a5
 
Bunkernummer
A5
Oud Bunkernummer
CA12
Lokatie
Astene
Toegankelijkheid
Volledig vrij
Aantal kamers
2 achteraan verbonden kamers, een koepel en een sas
Aantal schietgaten
2
Type geschut
2 x MI
Bijhorende vuurrichting
Zuidoosten
Origineel kadastraal perceel waarop de bunker werd gebouwd:
  • Astene, Sectie A, kadastraal perceel 448 (deels)
Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker:
  • Voor de bouw van de bunker werd een perceel landbouwgrond onteigend ter grootte van 1 are 94 ca in de zuidwestelijke hoek van een groter perceel landbouwgrond met een totaal oppervlak van 70 are 80 ca.
  • Gezien dit onteigende perceeltje A448 (deels) niet direct aansloot met de openbare weg was er nood aan een permanente erfdienstbaarheid over een strook van 2 meter breed om de bunker ten allen tijde te kunnen bereiken. Deze verliep eerst nog eens 27.50 meter verder in noord noordoostelijke richting langs de zuidgrens van hetzelfde perceel A448 tot bij een zuidelijk lopende private zandweg die kadasternummer A455 droeg. De permanente erfdienstbaarheid liep langs de rechter kant van deze private weg over een breedte van 2 mete en een lengte van 149 meter (licht kronkelend) om zo de huidige "Oude Heirweg" te bereiken. Deze toenmalige private zandweg bestaat heden niet meer.
  • Voor de tijdelijke erfdienstbaarheid die werd voorzien voor een periode van 8 maanden na het tekenen van de akte en nodig was om de bouw van de bunker mogelijk te maken, werd de eeder besproken strook van 27.50 meter in noord noordoostelijke richting op het perceel A448 uitgebreid tot een breedte van 5 meter. Ook het vervolg van over de private zandweg met kadastraal nr A455 over 149 meter tot op de "Oude Heirweg" werd uitgebreid tot een strook van 5 meter. Op die wijze was de ganse bestaande zandwegel tijdelijk belast met deze tijdelijke erfdienstbaarheid.
  • Het perceel A448 was eigendom van Mr Henri De Meulenaere, burgemeester te Nazareth. Hij was ook de eigenaar van de percelen die werden onteigend voor de nabijgelegen bunkers A3 en A4 en hun bijhorende erfdienstbaarheden.
  • De akte voor de onteigening en de bijhorende erfdienstbaarheden op het perceel A448 werd verleden op 5 Februari 1935 voor de totaalprijs van 1000 BEF.
  • Daarnaast bevatte deze akte een clausule zodat de eigenaar nog jaarlijks een intrest van 5% ontving op dit verkoopbedrag, wat neerkwam op een jaarlijkse intrest van 50 BEF.
  • De erfdienstbaarheden over de zandweg met kadasternummer A455 maakten deel uit van een grote onteigeningsakte gericht aan de Commissie van Openbare onderstand van de Stad Gent die hier heel wat gronden in eigendom had. Dit omvatte onder andere ook nog de onteigeningen en erfdienstbaarheden van de bunkers A6, A8, A7, B6, B7, B8, B9 en C4. Deze totale akte was goed voor 20055 BEF waarvan de erfdienstbaarheden voor de bunker A5 een gedeelte van 375 BEF op zich namen. Ook op deze grote akte zat een intrestclausule van 5% per jaar wat neerkwam op de totale akte 1002.75 BEF per jaar en voor deze kleine akte op zich 18,75 BEF.
  • Deze grote akte werd verleden op 24 Februari 1936 (bijna een jaar later dus dan de meeste andere aktes in deze regio...). Dit impliceert dus ook dat onmogelijk de bouwprojecten die met deze percelen dienden te werken binnen een periode van 8 maanden kunnen afgewerkt zijn gezien voor sommige bunkers zelfs de erfdienstbaarheden slechts in orde geraakten een jaar na het tekenen van de akte voor de onteigening.
Huidige kadastrale perceelnummers van deze bunker:
  • Op actuele kadasterkaarten zijn alle besproken originele percelen nog praktisch terug te vinden.
  • Het originele perceel A448 werd opgedeeld in 2 deelpercelen, namelijk het perceeltje A448b met bijhorende ooit onteigende grond en het perceel A448a, de rest van het originele perceel A448.
  • De originele kronkelende private wegel A455 bestaat nog altijd officieel volgens het kadaster maar is in praktijk niet meer terug te vinden. Allicht behoren de percelen A456, A455 (de zandweg), A449 en A454 allen heden tot 1 en dezelfde landbouwer en worden ze dan ook als 1 groot perceel bewerkt waardoor de wegel totaal visueel niet meer te zien is op bv luchtfoto's.
  • Het originele perceeltje, huidige A48b zal in 1961 in elk geval al opnieuw verkocht geweest zijn gezien het toen al niet meer op de lijst van nog niet verkochte bunkers stond. De kans is ook reëel dat het nooit opnieuw te koop aangeboden is geweest en zonder betaling werd teruggegeven. Ook in Munte zijn bunkers zonder ooit opnieuw teruggekocht te zijn, van de staat opnieuw overgedragen naar de originele eigenaar (die toevallig ook de burgemeester was van de gemeente). Daar is het eigenlijk nog erger want daar zijn zelfs al die respectievelijke bunkers, en het zijn er enkele, plots ook officieel van het kadaster verdwenen terwijl ze er allen nog effectief staan.

Onteigeningsschets.

Links een detail van het totale verloop via de kronkelende veldweg die een apart perceelnummer A455 draagt tussen de Oude Heirweg en het perceel A448. Dan nog beperkt bijkomend de erfdienstbaarheid tot het onteigende perceeltje van de bunker.

Rechts hetzelfde geschets op een ruimere terreinschets.

Actueel Kadaster

Hetzelfde op een actueel kadasterplan anno 2019

Luchtfoto Google Earth anno 2019. Het bunkertje is boom die duidelijk zichtbaar is in de rechter onderhoek van het bleke groene veld bovenaan de foto. Er is heden geen spoor meer van het originele pad over privéweg tussen de Oude Heirweg en de rand van het veld waar de bunker op staat.

Laat wel duidelijk zijn, het betreft een private wegel en dus geen openbare weg.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden:
  • De bunker ligt honderd meter ver in het veld op uw linker kant, langs de "Oude Heirweg" tussen de Spletestraat en de 's Gravenstraat, komende van de Spletestraat.
  • Omdat de originele veldweg, die privaat was, vanaf de Oude Heirweg heden niet meer bestaat, kunt u hem eigenlijk het vlotst proberen bereiken doorheen het huidige veld. Doe dit niet als er gewassen op staan aub.
Localisatie van de bunker op de bunkerlinie:
  • Het is een voorliniebunker tussen de steunpunten van Astene en Eke. Hij is opgesteld tussen A4 (485 m) en A6 (310 m) en hij staat volledig solitair opgesteld. De dichtstbij gelegen bunker van de steunlijn was de verdwenen commandobunker C3 (740 m)
Structuur van het bunkertje:
  • Twee achteraan verbonden kamers en een sas.
  • Achteraan de tweede kamer was een koepel.
Welke type wapens waren in de bunker opstelbaar + wat waren de schietsectoren:
  • Hij was voorzien voor het opstellen van twee mitrailleurs.
  • Naast de standaardopstelling van Maximmitrailleurs was deze bunker ook nog voorzien voor de opstelling van Hotchkiss- of Coltmitrailleurs.

Omschrijving van het gecamoufleerde bunkertje:

  • De hoeken zijn afgewerkt met baksteen en het geheel is gecementeerd geweest met het motief van assestenen.
  • Beide schietgaten zaten verborgen achter in de twee richtingen openende luiken van 0.50m x 1.40m. Dit waren houten luiken gekleefd op een (houten) raam.
  • Er waren geen extra valse ramen buiten de twee schietgaten.
  • Het bunkertje had een vrij plat dak in rood dennenhout. De dakbedekking bestond uit rode fabriekspannen.
  • Bovenop het dak stond een koepel. De wijze waarop deze weggecamoufleerd was, is tot op heden onbekend. Zeker ook omdat de wijze waarop de bunker op plannen wordt afgebeeld, in realiteit niet zal hebben geklopt.
  • Onderaan de koepel bevond zich een luikje van 0.48m x 0.56m en de koepel zelf kon worden bereikt via 9 in het beton ingewerkte sporten van 0.80m, diameter 25mm.
  • Vanuit de koepel vertrok 2.50 meter stemdragerbuis om vanuit de koepel orders te kunnen doorgeven naar de mitrailleurkamers.
  • Om het bunkertje te betreden was het toegangssas voorzien van enkele in beton gegoten treden. Beneden in dit sas was een sterfputje voorzien.
  • Het globale uitzicht was dit van een koeienstal in assestenen met een vrij plat dak.
  • De kans dat men hier op de luiken specifiek ramen en gordijnen heeft aangebracht is weinig waarschijnlijk omdat het geheel toch diende het uitzicht naar de buitenwereld te geven van een koeienstal. Mogelijks waren ze zelfs niet echt geaccentueerd ten opzichte van de rest van het gebouw om er niet specifiek de aandacht op te trekken.

Bouwplannen van de bunker

Terreinschets zoals te vinden bij de bouwplannen van dit bunkertje. Merk op dat het perceeltje nooit apart is afgespannen geweest met omheining. Het zat altijd mee inbegrepen in de omheining van het grotere perceel waar dan een toegangspoortje in was voorzien om de bunker te bereiken. Men wilde zeker niet de indruk wekken dat het nog eens een kleiner perceeltje betrof in dit grotere weiland wat het direct verdacht zou maken als mogelijke bunker.

Origineel grondplan van deze heden zwaar beschadigde bunker.
Doorsnede AB bij bovenstaand grondplan. Opnieuw dient opgemerkt te worden dat het dak minder stijl is uitgewerkt dan hier getekend. De koepel stak er altijd al boven uit zonder dat om de koepel bruikbaar te maken een gedeelte van het eigenlijke dak zou dienen gedemonteerd te worden.
Doorsnede CD bij hetzelfde grondplan. Dezelfde opmerking als hierboven is geldig voor wat het dak betreft.
Origineel dakplan waarbij de koepel volledig onder het dak zou verstopt gezeten hebben. Je zag enkel de buis voor het afvuren van lichtkogels. Om de koepel te gebruiken diende in een dergelijke situatie het dak gedeeltelijk gedemonteerd te worden. Dit is hier 100% zeker nooit zo uitgevoerd geweest.
Actuele toestand van deze bunker:
  • De bunker, of wat er nog van overblijft, is volledig vrij.
Draagt de bunker nog sporen van de meidagen 40:
  • De bunker is zwaar beschadigd maar dit heeft niets met strijd uit de meidagen 40 te maken.
  • Er zijn geen directe sporen van strijd. Dit valt ook niet echt te verwachten op dit gedeelte van de bunkerlinie dat eigenlijk ook nooit echte strijd heeft gekend en amper bezet is geweest.
Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje:
  • Aan de buitenzijde zou je nog vermoeden te maken te hebben met een vrij normale bunker. Als je hem echter eens nauwer bekijkt, zie je vrij direct dat er wel heel wat niet meer normaal is.
  • Zo zijn toegangssas en bijhorende tussenwanden, ook tussen de 2 mitrailleurkamers, volledig verdwenen.
  • De muren en het dak zijn ongeveer nog de helft van hun normale dikte.
  • Ook de wanden naar de koepel toe zijn sterk verminderd in dikte.
  • De originele vloer is volledig verdwenen.
  • De toestand waarin deze bunker zich heden bevindt heeft alles te maken met het feit dat het één van de bunkertjes is dat opgekocht is geweest door een persoon die enkel geïnteresseerd was in het oud ijzer. De ravage die men aan de bunker kan zien zou zijn veroorzaakt door de bunker meermaals vol te proppen met autobanden. Eenmaal de bunker volzat met deze banden, heeft men het ganse zootje in brand gestoken en meerdere dagen laten branden. Hierdoor bleef aan de binnenkant een heleboel verpulverde beton over, en wat veel interessanter was, massa's ijzer dat uit het kapotgesprongen beton vrij gekomen was. Dit kon men recupereren aan de prijzen van oud ijzer. Op die wijze kon men ook wat nog restte van de koepel vrij gemakkelijk verwijderen. Hetzelfde lot onderging ook de bunker A6.
  • Ook de bunker A9 is door dezelfde opkoper ooit opgekocht geweest maar gelukkig nooit in brand gestoken. Hier zijn wel vrij bruut de restanten van de koepel uitgebroken.
  • Hierdoor is de bunker nu wel echt bruikbaar als stal voor koeien al moet men toch nog altijd opletten voor uitstekende losse wapening. De toegang is serieus wat breder geworden, de tussenmuren tussen de kamers en het toegangssas en alle binnenmuren zijn op deze manier ook reeds verdwenen.
  • Ondanks de zichtbare ravage, blijft het een zeer sfeervolle bunker om te fotograferen.
Kostprijsschatting van het toenmalige bunkertje:
  • Op basis van de hoeveelheden toegepast binnen de bouwproject A en B voor gelijkaardige bunkertjes, gecombineerd met de toegepaste basisprijzen zoals in het bestek van bouwproject C terug te vinden, werd een eerste benaderende prijs bepaald voor elk van de bunkertjes. Deze detailprijzen werden daarna herrekent via de regel van 3 op basis van de werkelijke projectprijs zoals terug te vinden in het bestek en de totaalprijs zoals zelf op basis van de gemaakte veronderstellingen, bekomen. Op die wijze moet dit bunkertje ongeveer 65.299,11 Bef gekost hebben.
  • Als men hier nog eens een aantal zaken gaat bijtellen die niet dienden ingecalculeerd te worden door de bouwfirma's maar rechtstreeks werden aangeschaft door de militaire overheid zoals bv chardomes, koepels, ventillatoren,... moet de totale kostprijs ongeveer op 95.799,11 Bef hebben gelegen.
  • Ter info: 1 BEF in 1934 komt ongeveer overeenkomt met een bedrag van 74 BEF (1.84€) in 2013, een "factor 74" dus.
Enkele oudere foto's van deze bunker
Anno 1995. Uitzicht zoals het bunkertje er toen uitzag. Het valt wel op dat het uitbranden van de bunker toen nog niet zo lang geleden was daar de zwarte blakering van het vuur rond de schietgaten hier nog veel beter zichtbaar is dan heden. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Een gelijkaardig zicht vanaf de andere kant genomen uit dezelfde periode. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
De verruimde toegang die heden toegang geeft tot 1 ruimte zonder tussenmuren. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Zicht op het achterste schietgat. De wanden en het plafond zijn zeker gereduceerd tot de helft van de normale dikte. Toen had de bunker nog iets of wat van vloer gevormd door het puin van de sloop. Heden is dit gedeeltes van het jaar een slijkboeltje. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Binnenzicht met vergrootte toegang en verdwenen koepel. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
De achterhoek van de bunker met de locatie waar de koepel zat. Ook hier blijkt het beton vrij sterk aangetast en zit wapening volledig los en bloot. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Eigen prospectie in detail anno 2006
Anno 2006. Zicht op het bunkertje een 150 tal meter verwijderd van de Ouden Heirweg.
Vooraanzicht. Het bunkertje stond toen volledig vrij en was zeer weinig overwoekerd. Hij was ook volledig opgenomen bij de weide waarvan hij in de hoek staat.
Detail van het rechter schietgat dat ooit achter luiken en een soort van raam verborgen zal hebben gezeten. Gezien het geheel het uitzicht had van een koeienstal zal deze niet met luiken versierd zijn geweest met hierop geschilderde ramen. allicht was de afwerking vrij neutraal om er zo weinig mogelijk de aandacht op te trekken.
Blik naar binnen bij het rechter schietgat. De voorwand die normaal 1.30 meter dik is, is dus duidelijk meer dan gehalveerd.
Vooraanzicht en rechter zijkant.
Rechter zijkant met de verruimde toegang.
De achterhoek van de bunker met de locatie waar de koepel zat.
Binnenzicht. De bunker was toen vrij nat en modderig aan de binnenzijde en werd toen niet verder gefotografeerd aan de binnenzijde.
Bijkomende gedetailleerde prospectie in 2012 - vooral de binnenzijde.
Anno 2012. Het bunkertje stond toen in een groter maisveld en was vrij sterk aan het verwilderen qua uitzicht.
Zicht op de achterhoek.
Binnenzicht uit 2012. Centraal het grote gat van de verdwenen koepel. Rechts de verruimde toegang.
Detail van waar ooit de koepel zat.
Detail van het linker schietgat van de binnenzijde gezien.
Binnenzicht op schietgat
Detail van beide schietgaten
Restanten van een granaatwerpgat richting toegangssas.
Recentere sfeerfoto's
Zicht op het bunkertje vanaf de Ouden Heirweg anno 2018.
 
Vorige (A4)
Vorige (A4)
Volgende (A6)
Volgende (A6)