvallen, door het verschuiven van de fronten, het front wel eens tijdelijk dwars door Gent zou komen te liggen. Dit was ooit een van de hoofdbedoelingen van de bouw van de bunkerlinie Bruggenhoofd Gent, om net dat scenario te vermijden.

Bruggenhoofd Gent.

De Duitse opdracht aan hun troepen ziet er als volgt uit:

Tegen de ochtend was de situatie als volgt (zie schets hieronder):

  • Tussen Schelde en de steenweg Aalst - Gent ligt het 2e Bat van het Duitse 192e Infanterieregiment.
  • Vanaf de steenweg tot de spoorlijn Brussel - Oostende sluit het 2e Bataljon aan het Duitse 234e Infanterieregiment.
  • Vanaf de spoorlijn Brussel - Oostende tot de Geraardsbergsesteenweg liggen achtereenvolgend het 2e en 3e Bataljon van het Duitse 171e Infanterieregiment.
  • Het 1e en 3e Bataljon van het Duitse 192e Infanterieregiment liggen in reserve tussen Westrem en Bavegem.

De plannen voor de komende Duitse aanval waren als volgt:

  • De 56e Infanteriedivisie zal om 09:00 uur de vijand naar Gent terugdrijven.
  • De rechterkant wordt gesteund door het Infanterieregiment 234 en het 2e Bataljon van het 192e Infanterieregiment. Het midden en de linkerflank zullen worden gevormd door het 192e Infanterieregiment zonder zijn 2e Bataljon. (Dit bevond zich volgens hen zelf praktisch in Oosterzele centrum zonder dat ze daar zelfs tegenstand hadden voor gehad)

Het opstellen van de nodige troepen voor de aanval moet gebeuren tussen het eerste daglicht en 08:00 uur. De artillerie gelegen rond Massemen en Bavegem moet de aanval inleiden en voortdurend dekken. Inleiden van de aanval met artillerievuur gebeurt tussen 08:45 en 09:00 uur. De Panzerjäger Afdeling 563 beschermt de artillerie en gaat daarom bij dageraad in stelling op een lijn Maalbroek-Massemen en Westrem-Veldstraat. Het Machinegewehrbatallion wordt ingesteld op de rechter kant om eventuele tegenaanvallen van de noordelijke kant van de Schelde tegen te houden. Om 07:30 krijgen beide Infanterieregimenten 171 en 192 elk twee 8.8cm-Flakkanonnen toegewezen. De aanval zal zich vooral richten op de sector Gijzenzele - Betsberg en niet op Kwatrecht zoals de eerste dag. Volgens de Duitse propaganda was tegen dit geschut geen tank of bunker bestand.

Belgische renault tank
Van Belgische kant heeft men twee Renault-tanks voorzien van een 47mm- kanon en een mitrailleur kunnen laten afkomen tot het noorden van Gijzenzele om daar de strijd te kunnen steunen. Te Lemberge krijgt het 1e Bataljon van de 11e Linie opdracht zich naar Kwatrecht te begeven om daar een tegenaanval uit te voeren en te proberen de eerder verloren gane stukken van Kwatrecht te heroveren op de Duitsers.

Van Belgische kant was meer in detail op dat moment de opstelling als volgt:

  • Het 3e Bat van de 5e Linie vanaf het vroeger munitiepark (huidige industriezone Neerhondert alhoewel dit zeker maar nog enkel de zone zal geweest zijn dichter bij de spoorlijn, een groot gedeelte tot centrum Kwatrecht was voorlopig verloren aan de Duitsers.
  • Aan de spoorlijn zelf was ondertussen door de hachelijke situatie op Kwatrecht versterking bezorgd door de 7e Compagnie van de het 1e Regiment Ardeense Jagers
  • Het 2e Bataljon van de 5e Linie zat meer achteruit in reserve ter hoogte van Melle Kalverhage en de nabijheid van kasteel De Bueren.
  • Het 1e Bataljon van de 5e Linie stond nog opgesteld (allicht ongeveer ter hoogte van de steunlijn op Bruggenhoofd Gent) in de zone tussen Spoorlijn Oostende-Brussel tot de rand van Gijzenzele dorp.
  • Vanaf de rand van Gijzenzele werd overgenomen door het 3e Bataljon van de 6e Linie. Deze eenheden waren bijkomend versterkt met het Escadron cyclisten dat deel uitmaakte van de 2e Infanteriedivisie en het verkenningspeloton van de 5e Linie.
  • Vanaf de Gijzenzelestraat lag de scheiding met het 2e Bataljon van de 6e Linie. Deze namen daar de zone voor zich tot de rand met Betsbergbos.
  • Meer achteruit lag in reserve het 3e Bataljon van de 28e Linie tussen Landskouter en Gontrode.
  • Vanaf de middag van deze dag zou ook de rest van het 2e Bataljon van de 1e Ardeense Jagers als steun aangeboden worden bij de 2e Infanteriedivisie omwille van de hachelijke situatie die er nu al heerste aan het Bruggenhoofd. De 7e Compagnie was ondertussen reeds ingeschakeld. Dit Bataljon lag in reserve ter hoogte van Caritas in Melle.

00:00

Kwatrecht-Gijzenzele. De zware artilleriebeschietingen tussen beide zijden blijft aanhouden tot ongeveer 1 uur 's nachts.

00:30

Oosterzele. Het 8e Artillerie Regiment begint de beschietingen van Oosterzele met 150 salvo's. Er wordt ook van Duitse kant teruggeschoten. Er zijn echter geen nieuwe aanvallen op de frontlijnen en deze blijven ongewijzigd.

02:00

Baaigem. In deze regio gaat het niet zo goed met de beschikbare T13 tanks. Bij het verplaatsen van een T13-tank geraakt deze in een gracht op zijn zij gekanteld. Men steekt hem veiligheidshalve in brand om de vijand zeker geen kans te gunnen hem te gebruiken. Er kan gelukkig voor een vervangende T13-tank gezorgd worden. In dezelfde buurt wordt te Groothulle (tussen Gavere en Baaigem) een andere T13 uitgeschakeld door de Duitsers. Deze lichte tank diende tot steun bij de 1e Jagers te Voet. De sergeant sneuvelt, de overige bemanning wordt gevangen genomen. In de regio van Baaigem blijft het trouwens voortdurend rommelen omdat er alsmaar kleine schermutselingen zijn tussen elementen van de Aufklärings-Abteiliung 25 en de voorposten in de buurt van Baaigem. Er zijn zowel verliezen aan Belgische als aan Duitse kant.

02:10

Gent. De stad ondergaat een derde luchtaanval. Het luchtafweergeschut treedt echter op tijd in actie en de schade blijft beperkt tot enkele bommen in de buurt van de Antwerpsesteenweg, zonder veel schade. Enkele burgers geraken gewond.

03:00

Oudenaarde. De Belgische artillerie start een nieuw bombardement op de Duitse troepen die in de buurt van Oudenaarde reeds de Schelde hebben weten over te steken. Het 6e Bataljon van de 6e Jagers te Voet zuivert hierop de reeds door de Duitsers veroverde hoek van de Schelde te Zingem. De Duitse troepen nemen opnieuw defensieve stellingen in aan de kant van de Schelde waar zij hun aanval zijn begonnen. De Duitse generaal beslist zijn 26e Infanterieregiment te sturen naar het zwakke Belgische punt in hun verdediging. Het zuiden van Oudenaarde waar door het 46e Infanterieregiment reeds een beperkt bruggenhoofd is geslagen te Petegem.

03:30

Gijzenzele. Er begint een Belgische beschieting van het Kleine Bos (= Halve Maandbos) te Gijzenzele omdat men uit het bos een Duitse aanval verwacht.

04:00

Gontrode. De officieren komen samen aan de kerk van Gontrode om de tegenaanval in Kwatrecht te bespreken.

04:30

Gijzenzele. De Duitsers krijgen versterking. Twee vrachtwagens met soldaten stoppen aan de veroverde molenbunker (AV10). Een goed dozijn soldaten verlaat de vrachtwagens en zoekt dekking achter de bunker. De C47-batterij, die rechts van hun stond opgesteld schiet echter een granaat af die de soldaten treft die net uit de twee vrachtwagens komen. Een tweede granaat ontploft in de directe omgeving van de camions. Een derde granaat treft volop één van de vrachtwagens. Nog enkele Duitse soldaten slaan op de vlucht, ze zijn echter nog te ver weg om ze met geweren te kunnen treffen. De commandant van het 3e Bataljon van de 6e Linie maakt van de toestand gebruik om de twee verloren bunkers opnieuw te proberen innemen. Er volgt een poging om het Kleine Bos te omsingelen terwijl mortieren en een C47-kanon het centrum ervan proberen te beschieten.

Gontrode. De laatste voorziene infanteristen vertrekken voor de tegenaanval die binnen enkele uren zal plaatsvinden in Kwatrecht.

88mm Flak getrokken door Duitse halftrack

Om 06:15 zal de aanval ingezet worden van aan de spoorweg te Kwatrecht, in de nabijheid van D19 (spoorwegbunker in verlengde van de weg naar het Kwatrechtse kerkhof. Deze bunker deed eerder ook al dienst als commandobunker). Het is eigenlijk een herhaling van de tegenaanval de dag voordien door twee compagnies van de 28e Linie reeds plaatsvond.

Aan Duitse zijde verplaatst de 192e Infanteriedivisie zich al over Westrem naar de oostelijke rand van Oosterzele. Nog verder achteruit daveren vier tractoren met evenveel zware 8.8cm-Flakkanonnen.

Oprukkende Duitse 15 cm Schwere Feldhaubitze 18 (Foto: Replica)

05:00

Baaigem. Een Duits verkenningsvoertuig rijdt op een mijn aan de voorpost "het Hert". De Duitsers hebben hun doden en gewonden meegenomen. Later in de voormiddag wordt in dezelfde buurt een gekwetste Duitse officier en een onderofficier gevangen genomen, mogelijks nog slachtoffers van voorgaand feit.

Gavere.

Deze zelfde dag zou nog voor de gevechten om het bruggenhoofd echt van start gingen, een dramatisch ongeluk plaats vinden te Gavere. Dokter Marcel Van Weymeersch en zijn echtgenote Marie-Louise Van Vossel zouden bij een vrij late vlucht uit het gebied waar de hel mogelijks zou losbarsten kennis maken met het noodlot. Hun personenwagen zou op amper een 50 tal meter van hun eigen deur in een vrij recent aangelegd Belgisch mijnenveld rijden. De auto zelf werd hierbij totaal tot schroot herleid en tegen de gevel van een nabijgelegen woning geslingerd. Beiden overleven de klap niet.

(Foto: collectie Peter Taghon)

 

 

Kwatrecht - Gijzenzele 21 mei

05:30

Kwatrecht. Het 11e Linieregiment (samengebracht op de terreinen achter Mariagaard), start met hulp van artillerievuur en twee tanks die in het noorden van Gijzenzele waren gestationeerd, een tegenaanval om gans het originele terrein van Kwatrecht terug te proberen winnen.

De tanks krijgen opdracht direct achter de vuurwals van de Belgische infanterie op te rukken in de richting van de te heroveren bunkers (in eerste instantie Av14 en A41 aan het kerkhof, later eventueel S8 op de Brusselsesteenweg en A43 op de Kwatrechtsteenweg). De tanks zullen dan moeten terugkeren naar de kerk van Kwatrecht, met de bedoeling daar in de buurt opnieuw hun commandopost op te bouwen.

06:00

Het 2e Artillerieregiment start zijn beschietingen van de Duitse stellingen. De beschietingen duren de rest van de dag.

De Belgische zware artillerie, opgesteld in De Pinte en Sint-Denijs-Westrem, begint een beschieting van de Wetterstraat (12 obussen), de Heidestraat (4 obussen) en de Herdershoek (2 obussen). De afstand tussen opstelling en doel bedraagt ongeveer 13,5 kilometer.

06:10

schets van een Belgische tegenaanval

Een Belgische tegenaanval - (Schets Fabribeckers)

Kwatrecht. Bij de start van de vierde Belgische tegenaanval onder leiding van kapitein Borzée, is duidelijk te zien dat door het vuren van de artillerie en de Belgische tanks, de Duitsers hun stellingen verlaten en terugtrekken naar veiliger oorden verderop. Dit geeft moed aan de 200 Belgische soldaten van twee compagnies van het 1e Bataljon van de 11e Linie onder de directe leiding van Luitenant Van Helleputte. Ze rukken op naar de verlaten posities. De eerste bunkers Av14 en A41 worden vrij gemakkelijk bereikt en herovert.

Foto van het toegangssas van de bunker A41. Dit was zichtbaar vanaf de kant van waar de Belgische tegenaanval op deze bunker afkwam. Dit bevat duidelijk nog sporen van Belgische 47 mm projectielen die bij deze aanval op deze bunker moeten afgevuurd zijn.

Men probeert direct door te stoten naar bunker S8, A42 en Av15 op het munitiepark. In deze laatste bunker heeft zich op dat moment een Duitse commandopost gevestigd. De Duitse officieren in deze bunker geraken omsingeld omdat hun fuseliers reeds op de vlucht waren geslagen zonder de inzittenden van de bunker te verwittigen. Bij het proberen vluchten uit de bunker geraakt Oberleutnant Kloss zwaar gewond, Leutnant Ritter sneuvelt door een kogel van Luitenant Van Helleputte. Er wordt ook nog een Duits mitrailleursnest uitgeschakeld.

Daarna neemt de Belgische actie echter een dramatische wending. De beide tanks draaien eenmaal uitkomend op de steenweg In plaats van om te keren richting kerk van Kwatrecht, zoals origineel gevraagd was, richting van het kruisen van Wetterstraat en Brusselsesteenweg. Ze doen dit, niet langs de steenweg zelf maar door de weilanden van het huidige munitiepark. Hierdoor rijden ze recht binnen in het hol van de leeuw.

verdekt opgestelde 37mm Pak kanonnen

De eerste tank ontvangt een Duitse voltreffer ter hoogte van het Bourgondisch Kruis uit Duits antitankgeschut. Dit heeft de dood van de commandant en de schutter van het kanon tot gevolg. De chauffeur weet hals over kop uit de tank te geraken. Buiten de tank wordt hij echter gevangen genomen. Hij zal samen met andere gevangenen mee verplaatst worden naar Oordegem.

Verdekt opgesteld Duits 37mm Pak kanon - (Foto links: Replica)

Doodsprentje Jef Verboven tank nr 803 vernield bij tegenaanval te Kwatrecht
vernielde tank te Kwatrecht vader bij graf soldaat naast tank Renaulttank met graf
vernielde tank te Kwatrecht Renault tank te Kwatrecht

Van deze vernielde tank bestaan vrij veel foto's. De uitgeschakelde tank is trouwens ook vrij lang op de plaats waar hij werd uitgeschakeld blijven staan. De foto volledig boven toont de tank nog vrij kort na het uitschakelen. Hoe recenter de foto's, hoe meer de loop trouwens nog omhoog stond. (Foto: Boek Mei 1940 versie 2010 - P.Taghon - Collectie AMC). Daaronder ziet u links een origineel doodsprentje van de tankcommandant Jef Verboven die bij deze aanval werd gedood en in eerste instantie ter plaatse bij de tank werd begraven in een veldgraf. De foto van de tank naast het doodsprentje toont heel duidelijk de projectielinslag onder de loop (Foto: Replica). Midden 3 foto's van de vernielde tank met centraal de vader van de gesneuvelde tankchauffeur bij het graf van zijn zoon (Foto's 18 daagse Veldtocht - Peter Taghon). De foto daaronder dateert allicht ook nog van vrij kort na de strijd (de loop van de tank is nog niet van zichzelf naar beneden gezakt, wat bij de foto's daaronder wel reeds het geval is). Op de foto daaronder zouden volgende personen herkenbaar moeten zijn van links naar rechts: Jules Sergeant, Gabriël Tondeleir, Suzanne De Vos, Simonne De Vos en Maria Tondeleir (foto: Fam. De Vos). Onderaan nog 2 foto's van de vernielde tank waarvan nog één met het graf (Foto's: website www.kwatrecht.be)

De tweede Belgische tank onderging hetzelfde lot en werd ook getroffen door een granaat, eveneens met de dood van de commandant en zijn schutter tot gevolg. De locatie waar deze tank werd getroffen dient gesitueerd te worden in de buurt van de bunker A42 (bunker aangekocht door gemeente Wetteren op industriezone Neerhonderd). De tweede tankchauffeur maakt met zijn tank volledig rechtsomkeerd en weet met zijn gehavende vehikel inclusief zijn tweede dode makkers de brug van Zwijnaarde te bereiken waar hij uiteindelijk hulp krijgt. Interessant om weten is dat deze tank werd geraakt door een 47mm-projectiel in de koepel wat er op wijst dat hij naar alle waarschijnlijkheid is geraakt door een Belgische granaat, verkeerdelijk afgevuurd op een eigen tank.

De foto rechts toont deze tweede tank achtergelaten aan de Scheldebrug te Zwijnaarde. Leuk om op te merken is dat de Duitse voorbijtrekkende troepen het toch noodzakelijk vonden, de tank op hun boekje te schrijven als oorlogsbuit. Er is "9/3 R192" opgeschilderd. (Foto: Boek Mei 1940 versie 2010 - P. Taghon - Collectie Van Veldhoven)

 

07:30

Oosterzele. Ter hoogte van het klooster van Oosterzele (de lokatie wordt ook gelinkt aan de Rijkswacht te Oosterzele maar dat zou niet blijken te kloppen), op de hoek met het voorplein van het klooster, is een kleine Duitse personenwagen op een mijn gereden. Een Duitse motorrijder, die kort voor de wagen reed, had gezien dat de weg onlangs opengebroken was geweest maar kon de chauffeur van de wagen niet meer op tijd verwittigen over de aanwezigheid van mijnen. De personenwagen vloog de lucht in met vier dode Duitse officieren tot gevolg. Het betrof hier allen officieren van een Flak Bataljon die een verkenning uitvoerde om kort daarop gericht bunkers te proberen breken in de buurt van Scheldewindeke.

Oude foto van de lokatie waar de explosie plaats vond. De explosie vond plaats voor het uitstekende gebouw links achteraan. (Foto: Replica)

Hieronder de locatie aangeduid op een schets met de voorposten en de mijnenvelden.

Enkele oude foto's die terug kunnen gevonden worden van dit incident aan het klooster te Oosterzele. Op de oude foto van het klooster zie je heel duidelijk het vooruitstekende gebouw dat bij deze explosie zware schade opliep. Dit gebouw bestaat heden niet meer en vermoeilijkt natuurlijk het terugvinden van de exacte locatie. Hetgene nog altijd goed herkenbaar is, is het kloostergebouw zelf. (Oude foto's boven en midden: Collectie J. De Vos - Foto onder: Boek Mei 1940 versie 2010 - Peter Taghon - Collectie AMC)

Bijkomend wordt door de Duitsers opgemerkt dat het aan bruggenhoofd Gent zeer moeilijk is de 8.8cm Flak kanonnen in te zetten om rechtstreeks bunkers te proberen breken. Als men de kanonnen gebruikt, vallen ze namelijk vrij direct op door hun hoge opbouw voor de artilleriezoekers van het Belgisch leger. Binnen de kortste keren wordt de lokatie waar het Duitse geschut opgesteld staat, telkens vrij zwaar en doeltreffend onder Belgisch artillerievuur genomen zodat het vuren telkens gestaakt dient te worden.

Duitse opgesteld 88 mm Flak kanon.

(Foto: Boek Wenn alle Brüder Schweigen - 1973)

Scheldewindeke. Rond dit uur vertrekt een peloton van de het 3e Bataljon van de 7e Linie naar de dag ervoor verlaten voorpost op Scheldewindeke dorp. Een peloton van het 2e Bataljon van de 15e Linie begeeft zich naar de eveneens de dag ervoor verlaten voorpost op de Pelgrim te Scheldewindeke. Men probeert de voorposten opnieuw te laten bemannen omdat er sinds vroeg in de ochtend kleine groepjes Duitsers gemeld worden in Scheldewindeke dorp. Het zijn achteraf gezien verkenners van het 192e Infanterieregiment van Oberst. Wolff die proberen in contact te komen met de eenheden van de Aufklärungs-Abteilung 25.

07:45

Scheldewindeke. Duitse motoren met zijspan voeren verkenningsopdrachten uit in de buurt van de verlaten voorposten.

08:00

Gijzenzele. Een C47-kanon opent het vuur op het Kleine Bos. De aanval om de twee bunkers Av10 en Av11 te heroveren, is begonnen. De Duitsers verliezen vijftien man en de bunker aan het Kleine Bos wordt vrij snel opnieuw ingenomen. Het 2e Bat van de 28e Linie bezet opnieuw de oostkant van het Kleine Bos.

aanval op Duitse troepen in bos

Duitse troepen nemen zo vlug als mogelijk hun posities in na een Belgische aanval op het door hen bezette bos. (Foto uit archief Cegesoma)

Lemberge. Het 2e Bataljon van de 11e Linie komt de plaatsen innemen van het eerder vertrokken 1e Bataljon dat naar Kwatrecht vertrok ’s morgens vroeg. Ook Lemberge wordt ingericht als antitank-eenheid. Op de toegangsweg naar het dorp waken 2 C47-kanonnen en een T13-tank. Er wordt een krachtige springlading geplaatst onder het kruispunt gevormd door de Burgemeester Maenhoutstraat, Burgemeester van Gansberghelaan en de Landskoutersesteenweg. Dit is het centrale kruispunt tussen Melle, Bottelare en Lemberge.

Scheldewindeke. Het Duitse 192e IR heeft in de velden tussen de Meerstraat en de spoorlijn 4 bunkers gespot. Dit waren de vooruitgeschoven bunkers Av7 en Av8 aan de Ginstbronnen. De voorliniebunker A31 op de rand van bos en weiland langs Hoek ter Hulst, en de heden verdwenen bunker Av9 in de velden tussen de Van Thorenburghlaan en de Meerstraat.

Foto: Duits 88 mm Flak geschut (Replica)

Dit type geschut stond niet op een eigen rijwerk maar ruste op wielen die konden worden weggetrokken waarbij het geschut zelf werd opgesteld op een eigen voetstuk. Dit is de situatie die zichtbaar is op de foto hierboven.

De bunker Av9 wordt vanaf een hoeve aan de zuidkant van de Meerstraat door een dergelijk opgesteld kanon geviseerd. De Meerstraat was op dit gedeelte in die tijd daar nog een onverharde wegel en de weg was ook nog niet echt in die zin doorgetrokken tot op de Spiegel. Ook de hoeve waar het Duitse geschut stond opgesteld is heden verdwenen.

Het 2e Bataljon van de 15e Linie vraagt rechtstreekse steun bij de Belgische Artillerie om de alleenstaand hoeve te beschieten. De Duitse beschieting van de bunker werkt zo zwaar op het gemoed van de Belgische soldaten dat deze de bunker vrij snel verlaten omdat ze dachten dat de bunker het elk moment ging begeven.

Vrij snel na het aanvragen van de Belgische artilleriesteun dienen de Duitsers hun aanval te stoppen omdat ze wel wat voltreffers dienen te incasseren van de Belgische artillerie. De aanval wordt gestopt en de Duitsers proberen in allereil het geschut te recuperen van waar het stond opgesteld.

Op het eerste zicht leek de schade aan de bunker vrij ernstig. Toch bleek achteraf

gezien enkel de bunker beschadigd tot op het tweede wapeningsnet (ongeveer 20 cm diep in de betonmuur van in het totaal 1.30 meter dik). De eigenlijke beschieting is stopgezet nadat de Belgische 8e Artillerie was begonnen met een artillerieaanval op de boerderij waar de Flak 88 mm stond opgesteld.

Foto van de zwaar toegetakelde bunker Av9 (Collectie J. De Vos)

rechtstreeks beschoten bunker
De Belgische bunkerbemanning die eerst gevlucht was, neemt kort nadien hun beschadigde bunker opnieuw in gebruik.

De foto rechts hierboven wordt rechtstreeks gekoppeld aan de beschieting van bunkers aan Bruggenhoofd Gent. Beide foto's zijn echter zeker geen 88 mm Flak-kanonnen (zie foto iets hogerop). Het zijn beiden zwaardere kalibers. Van dit type door halftracks of tractoren getrokken geschut, bestonden courant 2 types, namelijk 10 cm (10 cm Schwere Kanone 18) en 15 cm geschut (15 cm Schwere Kanone 18). Beide types zijn op foto's echter zeer moeilijk van elkaar te onderscheiden. Het beste herkenningspunt is de lengte van de loop die bij de 10 cm kanonnen merkbaar langer is. Alleen is dat in het algemeen slechts goed zichtbaar als je beide types naast elkaar ziet opgesteld staan. Gezien duidelijk is terug te vinden dat de beschietingen gebeurden aan TPG met 88 mm geschut, valt sterk te betwijfelen of ook de rechter foto wel degelijk van hier zal zijn geweest. (Foto links: Replica - Foto rechts: Collectie J. De Vos)

08:30

goed tussen het groen gecamoufleerd 220mm kanon

Oosterzele. De Belgische 8e Artillerie verrast de Duitse leiding nog eens op een geconcentreerde artilleriebeschieting van 150 granaten op het kasteel op de Keiberg. Deze keer weet de Artillerie het plaatselijke Duitse regimentsstaf op het kasteel te treffen met één dode en één zwaar gewonde officier tot gevolg.

(Zware artillerie van 220 mm, goed gecamoufleerd opgesteld in het groen - Foto: Replica)

09:00
oprukkende Duitse soldaten

Kwatrecht. Uit zuidelijke richting proberen voortdurend kleine Duitse stoottroepen de Belgen terug te drijven uit het pas heroverde gebied te Kwatrecht. Behoud van alle veroverde zones blijkt voor de Belgen op den duur een onmogelijke opdracht. De gehele vierde Belgische tegenaanval is ondertussen doodgelopen.Wegens een te grote Duitse overmacht worden ook de resten van het 1e Bataljon van de 11e Linie teruggedreven naar Melle waar zij hergroeperen in de buurt van het waterbekken van de NMBS aan de Vijfbruggen. De Belgische tegenaanval heeft wel tot gevolg dat de grote geplande aanval vanuit Oosterzele op Betsberg en Gijzenzele wordt uitgesteld tot de zone Kwatrecht weer volledig veilig in Duitse handen is.

Foto: Oprukkende Duitse soldaten (Cegesoma)

09:10

Oosterzele. Bij de 15e Linie komt het bericht binnen dat de voorpost op de Pelgrim te Scheldewindeke bezet is door Duitsers. Het peloton onder leiding van Van Damme neemt daarom posities in op de Spiegel te Oosterzele. Daarnaast bezetten Belgische soldaten van de 7e Linie ook nog altijd opnieuw de voorpost op Scheldewindeke dorp.

09:30

Kwatrecht. De Duitse infiltraties in de zone tussen steenweg en Schelde nemen toe, vooral aan de kant van de Schelde. Tevens nemen de luchtbombardementen toe. De 10e Compagnie van de 5e Linie krijgt nog eens twee compagnieën van het 28e Linieregiment bij en wordt versterkt met hun 8e Compagnie Mitrailleurs, die meer achteraan opgesteld stonden langs de Schelde.

09:45

Gijzenzele. Het Kleine Bos inclusief de bunker Av11 zijn opnieuw heroverd door de Belgen. De molenbunker Av10 blijft wel nog bezet. Een buit van 5 machinegeweren en bijhorende munitie, enkele geweren, twee revolvers en schouderknopen en identiteitspapieren van gesneuvelde Duitsers van het 25e Infanterieregiment, worden meegenomen. Twee van de mitrailleurs worden gebruikt om de bunker Av11 opnieuw te bewapenen. In het bosje worden nog eens vier dode Duitsers gevonden en één gewonde Duitser die blijft vuren ondanks zijn verwondingen. Hij wordt uiteindelijk doodgeschoten. Er worden nog eens twee Duitse mitrailleurs meegenomen door de Belgen. Oberst Wolff van het Duitse 192e IR stelt voor de geplande aanval uit te stellen als niet eerst de Belgische artillerie kan uitgeschakeld worden.

3 fraaie oude foto's van de ooit als boshut gecamoufleerde bunker Av11 van kort na de meidagen. De bunker moet wel degelijk voor het bosje gestaan hebben en niet echt op de kop van het bos zelf daar op de 2e foto het "Halve maan"bos zelfs nog niet zichtbaar is (op de linker kant). (Foto's Replica)

Ook dient zeker de bijkomende klucht dat het bos rondom de bunker zou zijn weggeschoren door de vele artilleriebeschietingen met een korrel zout te worden genomen. Voor een bos dat zo zwaar zou zijn beschoten door artillerie, zit er in het nog aanwezige bos, amper schrapnel en ander metaal. Er zal hier wel zwaar gevochten zijn maar allicht worden de beschietingen nog alle jaren bij elke herdenking meer en meer opgeklopt.

10:00

Oosterzele. Men opent aan de voorpost op de Spiegel (Scheldewindeke dorp) het vuur op 8 Duitse ruiters. Deze slaan haastig op de vlucht. Dit waren Duitse verkenners die poogden contact te maken met verkenningseenheden die ergens tussen Munte en Scheldewindeke moesten zijn.

Opnieuw laat de 8e Artillerie vuur neerkomen op het kasteel op de Keiberg te Oosterzele.

10:30

Kwatrecht. De commandopost moet ontruimd worden (waarschijnlijk bunker AV16 langs de spoorweg) omdat hij het risico loopt omsingeld te worden.

Foto van de bunker Av16 te Kwatrecht naast de spoorlijn. Deze bunker had ooit het uitzicht van een kleine woning omgeven met hoogstam fruitbomen.

Gijzenzele. Men meldt dat de beide bunkers Av11 (bunker voor Halve Maanbos) en Av10 (molenbunker) heroverd zijn op de Duitsers.

Moortsele. Belgische genietroepen proberen van de molenbeek door middel van een systeem van schotbalken een tankhindernis te maken. Er staat echter veel te weinig water in de beek en deze poging wordt al vrij kort daarop gestaakt.

Wel wordt op Moortsele door een vernieling de tramlijn buiten werking gesteld.

Scheldewindeke. Na hun gedeeltelijk mislukte interventies te Moortsele, velt de Belgische Genie te Scheldewindeke aan de Ginstbronnen enkele dikke bomen die dwars over de weg komen te liggen. De weg was hier toen nog vrij diep ingesneden en dus na het vellen van de bomen, niet meer bruikbaar zonder de hindernis eerst op te ruimen.

Landskouter. Zuidwestelijk van het dorp, wordt de spoorlijn door de Belgische Genie gecoupeerd.

10:45

Dikkelvenne. Er worden vijandelijke eenheden en voertuigen gesignaleerd door de 2e Compagnie Jagers te Voet te Dikkelvenne.

11:00

Oosterzele. Door zware Belgische artillerie-beschietingen zijn de Duitsers verplicht hun stellingen aan de Veldstraat te Oosterzele te verlaten en zich terug te trekken in de korenvelden meer achteraan tussen Veldstraat en Heistraat. Ook de Duitse Artillerie die hier opgesteld was, deelt in de klappen. Ook hier krijgen de Duitsers de indruk dat de Belgische artillerie steun krijgt van achtergebleven dorpelingen.

De Duitsers beslissen andermaal hun geplande aanval uit te stellen en zich eventueel te beperken tot uitgebreide verkenningen op Moortsele zolang de Belgische artillerie niet uitgeschakeld is. Pogingen om hun linies op te schuiven tussen Betsberg en Moortsele mislukken.

Oosterzele. De Belgische voorpost van de Spiegel heeft zich verlegd naar de Sint-Machariuskapel, tussen de Pelgrim en de eerste bunkers van het bruggenhoofd.

11:30

Gijzenzele. Na een kort Duits bombardement, waarbij twee soldaten van de 6e Linie sneuvelen, bestormen de Duitsers opnieuw het bosje achter Av11. De Belgen worden nogmaals verdreven uit beide bunkers. De soldaten van de 28e Compagnie, die zich aan de oostkant van het Kleine Bos bevinden, worden zijdelings met mitrailleurvuur aangevallen en zijn genoodzaakt zich terug te trekken. De Duitsers hebben zich aanzienlijk versterkt. Men telt achtereenvolgens achttien groepjes die het bos intrekken (bij benadering tweehonderd manschappen).

Duitse infanteristen bij een aanval (Foto: Replica)

Scheldewindeke. Er zouden Duitsers naderen uit de richting van Scheldewindeke, waar twee pantserwagens en een colonne motorrijders worden gesignaleerd. Vier motorrijders stoten op de uitgezette Belgische voorpost in Scheldewindeke dorp. Ze worden onder vuur genomen en de berijders laten hals over kop hun motoren achter.

11:50

Kwatrecht. De eerder veroverde commandopost kan opnieuw in gebruik genomen worden. (Waarschijnlijk Av16).

De Duitse mitrailleurs en stellingen worden hevig beschoten door Belgische artillerie en mortieren.

situatie bruggenhoofd gent 21 mei 1940 12 uur

12:15

Vijandelijke vliegtuigen razen boven Bottelare, Moortsele en Scheldewindeke en bestoken met hun boordwapens de commandopost van het 3e Bataljon van de 15e Linie.

12:30

Scheldewindeke. Een dozijn Duitse ruiters nadert de voorpost te Scheldewindeke dorp. Ze slaan praktisch meteen op de vlucht wanneer de eerste schoten op hen gelost worden. Ze worden echter op de voet gevolgd door een twintigtal Duitse infanteristen voorzien van automatische wapens. Een tweede Duitse gevechtsgroep probeert naderbij te komen langs de spoorlijn, komende vanaf het station van Scheldewindeke. Een soldaat van de 7e Linie wordt bij een bewakingsopdracht aan de onderpastorij gedood. De voorpostbezetters worden de pas afgesneden en moeten hals over kop de vlucht nemen. De voorpostbezetters trekken via "De Dreef" in de richting van de wijk "Het Heet". Waar de Muntestraat en de Gaversesteenweg samenkomen. Hier stoten de Belgen op een andere Belgische voorpost van Belgische Jagers te Voet. Op hetzelfde moment sukkelt aan deze voorpost de begeleidende T13-tank in de gracht waar hij hopenloos vast komt te zitten. Ook dit pantservoertuig gaat definitief verloren.

Tragisch verhaal dat allicht ook rond deze periode dient gesitueerd te worden te Scheldewindeke. Een Belgische soldaat vraagt aan de eigenaar van een boerderij die reeds meermaals door geweervuur van alle zijden onder vuur was komen te liggen, burgerkleren om zo het oorlogsgeweld te proberen ontvluchten. De boer durft hem deze niet geven uit angst omdat er in zijn kelder reeds heel wat mensen proberen te schuilen tegen het aan de gang zijnde oorlogsgeweld. Hij vreest door hem deze te geven, de schuilenden in zijn kelder in gevaar te brengen (zich nog duidelijk de werkwijze van deze zelfde Duitsers herinnerend tijdens WO I). De soldaat krijgt ter plaatse nog een maaltijd aangeboden alvorens dan uiteindelijk opnieuw de hoeve te verlaten. Het wordt echter zijn galgenmaal want de jongeling zal later die dag aan een beekje niet ver van deze boerderij doodgeschoten teruggevonden worden. (niet 100% duidelijk wie de betrokken soldaat is uit de gekende gesneuvelden van die dag).

13:10

Wetteren - station. De Belgische artillerie krijgt de vraag 25 projectielen af te vuren in de richting van het station van Wetteren. Wat hier het nut van kan geweest zijn is totaal onduidelijk. Mogelijks is het ook één van de mogelijke bronnen van een aantal merkwaardige schadefoto's die kunnen teruggevonden worden van de regio rond het station en waar het nog altijd niet van duidelijk is of ze nu gekoppeld dienen te worden aan de meidagen '40 (20 mei), nu meidagen '40 (21 mei) en zelfs de bevrijding van Wetteren in september 1944 (Duitse represaillebeschietingen wegens het verliezen van de intacte Scheldebrug te Wetteren)

13:15

Kwatrecht en Gijzenzele. Van Duitse zijde wordt de aanval opnieuw toegespitst op de sector Kwatrecht en Gijzenzele. Er volgen drie ononderbroken bombardementen op Gijzenzele met vliegtuigen die niet alleen bommen afwerpen maar ook het dorp onder mitrailleurvuur nemen. Bij de 10e Compagnie van de 5e Linie telt men 8 doden, 17 gewonden en het verlies van 3 machinegeweren. In het centrum van Gijzenzele vallen 1 dode en 6 gewonden te betreuren in de eerder door de soldaten weer in gebruik genomen bakkerij. Deze laatste is bij deze aanval volledig vernield. Een granaat valt op de commandopost van de 9e Compagnie van de 6e Linie waarbij nog eens 1 dode valt en 2 gewonden. Voor de commandopost, bunker C16 van het 3e Bat van de 6e Linie, sneuvelen nog eens 2 voedselbedelers en vallen nog eens 3 gewonden. Alle telefonische verbindingen zijn verbroken.

De Belgische troepen vermoeden een massale aanval vanuit het bos direct na de hevige bombardementen en nemen daarom het bos onder vuur met alle artillerie die ze in huis hebben, en dit net op het moment dat de eerste Duitsers effectief met enkele groepen de aanval openen richting Gijzenzele. Er vallen verschillende doden en gewonden aan Duitse kant. Door de onverwachte Belgische uithaal trekken de Duitsers zich snel terug in het bos, hun gewonden opnieuw meeslepend in het bos.

Ondertussen probeert het 2e Duitse Bataljon een aanval vanuit de Meerstraat , deze wordt echter genadeloos afgeslagen vanuit de Belgische verdediging van de Betsberg. De vijand plooit terug naar de originele stellingen van voor de aanval.

13:30

Kwatrecht. De 1e Compagnie van de 5e Linie moet mee tussen beiden komen om aan de Schelde in Kwatrecht stand te kunnen houden, dit door een Duitse aanval langs de spoorweg komende van de kapel en de school (vermoedelijk MPI te Kwatrecht). Door hevige luchtaanvallen van Duitse Stuka's gaan verschillende telefoonverbindingen stuk tussen de onderlinge commandoposten.

Ondertussen laat het toekomen van de Duitse artillerie-eenheden zich voelen aan de frontlijn. De Belgische linies worden meer en meer onder vuur genomen met grotere kalibers van projectielen. Deze waren afkomstig van de ondertussen aan de 56e Linie toegevoegde en geleidelijk voor Bruggenhoofd aankomende Duitse Pantzerjäger Abteilung 534, de Schwere Artillerie Abteilung 735. Specifiek tegenover Gijzenzele opgesteld stond de 2e Groep van het Duitse 67e Artillerieregiment.

14:00

Gijzenzele. Een nieuwe Duitse artilleriebeschieting op de zuidkant van Gijzenzele. Er sneuvelen 5 militairen, 10 anderen geraken gewond. De Duitsers proberen opnieuw vanuit het zuiden een aanval op de scheiding tussen 5e en 6e Linie (huidige autosnelweg). Deze wordt door het hevige vuur van het 3e Bataljon van de 5e Linie afgeslagen.

Op de rechter kant van het Kleine Bos proberen de Duitsers een nieuwe uitbraak die eveneens afgeslagen kan worden. De Duitsers trekken zich terug in het bos. De Duitse artillerie stopt met vuren.

Laden van een 10 of 15 cm kanon - (Foto Replica)

Het Duitse MG Bataljon 6 wordt verplaatst van de flank van de Schelde in Kwatrecht naar de zone tussen Oosterzele-Scheldewindeke en het kruispunt "het Hert" te Baaigem. Ze worden opgesteld in een lijn gevormd vanaf de noordrand van de bossen aan het "Blauw kasteel" te Scheldewindeke, via "Den Hauw" en de weiden op het einde van de "Peperstraat". In de rug krijgen ze steun van een vijftal stuks antitankgeschut 37mm van de "Panzerjäger Abteilung 563". Deze stellen hun geschut op in de "Schaperstraat" en de "Morestraat" (vroegere oud Duitse vliegveld te Scheldewindeke).

Baaigem. Een nieuwe Duitse aanval op de voorpost "het Hert" te Baaigem door een Duits detachement met onder andere een pantserwagen. Met behulp van een T13 kan men de Duitsers uit elkaar drijven. Er vallen 2 gewonden bij de Belgische Jagers te Voet en één dode aan Duitse kant.

Scheldewindeke. Op de Eedwijk worden door de Duitse Aufklärings Abteiling 25 mijnenvelden ontdekt nadat een pantserwagen werd vernield door er op een mijn te rijden.

De Belgische soldaten moeten constateren dat het niet alleen meer troepen zijn van de AA25 die hun aanvallen. Er blijken ook gewonden en doden te vallen van andere infanterieregimenten zoals het 475e IR en MG Batallion 6 dat ondertussen met twee compagnieën op het front is gekomen tussen Scheldewindeke en "Het Hert" te Baaigem. Hierbij duikt af en toe ook nog eens de Panzerjägerabteilung 563 op.

Duitse soldaten met Maximmitrailleur (Foto: Replica)

Duitse soldaten met Maximmitrailleur

15:00

Petegem. Een nieuwe aanval door de Duitse 26e en 46e Infanterieregimenten in Petegem, ten zuiden van Oudenaarde. De aanval wordt in feite ingeluid door een laag vliegend Duits vliegtuig dat meermaals de Britse loopgrachten overvliegt en bestookt met mitrailleurvuur. Het laat ook bommen vallen met gevolg dat de linies onder een rookwolk komen te liggen. Hierop proberen Duitse troepen de Schelde massaal over te steken.

(14:30 of ) 15:30

Kwatrecht. Start van een tweede groot Duits offensief op de sector Kwatrecht door middel van zware artilleriebombardementen en luchtaanvallen met Stuka’s. Dit is het gevolg van het feit dat er intussen Duitse Panzer Jäger en Schwere Artillerie is toegekomen. Ook hebben de Duitsers steun toegezegd gekregen van de Luftwaffe. De Belgische troepen krijgen als opdracht weerstand te bieden tot het uiterste, wat zij ook doen. De weerstand die hier door de Belgische troepen wordt geboden, wordt in verschillende velddagboeken beschreven als de hardste weerstand die het Belgisch leger ooit heeft geboden tijdens de achttiendaagse veldtocht.

Duitse medische troepen proberen een gewonde soldaat te helpen achtergebleven in een veld na een aanval (Foto: Replica)

15:50

Kwatrecht - Gijzenzele 21 mei

Door de vele Duitse infiltraties is men plots verplicht de commandopost (waarschijnlijk AV16) een driehonderdtal meter te verplaatsen naar het westen (mogelijks naar bunker C18). De 9e en 11e Compagnie van de 5e Linie dreigen omsingeld te geraken. De bunkers in eerste lijn moeten prijs gegeven worden. (vermoedelijk A44, A43, Av16 en Av13).

16:00

Kwatrecht. Bij de 5e Linie ziet men de eerste tekenen van vermoeidheid. Groepjes infanteristen trekken achteruit onder het hevige Duitse artillerievuur. Het Duitse 234e IR slaagt er nogmaals in tot vrij diep in Kwatrecht door te dringen.

16:30

Lemberge. Twee Duitse Stuka's gieren naar beneden en droppen hun bommen vrij kort tegen de commandopost van de 9e Compagnie van de 1e Ardeense Jagers.

16:40

Gijzenzele. Het commando van de 2e Infanteriedivisie ontvangt het bericht dat de 5e Linie zich reeds heeft moeten terugtrekken uit Kwatrecht en zich verschanst achter de spoorwegberm tussen B43 en D19 (bunkers in spoorwegberm Oostende - Brussel). Men heeft commandopost C18 moeten verlaten, net zoals heel wat andere bunkers op Kwatrecht. Het 3e Bataljon van de 6e Linie is deels gedemoraliseerd en vreest een nieuwe massale Duitse aanval van artillerievuur. Vooral aan het Halve Maanbos wordt de situatie hachelijk. Men ontvangt wel het positieve rapport dat bij het 2e Bataljon van de 6e Linie aan de Betsberg de situatie volledig normaal is, zij hebben alles nog onder controle.

17:00

Kwatrecht. De Duitse aanval richt zich nu ten volle op de stellingen van de 1e Compagnie van de 5e Linie. Er wordt een peloton van het 1e en een sectie mitrailleurs gevangen genomen.

duitsers klaar voor aanval mei 1940
Duitse soldaten klaar voor de aanval. (Foto archief Cegesoma)
De Duitsers zetten hun aanval verder met als objectief de bosjes achter de originele stellingen van de 1e Compagnie van de 5e Linie. Er zouden massaal Duitse infiltraties zijn in de buurt van dit bosje en er wordt een steunlijn opgezet aan de rand van dit bosje. Er vallen vele slachtoffers aan Belgische zijde. De Belgische troepen weten stand te houden aan de rand van dit bosje maar door hevig artillerievuur vallen er hier vele Belgische slachtoffers. De Belgen trekken zich hier uiteindelijk terug.
Duitse soldaten rukken op door een maisveld. (Foto Replica)
Het 3e Bataljon van de 5e Linie herschikt zijn stellingen en stelt troepen op naar het noorden gericht. Hierdoor is een gedeelte van de noordgrens praktisch onbewaakt. De vijand probeert noordwaarts op te rukken onder dekking van het koren. Enkele Duitsers worden door fuseliers neergeschoten.

Ook de 2e en 3e Compagnie van de 5e Linie kunnen de hevige aanvallen niet blijven weerstaan en zijn eveneens verplicht achteruit te trekken. In de sector van de 3e Compagnie van de 5e Linie worden de troepen zelfs in de rug aangevallen wat er op wijst dat er zware infiltraties zijn gebeurd in de grenszone tussen 5e en 6e Linie.

In de verwarring gaan 2 compagnies mitrailleurs en een kanon 47mm verloren. Bijna alle bunkers van Kwatrecht zijn nu in handen van de Duitsers en worden door Duitse infanterie bezet. Alleen de bunker A40 op Mariagaard is nog in Belgische handen en wordt door de Belgen met hand en tand verdedigd. De bijhorende mitrailleurs blijven onophoudend ratelen.
kerk kwatrecht

De zwaar gehavende kerk van Kwatrecht gezien vanaf het wegeltje Biezen (huidige rand Industriezone Neerhonderd) Je kijkt hier op de achterbouw van garage De Rocker in Wetteren. (Oude foto: Replica)

Petegem. De Duitse troepen die de Schelde hebben weten over te trekken proberen stellingen van Engelsen te veroveren. Er volgen lijf aan lijf gevechten met bajonetten op het geweer. De Duitse troepen die de Schelde overstaken zijn letterlijk tot de tanden gewapend. Er vallen vele doden. Toen de Duitsers het kasteel van Elseghem proberen in te palmen bevinden er zich nog Engelse troepen op de eerste verdieping. Er worden zelfs granaten gebruikt binnen in het kasteel om het te proberen veroveren. Aan de Duivi te Petegem krijgen de Britse troepen het centrum van de aanval te verduren. Er is daar enkel artillerievuur voorzien omdat men niet verwachtte de aanval hier te krijgen omdat daar enkel onverharde veldwegels waren. De Britse tanks waren opgesteld in de buurt van de brug te Oudenaarde waar men de Duitse doorbraak verwachtte. Te Petegem worden dan ook de Britse stellingen bereikt en zwaar bevochten door middel van man tegen man gevechten.

3 foto's van Duitsers optrekkend door allicht Maastricht. Op straat ligt een gewonde Belgische soldaat die eerst dient te wachten om geholpen te worden tot er zekerheid is dat de kust veilig is om hem te helpen. (Foto's: Replica)

Duitse MG en gevechtsgroep (Foto: Replica)

18:00

Gijzenzele en Kwatrecht. De 6e Linie ontvangt het bericht dat het 1e Bat van de 5e Linie zijn stellingen links van Gijzenzele heeft moeten verlaten (ongeveer waar heden de autostrade loopt). De manschappen van het peloton op de linker kant van Gijzenzele vuurt als bezeten op de infiltrerende Duitse troepen.

Te Gijzenzele in de Schoolstraat, voor het kruispuntje met de Langestraat en de Hoogstraat, kan men nog op de rechter kant deze zelfde lokatie terugvinden waar ooit tijdens deze aanval, Duitse soldaten probeerden wat beschutting te vinden. Allicht dienen de kogelinslagen die in de linker wand van de bunker D18 terug te vinden te zijn, tijdens deze gevechsperiode gesitueerd te worden. (Oude foto: Collectie J. De Vos)

De Duitsers hernemen de aanval. De toestand tussen Mariagaard en Gijzenzele is kritiek. De Duitsers weten een wig te drijven tussen Gijzenzele en de sector Kwatrecht en omsingeling is dichtbij. Er worden massaal versterkingen gestuurd van Belgische kant om dit te vermijden, o.a. het Eskadron Wielrijders van de 2e Infanterie Divisie en een verkenningspeloton van de 5e Linie. Het Escadron Wielrijders beschikte hierbij ook nog over twee T13-tanks. Eén van deze T13-tanks krijgt het echter hard te verduren omdat zijn C47-kanon het laat afweten. De Duitsers trachten langs de zwakke positie op te rukken maar worden toch telkens teruggeslagen. Ze weten op den duur toch door te dringen tot aan de eerste linies. Het 6e Linieregiment geeft aan de 5e Linie te kennen dat zij zullen moeten achteruittrekken, omdat zij vrezen door de vijand omsingeld te worden.

Duitse aanvallende infanteristen zoals terug te vinden in een Duits schetsenboek (Schets: Replica)
De toestand tussen Mariagaard en Gijzenzele kan hersteld worden en de Ardeense Jagers worden meer naar voor geschoven om in nood te kunnen ingrijpen. Het 1e en 2e Bataljon van de 2e Ardeense Jagers moeten het 3e Bataljon van de 5e Linie, dat het de voorbije dagen al zeer hard te verduren kreeg en dringend aan rust toe is, komen aflossen. Het 3e Bataljon Ardeense Jagers maakt zich klaar om ’s anderendaags in de morgen het terrein in Kwatrecht opnieuw te proberen herbezetten.
beschadigde kerk Gijzenzeleinterieur kerk Gijzenzele na drie dagen strijd
zicht Gijzenzel kerk en pastorij

Dat de kerk van Gijzenzele het zwaar te verduren kreeg, mag blijken uit bovenstaande foto's. Beide bovenste foto's tonen de toestand van de kerk meteen na de gevechten te Gijzenzele (Foto's collectie Kerkfabriek Gijzenzele - Leuk ter vermelding is dat sinds onze vrienden van het "Gijzels Genootschap van de Kerkuil" deze foto's gebruikten voor hun brochure (en ondertussen infopanelen bij de "Halve Maanroute"), deze foto's voor de Kerkfabriek vermist zijn (lees maar nooit werden terugbezorgd...). De foto midden links toont kerk en pastorij, vermoedelijk anno jaren 50 (Foto: Replica). Er was nog geen sprake van het herdenkingsmonument dat wel kan gezien worden op de foto ernaast. (Foto: L. Oosterlinck). Op beide foto's is duidelijk te zien, net zoals op de foto onderaan links (Foto collectie Kerkfabriek Gijzenzele) dat het tot vrij laat na de oorlog geduurd heeft tot de kerk opnieuw volledig hersteld was. Onderaan rechts een foto van de kerk anno 2009.

Op de weg tussen Gontrode en Gijzenzele aan de Potaardewijk treft een Belgische kolonel een onderluitenant aan met een gedeelte teruggetrokken Belgische soldaten. Er volgt een uitbrander en een degradatie van de onderluitenant waarna de manschappen opnieuw naar Gijzenzele worden gestuurd.

Moortsele. De Belgische vernielingstroepen hebben de telefooncentrale in brand gestoken.

Op de oude foto hiernaast uit 1935 ziet u de huidige Van Thorenburghlaan met rechts het station en de telefooncentrale (nog in intakte staat in 1935). Let ook op de helling die een holle weg is tussen oude beukenbomen. (Foto: Replica)

foto station en telefooncentrale te Moortsele in 1935

19:00

Kwatrecht. De 9e Compagnie van de 5e Linie slaagt er toch in om terug zijn posities te heroveren tot aan de bunkers in tweede linie (vermoedelijk C18 commandobunker in veld, D20 in het veld, D23 langs de Schelde, D21 in voortuin dokter François, mogelijks ook nog S8 en A42 op het munitiepark).

Gijzenzele. Het Eskadron Wielrijders van de 2e Infanteriedivisie bereikt op dit uur Gijzenzele. Zij stellen zich op tussen de 28e Compagnie. Er wordt nog een te ver uitgeweken peloton van de 5e Linie teruggebracht.

Moortsele. Vier Belgische soldaten die op de vlucht waren in de richting van de Belgische linies, komende van de de pas afgesneden voorpost op Scheldewindeke dorp, kunnen nog net op tijd verwittigd worden niet in het mijnenveld te trappen in de buurt van de bunkerstellingen aan Rattepas. Er wordt vanaf hier een verkenningsgroepje uitgestuurd in de richting van de verlaten voorposten om de situatie te onderzoeken in Scheldewindeke dorp. De groep Belgische verkenners geraakt tot aan het station van Scheldewindeke. Er worden zelfs enkele schoten gewisseld maar gelukkig keren zij heelhuids terug in hun originele stellingen een uurtje later.

Belgische troepen op manoeuver kort voor de meidagen '40. (Foto: Replica)

19:15

Scheldewindeke. Ondertussen hebben "MG Batallion 6" en "Panzerjäger Abteilung 563" hun voorziene posities ingenomen. Zij kunnen hun posities uitbreiden door het feit dat de voorpost aan "Het Heet" door de Belgen ondertussen ook verlaten was. Door de nieuwe ingenomen Duitse posities worden van Belgishe kant een vijftiental Duitsers gespot in een bosje aan de Peperstraat te Scheldewindeke. Er wordt opdracht gegeven de voorheen niet afgewerkte mijnenvelden die nacht te vervolledigen.

In de loop van de dag heeft hier ook nog een Heinkelbommenwerper een crashlanding gemaakt op het oude Duitse WO I vliegveld. De piloot is door de ter plaatse aanwezige Duitsers overgebracht naar Balegem voor verdere verzorging.

19:30

Kwatrecht. Met de hulp van het 2e Bataljon van de 5e Linie slaagt hun 11e Compagnie er ook opnieuw in, zijn bunkers en stellingen in te nemen in de steunlinie (A41, AV14 en D19).

Gijzenzele. De vijand heeft zich teruggetrokken in de bossen en zijn oude stellingen. Er valt over het ganse front een merkwaardige stilte. De strijd valt eigenlijk van beide zijden stil. Het front is praktisch ongewijzigd met dit van ’s morgens ondanks de aanzienlijke verliezen aan beide zijden. Het feit dat men toch onder de hevige aanvallen heeft weten stand te houden geeft wel opnieuw moed aan de Belgische soldaten die uiteindelijk gaan beseffen dat de Duitsers toch niet zo onoverwinnelijk zijn.

Heel wat bunkers in de zone waar zonet de strijd plaats vond, dragen nog serieus sporen van wat zich allicht hoofdzakelijk op die dag heeft afgespeeld in de zone Kwatrecht en Gijzenzele. Enkele rakende foto's zijn bij deze hieronder te vinden.

2 foto's van de zwaar gehavende bunker Av13 naast de spoorlijn te Kwatrecht. Deze had ooit het uitzicht van een koeienstal. Deze bunker draagt, zeker rond de schietgaten, de sporen van enkele zware treffers.
Ook deze 2 foto's van de eerder gemelde bunker A40 op de site van Mariagaard tonen serieuze projectielinslagen. Vergeet niet dat deze betonnen wand nog eens verborgen zat achter een bakstenen camouflagegevel. Deze projectielinslagen zijn dus wel al eerst doorheen deze baksteencamouflage geslagen. De foto rechts is nog het meest vermeldenswaardig. De Duitsers wisten dat de valse ramen de schietgaten verborgen. Deze bunker had ook nog een vals raam op de zijkant gericht op het spoorwegtalud. Dit was echter geen schietgat maar wel een volle betonnen wand van 1 meter dik. Op dit valse raam zitten wel heel wat projectielinslagen van Duitsers die wel dachten dat dit valse raam een schietgat verborg.

Ook de bunker A36 die te Gijzenzele droeg heel wat projectielinslagen. Deze bunker werd echter hersteld in wat moet doorgaan voor originele staat. Door dit aanpassen van de bunker zijn jammer genoeg zeer veel van deze sporen veel minder duidelijk nog te zien en overschilderd en bepleisterd. Ook nog een reden om dit een niet zo geslaagde historische renovatie te noemen dus.

Gent. De Belgische genietroepen hebben aan de Muidekaai een olietanker tot springen gebracht. Men slaagt er echter niet in de ontstane brand in bedwang te houden. De brandweer dient met zwaar materiaal ter plaatse te komen.

20:00

Petegem. Petegem aan de overkant van de Schelde wordt bezet door de Duitsers. Er is daar een definitief Duits bruggenhoofd gevormd. Totale breedte 3 km, diepte 2 km.

20:10 tot 21:35

 

Richten van zware artillerie
Het richten van zware artillerie (foto: collectie legermuseum)
Oordegem. De zware Belgische spoorwegartillerie opgesteld te Drongen ontvangt de opdracht 10 projectielen met een kaliber van 280 mm af te vuren op het centrum van Oordegem. Deze spoorwegkanonnen staan opgesteld te Drongen en de afstand tot hun doelen was maar liefst 20 kilometer. De projectielen zullen echter meer dan precies hun doelen weten te treffen. Er breken na de beschieting zware branden uit in Oordegem centrum waar op dat moment het Duitse commando van de lopende aanvallen was gevestigd.

In totaal zouden de beschietingen het leven kosten aan 8 burgers en 5 Duitse soldaten. Doordat de beschietingen zo precies waren, kreeg de Duitse bezetter wel de indruk dat de afgevuurde projectielen door nog achtergebleven burgers bijgestuurd werden. Dit gaf gelukkig geen repressailles naar hen toe maar het heeft allicht niet veel gescheeld.

Lemberge. Als gevolg van bovenstaande Belgische zware artilleriebeschietingen zou er een Duitse repressaillebeschieting volgen van het Duitse zware Artillerieregiment 617. Hun projectielen zullen neerkomen in nabijheid van de stellingen van het 2e Bataljon van de 11e Linie. Hierbij zou een commandant van deze linie zwaar gewond geraken door granaatscherven en kort nadien overlijden.

21:30

Kwatrecht. De commandanten van de 1e Compagnie van de 5e Linie krijgen opdracht zich terug te trekken uit bruggenhoofd Gent. Verzamelpunt zou Gontrode kerk zijn. Er wordt getwijfeld over de juistheid van het bericht en de commandant zal enkele uren later opnieuw alle posities laten innemen.

Baaigem. Een Duitse patrouille loopt in een hinderlaag. De Duitsers vluchten met achterlating van 1 MG en wat handwapens.

Moortsele. De soldaten die op de vlucht zijn moeten slaan aan hun voorpost te Scheldewindeke zijn allen weer komen aansluiten bij het 3e Bataljon van de 7e Linie aan het bruggenhoofd.

Petegem. De Duitse troepen weten in de duisternis vrij massaal de drie geslagen bruggen over de Schelde over te steken. Zo bereiken zij voorbij de veroverde Britse stellingen en loopgrachten de grote baan Kortrijk - Oudenaarde. Er worden achtergebleven Engelsen gevangen genomen. Zij proberen op dat moment hun posities tot achter de grote baan te behouden.

Wel blijft het zware artilleriebombardement en overvliegen van Duitse bommenwerpers duren. Ze richten hun vuur op de omgeving van de spoorlijn en centrum van Petegem waar de Engelse stellingen zich hadden gevestigd. De bevolking van Petegem die al niet voorheen op de vlucht waren geslagen, probeert te overleven in kelders terwijl het bommengekletter en terug vurend geweer en mitrailleurvuur blijft aanhouden. Een dertigtal huizen blijft in puin of brandend achter. De Duitsers doen voorlopig geen pogingen om het niemandsland tussen de spoorlijn en de baan Oudenaarde-Kortrijk te betreden.

Algemeen.

Deze dag verloor het 3e Bataljon van de 6e Linie 29 soldaten, 85 anderen geraakten gewond. De 10e Compagnie van de 6e Linie wordt om middernacht versterkt met een peloton mitrailleurs van de 13e Compagnie.

In het dagboek van de 56e Infanteriedivisie wordt die dag melding gemaakt van 5 gesneuvelde en 10 gewonde officieren, 129 gesneuvelde en maar liefst 223 gewonde onderofficieren en soldaten. 3 mannen worden vermist. Op het ogenblik dat dit wordt geschreven, ligt de commandopost in Oordegem zodanig onder vuur afkomstig van spoorweggeschut opgesteld te Drongen (20 kilometer afstand), dat er gewonden vallen bij de staf van de Duitse artillerie. De commandopost wordt noodgedwongen verlegd naar de wijk Kouter, even buiten de dorpskom. Er vielen op Oordegem uiteindelijk 10 obussen van 28cm. Er sneuvelden 8 burgers en 5 Duitse soldaten.

Situatie op 21 mei 1940, 's avonds. De Duitse doorbraak in Noord Frankrijk blijft gehandhaafd en de Fransen en de Britten bereiden een tegenaanval voor om de Duitse doorbraak naar de kust opnieuw te proberen breken.

De Belgen weten aan hun Reduit National voorlopig de hevige Duitse aanvallen af te slaan en de situatie blijft in feite na de zware gevechten van deze dag onveranderd ten opzichte van deze ochtend.

Van de 3 oostelijk forten van Luik is het fort van Neufchateau gevallen,. Te Namen gebeurt dit met de forten van Saint Heribert en Malonne. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

Home Terug naar bovenkant pagina Vorige Volgende