a12
 
Bunkernummer
A12
Oud Bunkernummer
BN6
Lokatie
Nazareth
Toegankelijkheid
Volledig vrij, enkel schietgat voor kanon is nog afgesloten.
Aantal kamers
2 niet verbonden kamers. de kamer voor mitrailleur heeft achteraan een sas.
Aantal schietgaten
2
Type geschut
1x AC en 1x MI
Bijhorende vuurrichting
Zuid - Zuidoosten
Origineel kadastraal perceel waarop de bunker werd gebouwd:
  • Nazareth, Sectie F, kadastraal perceel 747a (deels)
Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker:
  • Voor de bouw van de bunker werd een perceel weiland onteigend ter grootte van 2 are aan de zuidelijke hoek van een perceel weiland met een totale grootte van 1 hectare 24 are. Gezien van deze akte de kadastrale schets ontbreekt, kan ik niet volledig vergelijken met de huidige kadasterschets. Ik vermoed dat het toenmalige perceel 747a letterlijk tot tegen de huidige Roombaardstraat liep. Heden is een volledige strook tegen deze steenweg apart verkaveld.
  • Het onteigende perceeltje lag in de zuidelijkste hoek van dit perceel.
  • Gezien dit onteigende perceeltje F747a (deels) niet direct aansloot met de openbare weg was er nood aan een bijkomende permanente erfdienstbaarheid over een strook van 2 meter breed vanaf een openbare weg tot het domein met de bunker. Dit diende om de bunker ten allen tijde te kunnen bereiken. Deze strook verliep vanaf het onteigende perceeltje langs de westelijke zijde van het perceel F747a over een lengte van 84.60 meter tot op de originele kruising van de Roombaardstraat-Drapstraat met de Oudenaardse Heirweg. Dit is heden geen pad meer.
  • Daarnaast was er in dit geval ook noodzaak aan een tijdelijke erfdienstbaarheid voor een periode van 8 maanden over een ruimere strook van in totaal 5 meter breed. Deze bredere strook was noodzakelijk om de bouw van de bunker mogelijk te maken en werd verkregen door de eerdere permanente erfdienstbaarheid tijdelijk nog eens 3 meter breder te voorzien tot in totaal 5 meter.
  • Het onteigende perceeltje was eigendom van Mevr Tack Elodie, weduwe van Dhr Rokegem Aimé en zelf zonder beroep en woonachtig te Asper. Ze was op dat moment nochtans slechts 32 jaar oud.
  • De akte voor zowel de onteigening als de erfdienstbaarheden werd verleden op 5 Februari 1935 en was goed voor een totaalbedrag van 3500 BEF. Ook op deze akte zat een intrestclausule van 5% per jaar wat neerkwam op een jaarlijkse intrest van 175 BEF.
Huidige kadastrale perceelnummers van deze bunker:
  • In dit geval kan ik moeilijk spreken van een originele situatie omdat ikzelf van deze akte geen toenmalige kadasterschets bezit. Wel herken je nog duidelijk wat er nu nog rest van het perceel F747a. Dit perceel F747a bestaat heden niet meer maar wel nog het perceel F747p wat de rest zal zijn wat niet ooit werd onteigend voor de bunker en heden niet werd verkaveld tegen de Roombaardstraat. Wel blijkt het perceel F747p nog altijd zijn originele erfdienstbaarheid (zelfs de tijdelijke over een strook van 5 meter) te hebben om nog altijd met de tractor tot op het perceeltje met de bunker te geraken (ondanks dat dit in praktijk niet meer bestaat).
  • Het ooit voor de bunker onteigende perceeltje, werd perceel F747h.
  • Het perceeltje met de bunker is dus nog altijd als apart perceel terug te vinden en ook de bunker staat er nog op getekend. Het perceel zou bij de huidige verkaveling met inbegrip van de bunker wel opnieuw mee verkocht zijn aan één van de eigenaars van de tegen de steenweg gelegen ondertussen bebouwde percelen.
  • In elk geval was de bunker met bijhorende grond ook volgens de lijst van in 1961 reeds opnieuw verkochte bunkers al niet meer vermeld als nog te koop.

Actuele kadasterschets uit 2019

Vermoedelijk was het originele perceel dus het volledige zo goed als driehoekige perceel, inclusief de grote massa die ondertussen werd verkaveld naar de steenweg toe.

Het perceeltje met de bunker ligt nog altijd op een apart perceeltje in de zuidelijke hoek. Leuk is ook nog altijd de erfdienstbaarheid van het perceel dat nog altijd strookt met de toenmalige erfdienstbaarheden bij de bouw van de bunker, richting kruispunt steenweg en Oudenaardse Heirweg.

Luchtfoto Google Earth anno 2019. Je ziet er de rond deze kruispunten 3 kortbij elkaar gebouwde bunkers allen opstaan. De kleine 1-kamersmitrailleurbunker A10 staat nog op de foto linksboven, noordelijk van de Groenstraat.

De kanon-mitrailleurbunker A11 is terug te vinden als het zuidelijkste gebouw op het groene perceel links van de Oudenaardse Heerweg.

De kanon-mitrailleurbunker A12 (heden is ook het terrein tussen steenweg en bunker volledig verkaveld, hier nog niet) zie je in de onderhoek rechts van de foto nog staan.

Het schootsveld van het bunkertje A10 was allicht nog beperkt het kruispunt van Roombaardstraat en Oudenaardseheerweg (maar niet zeker) maar vooral de toenmalige brug van de Oudenaardse Heerweg over de Beerhofbeek, de huide Moerbeek en toenmalige anti-tankhindernis. Op die manier was het ook een extra verdediging van de twee zwaardere bunkers A11 en A12 die beiden een mitrailleur en mobiel C47 kanon konden bevatten en op hun beurt een kleine anti-tankgracht iets zuidoostelijker van de bunkerlijn onder vuur hielden.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden:
  • De bunker ligt op het kruispunt van de Roombaardstraat-Drapstraat met de Oudenaardse Heerweg. Komende van Eke centrum ligt hij op de linker kant een 85 tal meter ver in een weiland dat ondertussen tegen de steenweg volledig verkaveld is. Je moet dus heden al tussen de gebouwen doorkijken om de bunker verderop, achteraan in de verste achterhoek van het grotere originele perceel, te zien staan.
Localisatie van de bunker op de bunkerlinie:
  • De bunker stond in de voorlinie tussen de steunpunten Astene en Eke en maakte deel uit van drie kort bij elkaar gelegen voorliniebunkers. Zeer kortbij ligt de eveneens zware bunker A11 (145 m). De eerstvolgende bunker van de voorlinie meer in de richting van Eke is A13 (570 m).
  • De bunker is qua vuursector solitair opgesteld.
  • Wel is de vuurrichting tussen terreinschets en wat uiteindelijk werd gebouwd nog beperkt gewijzigd van Zuidoostelijk naar Zuid- Zuidoostelijk.
  • De bunker maakt dan ook op zich samen met de bunkers A10 en A11 deel uit van een verdediging op de lager gelegen Beerhofbeek. Deze beek is mogelijks in de periode van de bouw van de bunkerlinie bijkomend rechtgetrokken. Dit was een belangrijke anti-tankhindernis met bijkomende mogelijkheden tot het vormen van een overstromingsgebied. Dit bekenstelsel liep zelfs volledig zuidelijk mee rond het steunpunt Eke.
Structuur van het bunkertje:
  • De bunker bestaat uit twee kamers die onderling niet met elkaar verbonden zijn.
  • Er was een kanonkamer voor een mobiel 47mm kanon en een aparte mitrailleurkamer met achteraan een sas.
Welke type wapens waren in de bunker opstelbaar:
  • De kanonkamer was voorzien voor de opstelling van een mobiel C47 antitankkanon
  • De mitrailleurkamer was standaard voorzien voor de opstelling van een Maximmitrailleur.
  • Daarnaast was ze eveneens voorzien om een Hotchkiss- of Coltmitrailleur te kunnen opstellen.

Omschrijving van het gecamoufleerde bunkertje:

  • Van deze bunker bestaan twee plannenreeksen. Een eerste niet gebouwde versie spreekt over een gecementeerd gebouw met het toegangssas net zoals bij de bunker A11, ingewerkt in een hoek van 45°.
  • De tweede en wel gebouwde versie, spreekt over een gebouw ommuurd met baksteen. Het geheel kreeg hierbij een veel meer rechthoekig uitzicht.
  • Het schietgat voor het 47mm geschut zat verborgen achter houten luiken in Noors rood dennenhout, openend in 2 richtingen (samen 1,60 x 2,00 meter - BxH). Op deze luiken waren bijkomend nog eens houten ramen gekleefd.
  • Het schietgat voor de mitrailleur was gecamoufleerd als een vals raam. Het bevond zich achter luiken in verzinkt plaatijzer met daarop een raam uitgewerkt in noors rood dennenhout. Elk luik was 0.50m x 1.40m groot. De luiken openden in twee richtingen.
  • Hij had enkel nog twee valse ramen op de linker zijkant maar hoe deze verder werden afgewerkt staat niet in het bestek. Meest naar achteraan bevinden zich de sporen van een vrij groot vals raam, allicht eerder het uitzicht van een grotere valse poort. Het tweede valse raam is van de normale grootte. Geen van beiden staat vermeld in het bestek.
  • Wel opmerkelijk is dat men door die bijkomende valse poort en bijkomend vals raam op de linker zijkant een identiek uitzicht heeft gecreëerd dan de voorzijde van de bunker met de 2 schietgaten. Mogelijks was het de bedoeling op die manier de vijand te laten geloven dat de schietgaten op die zijde zaten en zo te misleiden.
  • In de kanonkamer zijn achteraan ook nog haken aanwezig die bij andere dergelijke bunkers, zelden aanwezig zijn.
  • Hij had een vrij plat zadeldak opgetrokken en rode Noorse den en bedekt met asbestgolfplaten.
  • Het toegangssas van de mitrailleurkamer was voorzien van een aantallen betonnen treden.
  • Dit bevatte ook nog een sterfputje.
  • Het globale uitzicht was in beide gevallen een bijgebouwtje bij de boerderij waar hij kort tegen stond.

Terreinschets zoals terug te vinden bij het uiteindelijk niet gebouwde ontwerp (gecementeerde bunker).

Merk op dat de bunker in dit geval vrij identiek is met de iets verderop gebouwde bunker A11.

Grondplan van eerste ontwerp van deze bunker. Het geheel was gecementeerd. Het sas van de mitrailleurkamer maakte een hoek van 45° met de achterkant van de bunker.
Doorsnede AB horende bij bovenstaand grondplan. Deze doorsnede is zo goed als identiek met dezelfde doorsnede van de wel gebouwde versie van deze bunker.
Doorsnede CD horende bij bovenstaand grondplan. Ook dit gedeelte is uiteindelijk nog altijd vrij identiek met wat ooit gebouwd werd.
Doorsnede EF bij het voorontwerp. Een detail van het schietgat voor mitrailleur.
Doorsnede GH van het toegangssas, zoals het uiteindelijk nooit werd gebouwd. Het toegangssas zou in dit geval een plat dakje gehad hebben.

Terreinschets bij de herziening van het plan. (bunker ommuurd met baksteen).

Dit ontwerp stemt overeen met wat ten velde te vinden is.

Het grondplan zoals de bunker ooit gebouwd is geweest. Het geheel kreeg een veel meer vierkant uitzicht.
Doorsnede AB horende bij bovenstaand grondplan.
Doorsnede CD, een langsdoorsnede van de kanonkamer. Het valt hier ook op dat de camouflagemuren achteraan totaal de betonconstructie niet volgen.
Doorsnede EF, een langsdoorsnede van de mitrailleurkamer.
Actuele toestand van deze bunker:
  • De bunker is lange tijd volledig afgesloten gebleven. Enkel het schietgat voor de mitrailleur was vrij.
  • Bij het verkavelen in 2018 werd door de nieuwe eigenaar van de bunker, de bunker zowel vrijgemaakt aan de toegang van de mitrailleurkamer als de kanonkamer.
Draagt de bunker nog sporen van de meidagen 40:
  • Er zijn allicht geen directe sporen van strijd.
  • Echte schade uit de meidagen valt ook niet te verwachten op dit gedeelte van de bunkerlinie dat ook nooit echte strijd heeft gekend en amper bezet is geweest.
Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje:
  • Voor het verkavelen werd het originele perceel F747a onderworpen aan een archeologisch onderzoek. Hierbij werden onder andere sporen terug gevonden van wat origineel een loopgracht zal zijn geweest bij deze bunker. Deze loopgracht lag noordelijk van de bunker.
Alle Sporenkaart van BAAC uit 2017 voor het terrein dat werd verkaveld voor woningbouw. Je ziet duidelijk noordelijk van de bunker als een donkere kronkelende lijn, de teruggevonden loopgracht. (Studie BAAC 2017-1449)
Alle Sporenkaart van BAAC uit 2017. Detail van de teruggevonden loopgracht. De loopgracht had dus 4 uitstekende stukjes, allicht schuttersputten. Deze keken dus allen uit op de voorziene Anti-tankgracht tussen de bunkers A12 en A11. (Studie BAAC 2017-1449)
Detail van de toen blootgelegde loopgracht. Je ziet duidelijk de uitstulpingen van vroegere observatie of schuttersputten richting bij deze bunker horende Anti-tankgracht. (Foto: Collectie Annelies Claus)
Kostprijsschatting van het toenmalige bunkertje:
  • Het bunkertje zijn aandeel in het bouwproject B bedroeg origineel 65.860,25 Bef. Dit was op zich al een kleine misrekening want op basis van gerekende hoeveelheden en eenheidsprijzen zou men tot een prijs van 66.185,25 Bef hebben gekomen. Met inbegrip van wat gemeenschappelijke kosten zoals onder andere de niet individueel verdeelde beplantingen moet deze prijs allicht opgetrokken worden tot 66.069,25 Bef. Als men hier nog eens een aantal zaken gaat bijtellen die niet dienden ingecalculeerd te worden door de bouwfirma's maar rechtstreeks werden aangeschaft door de militaire overheid zoals bv chardomes, koepels, ventillatoren,... moet de totale kostprijs ongeveer op 66.219,25 Bef hebben gelegen.
  • Ter info: 1 BEF in 1934 komt ongeveer overeenkomt met een bedrag van 74 BEF (1.84€) in 2013, een "factor 74" dus.
Enkele oudere foto's van deze bunker
Vermoedelijk jaren '80. Dit zwart-wit fotootje is voorlopig de oudste foto van dit bunkertje dat kon worden teruggevonden. Het staat in het boekje "Bruggehoofd Gent" van "Erik Janssen" en komt uit de collectie van Jacques De Vos.
Uit 1995 dateren deze oudere foto's. Hier alvast een amper gewijzigd beeld van een 15 tal jaar later. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Nogmaals het vooraanzicht. Wel had de bunker ook toen al nog amper iets van zijn originele baksteencamouflage. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Achteraanzicht van de nog volledig afgesloten bunker. Links de toegang van de mitrailleurkamer. Rechts de ruimere toegang voor het mobiel C47 anti-tankkanon. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Achter- en linker zijkant uit dezelfde periode. Vooraan zie je ook trouwens nog de resten van een met baksteen gemaakte oprit met knik om het mobiel kanon binnen te rijden in de bunker. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Eigen eerste prospectie in 2006. Deze gebeurde wel nog bij valavond waardoor de foto's niet altijd even denderend waren.
Anno 2006. Zo kwam het bunkertje toen in het zicht een 85 meter ver op een toen nog vrij groot weiland langs de Roombaardstraat.
Linker zijkant. Op deze zijkant zijn nog de resten terug te vinden van 2 ooit aanwezige valse ramen. Het linker was zelfs allicht een valse poort. Hierdoor moet deze zijkant een vrij identiek zicht gehad hebben dan de voorzijde van de bunker. Mogelijks was dit een bijkomende misleiding van de eventuele aanvallers.
Voorzijde. Toen was ook de ruimte rondom de bunker al heel wat rommeliger dan bij de foto's uit 1995 en ouder.
Achter- en rechter zijkant
Detail van de nog zo goed als volledig dichtgemetste mitrailleurkamer. Enkel aan de bovenzijde was al eens een beperkte poging ondernomen om de bunker te openen. Voorlopig echter zonder succes.
Bijkomende prospectie in 2012.
Anno 2010 ontving ik nog deze mooie sfeerfoto. We kijken op de achterzijde en de linker zijkant. (Collectie M. Demoor)
Anno 2012. Opnieuw ongeveer hetzelfde zicht. Toch komt de bunker er keer op keer meer rommeliger bij te liggen.
Detail van waar ooit een valse poort zat op de linker zijkant van de bunker (meest naar de achterzijde toe).
Detail van waar op dezelfde zijkant nog een vals raam zat meer naar de voorzijde van de bunker toe. Geen van beiden staat vermeld op de originele plannen.
Nogmaals de steeds meer overwoekerde voorzijde. De rommel die hier ooit kwam te liggen, geraakt alleen maar meer mee overwoekerd en vergeten.
Achterzijde van de bunker. Voor de toegang van de kanonkamer zijn al geruime tijd wapeningsnetten gestapeld.
Achter- en linker zijkant.
2018 - 2019: Verkaveling terrein tussen steenweg en bunker en het vrijmaken van de bunker.
Anno 2019. Het wordt door de nieuwe verkavelingen tussen steenweg en bunker al heel wat moeilijker hem nog te spotten. Dit is de wijze waarop hij in mei 2019 nog te spotten was tussen de nieuwbouwwoningen.
Zicht op de reeds gedeeltelijk geopende toegang van de mitrailleurkamer.
Een blik naar buiten doorheen de geopende toegangsdeur. Ook hier was de toegang dichtgemetst met 5 rijen baksteen.
Het toegangssas gezien vanuit de mitrailleurkamer. De mitrailleurruimte was toen nog maar juist vrijgemaakt en zelfs nog niet opgeruimd.
Tegen de bodem van het sas zie je nog de kabeldoorgangen zitten.
Binnenzicht in de nog niet opgeruimde mitrailleurkamer.
Detail van de sokkels voor de opstelling van een Hotchkiss- of Coltmitrailleur. Ook de houten blokjes zijn nog intact aanwezig.
Achterwand met nog een granaatwerpgat richting buitenzijde toegangssas.
Blik naar binnen in de jammer genoeg ook totaal ontmantelde kanonkamer.
Detail van het schietgat. Merk ook de nog fraaie "R" op de rechter zijmuur. Dit diende om het C47-kanon perfect haaks op het schietgat te kunnen opstellen op het op de grond gemonteerde draaiframe.
Detail van de rand van dit schietgat. Je merkt zeer duidelijk de nog aanwezige zwarte camouflagekleur aan de binnenzijde van dat schietgat. Deze kleur moet ook van buitenaf te zien geweest zijn.
Een blik naar de achterzijde van de kanonkamer. Je merkt duidelijk nog de uitsparing in de vloer waarin het systeem stond om het C47-kanon vlot zeer snel te kunnen wijzigen van vuurrichting.

Deze kanonkamer was zelfs aan de achterzijde voorzien van haken wat ook niet zo courant is bij dit type van bunkers.

Deze bunker ontbreekt ook het granaatwerpgat tussen mitrailleurkamer en kanonkamer die meestal bij dit type van bunkers wel aanwezig is. Het is nochtans wel getekend op het grondplan.

 
Vorige (A11)
Vorige (A11)
Volgende (A13)
Volgende (C3)