a13
 
Bunkernummer
A13
Oud Bunkernummer
BE1
Lokatie
Eke
Toegankelijkheid
Beide schietgaten zijn vrij. De toegang is zeer beperkt geopend.
Aantal kamers
2 achteraan verbonden kamers en een sas.
Aantal schietgaten
2
Type geschut
2 x MI
Bijhorende vuurrichting
1 x zuiden en 1 x westen
Origineel kadastraal perceel waarop de bunker werd gebouwd:
  • Eke, Sectie A, kadastraal perceel 652a (deels)
Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker:
  • Voor de bouw van de bunker werd een vijfhoekig perceel landbouwgrond onteigend ter grootte van 1 are 46 ca aan de oostzijde van een groter perceel aansluitend bij de spoorlijn Oudenaarde-Gent.
  • Gezien dit onteigende perceeltje A652a (deels) direct aansloot bij de spoorlijn, fungeerde deze laatste ook meteen voor de permanente te tijdelijke erfdienstbaarheden en werd hiervoor niet bijkomend onteigend.
  • Heel merkwaardig is dat men op 29 Oktober 1934 reeds een eerste akte terugvindt, enkel voor erfdienstbaarheden, opgemaakt aan Mejuffer Anna D'Hondt uit Handzame voor de prijs van 300 BEF. Op dit bedrag werd nog eens een jaarlijkse intrest betaald van 5% per jaar wat in dit geval neerkwam op 15 BEF. Eigenlijk lijkt het of men deze bunker ooit zo kort bij de sporen heeft willen bouwen heeft dat er geen extra grond diende onteigend te worden, wat dus in praktijk niet is gebeurd. Deze originele akte omvatte zowel permanente (over een strook van 2 meter breed) als tijdelijke erfdienstbaarheden voor de bouw van de bunker (over een strook van 5 meter breed) voorzien langs de oostkant van het perceel A652a over een lengte van in totaal 44 meter tot aan het perceeltje op hetzelfde terrein onteigend voor de bunker. Dit verliep op die manier langs de spoorlijn en kwam uit noordelijke richting vanaf de rand van dit perceel met het meer noordelijke aansluitende perceel.
  • Op 15 Februari 1935 vindt men een tweede akte terug voor 1200 BEF aan Mr Jozef Dhondt, landbouwer te Eke.Ook op deze akte zat een intrestclausule van 5% per jaar wat neerkwam op een jaarlijkse intrest van 60 BEF.
  • Merkwaardig is ook dat in de akte een clausule vermeld staat op vraag van de originele eigenaar omdat hijzelf zijn twijfels had tot waar de grenzen van zijn eigen domein liepen tegen de bestaande spoorlijn. Het kwam er in elk geval op neer dat hij hiervoor geen wijzigingen meer wou aanvaarden mocht dit later niet blijken te kloppen. Mogelijks moet er dus al verwarring geweest zijn over deze 1e akte van enkele maanden voordien.
  • Op de akte van de bunker A13 vindt men ook nog schetsen terug van een soort erfdienstbaarheid tussen de bunkers A13 en A14 wat kan kloppen met wat als erfdienstbaarheden bij bunker A14 wordt omschreven.
Huidige kadastrale perceelnummers van deze bunker:
  • In dit geval is de situatie van de originele onteigening op het huidige kadaster nog praktisch ongewijzigd terug te vinden. Wel staat de bunker er zelf totaal niet meer opgetekend, ongeacht hij er wel degelijk nog staat.
  • Het originele ooit van het perceel A652a onteigende perceeltje is er nog altijd op terug te vinden als perceel A652v. De rest van het originele perceel is heden perceel A652p geworden. De oplopende indexen wijzen er toch wel op dat het originele perceel door de jaren heen wel wat wat grenswijzigingen heeft gekend.
  • In elk geval was de bunker met bijhorende grond ook volgens de lijst van in 1961 reeds opnieuw verkochte bunkers al niet meer vermeld als nog te koop.
  • Ook merkwaardig is dat de ooit voor de bunker voorziene erfdienstbaarheden naast de spoorlijn nu nog altijd aangegeven staan als staatseigendom, deel uitmakend van de spoorwegen, terwijl het toch origineel maar handelde over erfdienstbaarheden en geen onteigeningen.

kadasterschets zoals bij de akte terug te vinden in 1935

Van noord naar zuid zie je duidelijk de spoorlijn Gent-Oudenaarde lopen. Het onteigende perceel ligt op deze schets links van de spoorlijn op de uithoek van het grotere perceel landbouwgrond ooit behorende bij een hoeve langs de Ten Edestraat. Van de bewoning nog zichtbaar op deze schets, bestaat heden niets meer.

De iets breder getekende strook links langs de spoorlijn aan de bunker, zijn allicht de bijhorende erfdienstbaarheden uit de 1e akte.

Detail bij deze kadasterschets

Op deze detailschets zie je ook dat de bunker origineel gekoppeld was via een bijkomende erfdienstbaarheid aan de overzijde van de spoorlijn in de richting van de ondertussen al jaren ingegraven bunker A14.

Actuele kadasterschets uit 2019

In het geval van dit bunkertje is er in feite qua perceelsgrenzen niets gewijzigd en het ooit onteigende perceeltje is nog altijd identiek aanwezig. Wel staat de bunker er niet meer opgetekend ondanks dat hij er wel degelijk nog staat.

Luchtfoto Google Earth anno 2019. Je ziet er duidelijk de bunker op liggen (helemaal overgroeid met klimop). Het nog altijd vrijliggende terrein aan de overzijde van de spoorlijn was ooit bezet met de bunker A14. De bunker A13 was samen met deze bunker in hoek opgesteld en vormde tegen de spoorlijn hier een steunpunt vooraan de bunkerlinie.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden:
  • De bunker ligt langs de spoorlijn Gent-Oudenaarde. Hij is het eenvoudigst te bereiken door langs de Stationsstraat de wijk "De Biesten" in te rijden. (linker kant komende van Eke centrum). U draait op het eerste rondpuntje rechts af en blijft rechtdoor volgen tot u op het einde van de wijk tegen de spoorweg uitkomt. U ziet A13 recht voor u liggen aan de overkant van de spoorweg.
Localisatie van de bunker op de bunkerlinie:
  • De bunker is gelegen in de voorlinie tussen de steunpunten Astene en Eke tussen A12 (570 m) en de A14 (70 m).
  • De bunker stond in hoek opgesteld met de zeer dicht ertegen staande verdwenen A14 om zo een groter gezichtsveld en schietbereik te hebben. De bunkers vormden samen een steunpunt aan de spoorlijn. Bunker A13 nam de velden in de richting van de Ten Edestraat onder vuur. In zuidelijke richting nam hij ook de spoorlijn komende uit Oudenaarde onder schot. De verdwenen bunker A14 op zijn beurt nam met 2 schietgaten de zuid - zuidoostelijke velden onder schot.
  • De beide bunkers hebben dus wel geen overlappende vuurrichtingen maar vullen elkaar aan.
Structuur van het bunkertje:
  • De bunker bestaat uit twee kamers die onderling met elkaar verbonden waren.
  • Eén kamer heeft achteraan een sas.
  • Beide schietgaten maken onderling een hoek van 90°.
Welke type wapens waren in de bunker opstelbaar:
  • Naast de standaard Maximmitrailleurs is hij ook voorzien voor de opstelling van de Hotchkiss- en Coltmitrailleurs.

Omschrijving van het gecamoufleerde bunkertje:

  • De bunker was origineel volledig ommuurd met baksteen.
  • Opvallend is wel dat men de hoekige structuur van de bunker deels heeft verstopt achter een nepgevel die niet de omtrek van de betonnen bunker volgt maar een volledige nephoek maakt.
  • Beide schietgaten waren verstopt achter valse ramen. Buiten de valse ramen die de 2 schietgaten verborgen, droeg deze bunker nog eens 4 extra valse ramen waarachter dus wel degelijk geen schietgaten verborgen zaten.
  • Deze zaten allen verborgen achter houten luiken in Noors rood dennenhout, openend in 2 richtingen (samen telkens 1,00 x 1,40 meter - BxH). Op deze houten luiken waren bijkomend nog eens valse houten ramen gekleefd. De achterzijde van deze luiken was nog eens bekleed met plaatijzer tegen het doordringen van de luiken met projectielen. Waarom deze versterkte luiken bij deze bunker ook werden toegepast op de valse ramen zonder schietgaten, is totaal onduidelijk of verkeerdelijk zo genoteerd in het bestek.
  • Naast de 4 valse ramen (buiten de 2 schietgaten), bevatte de bunker ook nog eens een valse deur. De locatie is tot op dit moment niet echt duidelijk waar en dient nog eens verder in detail nagegaan te worden op het terrein, wat niet evident is door de overgroei van klimop rond de bunker. Deze nepdeur omvatte een in Noors rood dennenhouten luik openend in 1 richting (1,00 x 1,90 meter - BxH). Op dit houten luik was langs de buitenzijde, eveneens in hout het uitzicht van een standaard houten buitendeur gekleefd. Mogelijks bedekte deze ook gewoon extra het bestaande toegangshekje.
  • De dakstructuur was opgetrokken in rode Noorse den.
  • Hij had een vrij hoog zadeldak in rode Boomse dakpannen.
  • De nok van het dak stond haaks op de spoorlijn.
  • In december 1934 zou er op project B nog een correctie volgen op heel wat van de bestaande plannen. Zo zal worden gevraagd het dakniveau met 30 cm te verlagen en de bunker op die wijze 30 cm dieper in de grond te steken. Hiervoor dienden bijkomend alle ventillatiedoorgangen en granaatwerpgaten gecorrigeerd te worden binnen het op te richten gebouw. Om dit nieuwe niveauverschil te corrigeren diende bijkomend in het sas een betonnen trap voorzien te worden met 2 treden en een bijkomende sterfput.
  • Deze operatie is zo goed als zeker bij deze bunker nooit gebeurd. Wel heeft men het schietgat effectief 30 cm lager gestoken. Dit resulteert er in dat dit op de linie een van de weinige bunkertjes is met aan de schietgaten kleine pootjes voor het opstellen van Hotckkiss- of Coltmitrailleurs. De sokkels zijn namelijk maar 25cm hoog in plaats van anders 55cm.
  • Dit zal er zeker ook in geresulteerd hebben dat de schutter zittend achter de mitrailleurs zal gezeten hebben.
  • Het globale uitzicht moet dit van een kleine woning geweest zijn tegen de spoorlijn.

Terreinschets zoals terug te vinden bij de bouwplannen van de bunker.

Je ziet dat in de linker bovenhoek de baksteencamouflage de betonnen structuur van de bunker niet volgde en zo het klassieke uitzicht van de bunker minder in het oog liet springen.

Grondplan van dit toch nog altijd fraaie bunkertje juist naast de spoorlijn te Eke. Het globale uitzicht was dit van een huisje met een zadeldak juist langs de spoorlijn. De nok van het dak was haaks op de richting van de spoorlijn. Het geheel had in dit geval ook een vrij rechthoekig uitzicht. Om de typische bunkervormen te camoufleren volgden de camouflagemuren ook niet volledig de betonnen structuur. Ook deze misleidende camouflagemuur is net zoals de meeste andere baksteen bij deze bunker volledig verdwenen.
Doorsnede AB bij bovenstaand grondplan. Het doorsneden schietgat is dit gericht op de spoorlijn.
Doorsnede CD bij hetzelfde grondplan. Hier kijken we op het doorsneden schietgat kijkende in de richting van Nazareth.
Actuele toestand van deze bunker:
  • Je ziet bij de bunker nog zeer duidelijk waar ooit de valse ramen zaten maar jammer genoeg is alle origineel baksteencamouflage zo goed als volledig verdwenen. Hier en daar zijn nog beperkt wat restanten terug te vinden.
  • De bunker is nog altijd grotendeels afgesloten.
  • De beide schietgaten zijn vrij maar de toegang is maar zeer beperkt open tegen de grond. Daar hij onderaan geopend is, is het risico om hem te betreden wel beperkt. Men mag wel geen claustrofobische neigingen hebben om zich naar binnen te wringen..
Draagt de bunker nog sporen van de meidagen 40:
  • Er zijn allicht geen directe sporen van strijd.
  • Echte schade uit de meidagen valt ook niet te verwachten op dit gedeelte van de bunkerlinie dat ook nooit echte strijd heeft gekend en amper bezet is geweest.
Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje:
  • Heden ten dage is het bunkertje beter te bekijken omdat aan de overzijde, kant van de wijk De Biesten, een fietspad loopt. Voorlopig werd de bunker nog niet opnieuw gefotografeerd sinds die aanpassing van het terrein.
Kostprijsschatting van het toenmalige bunkertje:
  • Het bunkertje zijn aandeel in het bouwproject B bedroeg origineel 61.163,52 Bef. Dit was op zich al een kleine misrekening want op basis van gerekende hoeveelheden en eenheidsprijzen zou men tot een prijs van 61.226,52 Bef hebben gekomen. Met inbegrip van wat gemeenschappelijke kosten zoals onder andere de niet individueel verdeelde beplantingen moet deze prijs allicht opgetrokken worden tot 61.355,52 Bef. Als men hier nog eens een aantal zaken gaat bijtellen die niet dienden ingecalculeerd te worden door de bouwfirma's maar rechtstreeks werden aangeschaft door de militaire overheid zoals bv chardomes, koepels, ventillatoren,... moet de totale kostprijs ongeveer op 61.655,52 Bef hebben gelegen.
  • Ter info: 1 BEF in 1934 komt ongeveer overeenkomt met een bedrag van 74 BEF (1.84€) in 2013, een "factor 74" dus.
Enkele oudere foto's van deze bunker anno 1995
Zicht op de bunker zoals hij nog te zien was in 1995. De camouflage was toen nog beter zichtbaar omdat hij nog niet zo overgroeid was met klimop. Het bunkertje is wel voor 99% al zijn originele baksteenommuring kwijt maar je ziet nog duidelijk waar ooit boogvormige bakstenen bovenranden hebben gezeten boven de valse ramen. Op deze zijde met rechts het schietgat gericht op de spoorlijn komende uit Oudenaarde, zaten in totaal 3 valse ramen. (Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Zicht op het tweede schietgat weg van de spoorlijn. Links achteraan aan de overkant van de spoorlijn moet de verdwenen bunker A14 gelegen hebben. Praktisch alle baksteen camouflage was toen ook al verdwenen. (Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Zicht op het schietgat achter het oreillon. De hoek links was origineel ook met een baksteenmuur uitgewerkt zodat de bunker hier een rechthoekig uitzicht kreeg. De baksteen werd bij deze bunker na de oorlog vrij vlot gerecupereerd om te hergebruiken zodat het bunkertje nog amper sporen van zijn camouflage draagt. Door deze hoek ook bij te metsen, zat zoals anders vrij courant het geval, het schietgat ook niet meer centraal in deze wand, wat de structuur nog eens minder het uitzicht van een bunker gaf. (Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Zicht op achterzijde van de bunker. De spoorlijn ligt links van ons op de foto. De baksteen die zichtbaar is op de foto is de toegang naar de bunker die hier nog vlot zichtbaar is. Heden zit dit zo goed als totaal overwoekerd en verborgen achter massa's klimop. (Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Eigen eerste prospectie in 2006 (niet aan de binnenzijde)
De wijze waarop het bunkertje het gemakkelijkst terug te vinden is vanaf de overzijde van de spoorlijn, komende van de woonwijk "De Biesten".
Dit is opnieuw de zijde met rechts het sterk verborgen schietgat gericht op de spoorlijn naar Oudenaarde toe. Op deze zijde waren 3 valse ramen met rechts 1 schietgat.
Detail van dit schietgat.
Dezelfde zijde van de bunker met links het oreillon voor het tweede schietgat. Dit oreillon moest verhinderen dat vanaf deze vijandelijke zijde projectielen in het schietgat zouden vliegen. Projectielen komende uit deze richting zouden namelijk vrij gemakkelijk door de vorm van de schietgaten naar binnen kunnen afketsen.
Het tweede schietgat achter het oreillon.
Op de rechter zijkant van dit schietgat zie je trouwens nog zeer beperkt wat originele baksteencamouflage. Blijkbaar zat er trouwens ook nog een klein vals raampje op dit oreillon dat alvast niet op de bouwplannen stond vermeld.
Detail van dit tweede schietgat.
Achterzijde van de bunker (spoorlijn links en niet op de foto). De zeer beperkt geopende toegang zit links onderaan.
Zicht op wand tegen de spoorlijn.
Foto's van een tweede prospectie in 2008 waarbij ook de binnenzijde werd bezocht
Het bunkertje kan er sommige momenten ook bijliggen dat het amper te zien valt tussen metershoge mais. Deze foto dateert eveneens uit 2008.
Na het afrijden van de mais stond de bunker zeer mooi vrij.
De beperkt geopende toegang.
Detail van het zeer beperkt geopende deurgat. Geen bunker om te bezoeken in uw zondagse kleren dus.
De toegang vanaf de binnenzijde gezien. Weet wel dat het binnenin stikdonker is wat op deze foto's niet blijkt omwille van de flits bij alle foto's.

Binnenzicht op het schietgat in de richting van de spoorlijn. Merk effectief de lage sokkels op voor de plaatsing van een Hotchkiss- of Coltmitrailleur. Je ziet ook duidelijk de meerhoogte boven het schietgat tot aan het plafond.

Het nut van dergelijke laag tegen de grond zittende schietgaten is dat zij tot zeer ver in de open velden voor dit schietgat gewonden kunnen maken. Als je weet dat een Maximmitrailleur gemakkelijk tot 1200 meter scherp schiet, kun je in de velden zeer laag tegen de grond nog gemakkelijk slachtoffers maken die niet bedoeld waren om mee te hebben. Schietgaten die vrij hoog zitten in een heuvelend terrein gaan namelijk maken dat men vrij gemakkelijk op grotere afstand 2 a 3 meter boven de hoofden van de eventuele vijand zal vuren.

Deze kleine sokkels zijn zeldzaam op de linie.

De tweede mitrailleurkamer die vuurde in de richting van de velden naar de Ten Edestraat toe. Op de grond ligt ook nog een gebroken grenspaaltje.
Langs de buitenzijde van de bunker liggen nog meerdere originele grenspaaltjes zoals deze met het cijfer 2. In totaal moeten er in dit geval 5 gestaan hebben.
 
Vorige (A12)
Vorige (E10)
Volgende (A14)
Volgende (A14)