Home

Chronologisch verloop van de 18 daagse veldtocht aan het bruggenhoofd Gent.

Hieronder vindt u het strijdverslag na 23 mei. De Belgische troepen zijn begonnen gedurende de nacht het bruggenhoofd te verlaten. De Duitse troepen ontdekken in de ochtend dat de Belgische troepen Bruggenhoofd Gent verlaten hebben.

• De Bouw van Bruggenhoofd Gent.
• De Structuur van Bruggenhoofd Gent.
• Een nadere blik op de technische kant van de bouw van de bunkers.
• Beschrijving van de binnenkant van de bunkers en hun bewapening.
• Camouflage van de bunkers.
• Enkele opmerkingen en tekortkomingen aan dit bruggenhoofd.
• De Achttiendaagse Veldtocht zoals beleefd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Bruggenhoofd Gent tot en met 15 mei 1940.
  • Donderdag 16 mei 1940: Aankomst eerste Belgische troepen.
  • Vrijdag 17 mei 1940: Opbouw en organisatie rondom het Bruggenhoofd.
  • Zaterdag 18 mei 1940: Opbouw en organisatie rondom het Bruggenhoofd.
  • Zondag 19 mei 1940: Alle troepen nemen hun posities in.
  • Maandag 20 mei 1940: Eerste dag strijd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Dinsdag 21 mei 1940: Tweede dag strijd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Woensdag 22 mei 1940: Derde dag strijd aan Bruggenhoofd Gent.
  • Donderdag 23 mei 1940: Het verlaten van Bruggenhoofd Gent.
  • Donderdag 23 mei 1940: De val van Gent.
  • De 18-daagse veldtocht na de val van Bruggenhoofd Gent.
  • Lijst van gesneuvelde Belgische soldaten aan Bruggenhoofd Gent.
  • Lijst van gesneuvelde Duitse soldaten aan Bruggenhoofd Gent.
• Het lot van Bruggenhoofd Gent na drie dagen strijd.

Algemeen.

Het Belgische front komt volledig ingesloten te zitten. In het Noorden is Nederland gevallen. De Duitsers proberen mee Belgie uit noordelijke richting binnen te vallen via Antwerpen. In het zuiden is door de bres die de Duitsers sloegen naar de kust toe elke Franse nieuwe voorberading van vers oorlogstuig en soldaten uitgesloten. Alle pogingen die ondernomen worden om deze klembeweging te doorbreken, draaien steeds op niets uit. Niemand blijkt in staat de Duitse oorlogsmachine te stoppen. Daarbij komt nog eens dat de Belgische kust vrij zwaar gebombardeerd wordt door de Duitsers zodat nieuwe aanvoer en afvoer via daar voorlopig ook uit den boze is.

Er zijn vele Duitse pogingen om het kanaal Gent-Terneuzen over te steken van Duitse kant Er zijn zware bombardementen en beschietingen met vliegtuigen op de Belgische stellingen die dit proberen te verhinderen.

In Namen vallen nog twee forten, namelijk dit van Maizeret en Andoy.

00:20

Gijzenzele. Gijzenzele-dorp ligt onder intens Duits artillerievuur.

00:30

Moortsele-Bottelare. Het Eskadron Cyclisten van de 4e Divisie zal in zijn sector eveneens de achterhoede vormen. Het 1e Peloton stelt zich samen met een T13 tank op, dwars op de weg Moortsele-Bottelare in de nabijheid van de Vrijheidsboom.

01:00

Gijzenzele. Het 2e Eskadron Cyclisten moet hier de aftocht dekken.

01:20

Gijzenzele. Gijzenzele ligt onder intens Duits vuur omwille van de geziene troepenbewegingen. Op het rechter uiteinde van het dorp staat een woning in brand dichtbij de originele commandopost.

Het 2e en 3e Peloton verlaten stilletjes hun stellingen op de rand van het dorp. Het 1e Peloton onder leiding van luitenant Papejans verlaat als laatste Gijzenzele onder dekking van de 2 T13-tanks. Zij verzamelen ondertussen samen met het Peloton Zware Mitrailleurs bij een fietsenstelplaats op de wijk Mellehoekske.

Ongeveer vierhondend meter buiten Gijzenzele ligt een gevechtsgroep over de weg. Als iedereen is verzameld, rijden de Cyclisten via de Potaardewijk naar Landskouter.

01:45

Landskouter. De Cyclisten arriveren aan de spoorweg te Landskouter. Er worden een aantal mitrailleurs opgesteld aan de spoorweg om dekking te kunnen geven in de rug bij de terugtrekking.

02:00

Gent. Tussen 2 uur en 3u30 wordt Gent drie maal opgeschrikt door hevige explosies. De Genietroepen hebben Meulestedebrug, de Voorhavenbrug en de Muidebrug opgeblazen. Links: Vernielde Meulestedebrug (Foto: Collectie P. Taghon) - Links onder: Vernielde brug Voorhaven (Collectie P. Taghon) - rechts onder: Vernielde Muidebrug (Coll. Mon. en stadszichten)

02:10

Landskouter. Het 1e Peloton komt ook aan bij de afgesproken plaats en de terugtrekking uit Gijzenzele is volledig onopvallend voor de Duitsers kunnen verlopen. Gijzenzele was stil bij hun vertrek.

02:20

Het Eskadron Cyclisten zet zijn weg verder via Lemberge., Bottelare en Schelderode om daar bij het krieken van de dag de pontonbrug over te rijden.

Achter de Belgische linies worden vernielingen aangebracht om de Duitse achtervolging te vertragen. Zo wordt het kruispunt Lindenhoek te Melle en het centrale kruispunt te Lemberge opgeblazen. Merkwaardig genoeg schenken de Duitsers geen aandacht aan de luide knallen van deze vernielingen.

Belgische vernielingen ter hoogte van het kruispunt Lindenhoek te Melle bij het terugtrekken uit bruggenhoofd Gent.	Het vernielde kruispunt te Lemberge.

03:00

Bruggenhoofd Gent. De Duitse leiding maakt melding van een totale vuurstilte tussen 3 en 4 uur in de ochtend van beide zijden.

Gent. De troepen die Gent moesten verdedigen komen pas mondjesmaat rond dit uur aan op hun nieuwe stellingen. Vaak hadden zij moeite om ongezien hun oude stellingen te verlaten en geen argwaan te wekken bij de kort daarbij gelegen Duitse troepen. Rond dit uur begint voor de meeste troepen die al sterk vermoeid zijn, de zoveelste keer het oprichten van loopgraven en schutterskuilen. In een stad als Gent komt dit vaak neer op het uitbreken van bestrating en het openbreken van vaak op slot zijnde huizen omdat de bevolking op de vlucht is geslagen.

03:30

Gent. Nadat alle troepen hun posities in de binnenstad hebben bereikt, wordt Gent nogmaals opgeschrikt door opeenvolgende explosies. Dit maal is het de beurt aan de bruggen in eerste lijn. Bij deze explosies lopen heel wat huizen zware schade op. Dit veroorzaakt veel wrevel bij de lokale bevolking die zich stilletjes aan begint te keren tegen de Belgische verdedigers van de stad. Hieronder foto's van een aantal van de vernietigde bruggen.

Links: De Dampoortbrug (Coll. P.Taghon) - Rechts: De Sint Lievensbrug (Coll. Monumenten en stadszichten)

04:00

Eke. De achterhoedevormende T13 komt aan te Eke bij de pontonbrug. Er mochten enkel voertuigen over de pontonbrug van maximaal vier ton. De T13 rijdt daarom door tot aan de brug van Eke.

04:30

Eke. Daar aangekomen constateert de bemanning van de achtergebleven tank dat de brug te Eke reeds opgeblazen is door de Genie. De bemanning steekt de T13 daarom in brand en gooit de overblijvende munitie in de Schelde. Zelf kruipen ze daarna langs de resten van de brug de Schelde over.

De nieuwe brug te Eke, pas gebouwd in 1933, ter vervanging van een toen nog altijd tijdelijk brug. De brug was tijdens wereldoorlog I al een keer eerder opgeblazen. (Foto: Semmerzake - Antoine De Smet)	De Brug ging voor een tweede maal in 25 jaar opnieuw de lucht in en werd opgeblazen door Belgische genietroepen tijdens hun terugtocht naar de Leie in de nacht van 22 op 23 mei rond 4u30 's nachts. (Foto: Semmerzake - Antoine De Smet)

05:00

De Duitse Staf verhuist in sneltempo van Oordegem naar de heuvel tussen Sint Lievens Houtem en Letterhoutem (de Ballei) om vandaar de doorbraak te volgen. Er wordt wel vastgesteld dat de Belgen zich opvallend stil houden.

05:30

Oosterzele. Als voorbereiding op de komende aanval, hebben de Duitsers een stuk veldgeschut goed gedekt opgesteld, naast een doening aan de Wetterse-steenweg. Dit neemt rechtstreeks de bunker Be12 onder vuur. Het valt de Duitsers wel op dat er geen reactie komt van Belgische kant op hun poging de bunker Be12 te breken. Wat de Duitsers toen nog niet wisten was dat de bunker net als de rest van de linie, reeds gedurende enkele uren verlaten was. (Foto links: Replica)

Ongeveer ter zelfder tijd heeft de 30e Duitse Infanteriedivisie ontdekt dat de Belgische stellingen voor hen verlaten zijn. Verkenningspatrouilles worden uitgevoerd door Infanterieregiment 192. Ze ontdekken dat niet alleen de schutterskuilen leeg zijn maar eveneens de bunkers.

(Deze soldaten van het 1e Batallion van het 192 Infanterieregiment zullen er zeker niet boos om geweest zijn dat de Belgische stellingen in de nacht verlaten waren. Zij moesten anders deze ochtend een doorbraak proberen te forceren in de buurt van Betsberg. Hier ziet u enkele van deze soldaten langs de Brusselsesteenweg - Foto J. De Vos)

06:00

Het Duitse commando staat klaar in St Lievens Houtem op de ballei om de strijd die gaat komen tussen Betsberg en Moortsele van daar af te volgen.

De Duitse Verkenningseenheid 25 is op weg van Dikkelvenne naar Vlierzele.

Petegem. De Engelsen zijn verplicht hun stellingen te verlaten en mee te verhuizen tot achter de Leie. Er worden nog verschillende, niet op tijd geëvacueerde Engelsen, gevangengenomen door de oprukkende Duitsers.

06:15

Oosterzele. Ondanks dat de Belgische stellingen op Betsberg verlaten zijn, komt op de zone die voorzien was voor de aanval nog gedurende een half uur een zwaar artilleriebombardement terecht. De Duitsers waren er niet meer in geslaagd de artillerie op tijd te verwittigen over het feit dat de Belgische stellingen reeds verlaten waren. Dit bombardement houdt aan tot 6:45.

De artillerie was hierbij vooral gericht op gekende bunkers van Betsberg. De bedoeling was deze voor de komende aanval al zoveel mogelijk uit te schakelen. Bunkers die hierbij zeker geviseerd zijn, waren Be6, Be17 en Be20. Be12 was iets vroeger in de ochtend al zwaar aangepakt. Dit zal ook de oorzaak zijn dat op Betsberg bij bepaalde bunkers toch vrij zware schade te vinden is, ondanks dat er nauwelijks rechtstreeks is gevochten. De schade is dus niet van geallieerden bij de bevrijding zoals door sommigen wordt beweerd. Deze bewering kan ook nog tegengesproken worden doordat er bunkers zijn op Betsberg waarbij het schietgat nog dichtgemetst is en toch de achtermuur achter het desbetreffende schietgat projectielinslagen telt door beschietingen. Deze schade kan onmogelijk van geallieerden komen na de bevrijding daar de schietgaten reeds dichtgemetst waren. Ook is bijvoorbeeld bij de zware bunker Be20 een zwaar beschadigd schietgat dichtgemetst. Dit duidt er toch op dat het schietgat al zwaar toegetakeld was bij het dichtmetsten in 1943.

06:46

Duits bevel om verder op te rukken:

• Infanterieregiment 234 en de verkenningseenheid 25 moeten zo snel mogelijk doortrekken naar Gent. Het Infanterieregiment 192 moet richting Merelbeke. Infanterieregiment 171 moet naar de brug van Eke.
• MG Bataljon 6 moet naar de Schelde bij Schelderode-Gavere.

Duitse troepen trekken Landskouter binnen. (Foto: Jacques De Vos)	Belgische krijgsgevangenen te Scheldewindeke.

07:00

Tot Gontrode wordt opgerukt met omzichtigheid. Eens daar wordt via Lindenhoek, Melsdries en Ledeberg de weg naar Gent ingeslagen. M.G. batallion 6 bereikt zonder enige tegenstander de opgeblazen Scheldebrug te Gavere. Kleine stoottroepen varen naar de overkant en bouwen daar een bruggenhoofdje uit. Intussen worden de bevelen gegeven voor de inname van de stad Gent.

Ondertussen klinkt aan Duitse zijde het bericht: Geen vijand meer aan bruggenhoofd Gent.

Gavere kreeg het, ondanks dat het eigenlijke oorlogsgeweld plaats vond ter hoogte van Kwatrecht en Gijzenzele, toch nog vrij veel te maken met schermutselingen. Dit had uiteindelijk toch nog vrij veel oorlogsschade in het dorpje tot gevolg. Hierboven enkele foto's van Gavere toen de Duitse troepen binnentrokken. (Foto's links: Collectie J. De Vos - Foto rechts: Replica)

Mijnenruimers aan het werk in de Broekstraat te Gavere. (Foto links: Collectie Peter Taghon - Foto's rechts: Replica)

Duitse troepen proberen een vernielde brug over te steken nadat deze gedynamiteerd was bij het terugtrekken van de Belgische troepen tot achter de Leie. (Foto Archief Cegesoma)

Al vrij vlug werd te Gavere een Pontonbrug over de Schelde gelegd om de Duitse troepen op een vlotte manier de Schelde te kunnen laten oversteken (foto: Collectie J. De Vos)

In de buurt van het eerst felbevochten bruggenhoofd stromen nu massaal de Duitse doortrekkende troepen toe, op weg naar het nieuwe front aan de Leie. Links: een Duitse kolonne te Semmerzake (Foto: Replica) - Onderaan rechts een Duitse soldatenmassa op de markt te Gavere (Foto: Collectie J De Vos) - Bovenaan rechts het ondertussen opnieuw rustig geworden Kwatrecht, tegen de gevels nog massa's fietsen van soldaten. Of het Belgische of Duitse zijn is mij nog niet helemaal duidelijk (Foto: Replica)

(bron: La Guerre 1940 et le rôle de l'armée Belge, André L'Hoist, pag 110)