a21
 
Bunkernummer
A21
Oud Bunkernummer
EB3
Lokatie
Baaigem
Toegankelijkheid
Toegang nog afgesloten. Schietgaten beiden gedeeltelijk vrij.
Aantal kamers
2 achteraan verbonden kamers en een sas
Aantal schietgaten
2
Type geschut
2 x MI
Bijhorende vuurrichting
Westen - Zuidwesten
Origineel kadastraal perceel waarop de bunker werd gebouwd:
  • Baaigem, Unieke Sectie, kadastraal perceel 673 (deels)
Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker:
  • De originele onteigening vond plaats op grondgebied Baaigem.
  • Het onteigende perceeltje omvatte een terrein landbouwgrond van 1 are 73 ca. aan de zuidwestelijke zijde van een groter perceel weiland van in totaal 77 are 40 ca.
  • Om het terrein ten allen tijde te kunnen bereiken was er in dit geval geen sprake van permanente en tijdelijke erfdienstbaarheden omdat het onteigende perceel aansloot bij de Baaigemstraat.
  • De akte voor het onteigende terrein werd verleden op 18 april 1935 voor de prijs van 1430 BEF aan Madame la Comptesse de Spangen, woonachtig te Brussel.
  • Deze akte bevatte ook een clausule voor een jaarlijkse intrest op dit bedrag van 5% wat in dit geval neerkwam op jaarlijks 71.50 BEF vanaf het ogenblik dat de werken zouden aanvatten. Er werd ook een bijkomende clausule toegevoegd zodat deze intresten ten laatste zouden starten 3 maanden na het tekenen van de akte mocht de startdatum van de werken, vertraging oplopen.
Huidige kadastrale perceelnummers van deze bunker:
  • Op een actuele schets van het kadaster vindt men het originele perceel A697 niet meer terug. Dit is heden opgesplitst in het ooit voor de bunker onteigende perceel begrensd op de betonnen grenzen van de bunker, heden gekadastreerd is als perceel A697a en de resten van het originele perceel A697 die heden perceel A697b zijn geworden.
  • Deze bunker en bijhorende grond was in elk geval in 1961 niet meer opgenomen binnen de nog te koop staande bunkers. Gezien het perceel werd opgedeeld in een perceel met de bunker op zijn betonnen grenzen en de bunker nog altijd volledig is afgesloten, laat dit vermoeden dat het respectievelijke perceel met de bunker wel zal opnieuw overgenomen zijn voor de rondom liggende gronden maar niet voor de bunker zelf. Allicht is de bunker op zich, nooit opnieuw verkocht.

Ruime voorstudie van het terrein voor deze bunker

Dit is een vrij ruime schets waarvan ter plaatse merkwaardig genoeg nog amper iets blijkt gewijzigd. Zuidwestelijk van het perceel loopt de Baaigemstraat. Juist zuidoostelijk van de bunker loopt de onverharde wegel in de richting van de romp van de molen van Baaigem.

Detail bij deze voorstudie

Op deze voorstudie blijkt men niet volledig het perceeltje in te nemen tot in de hoek en blijft een een belachelijk kleine spie, niet onteigend zuidoostelijk van de bunker. In praktijk zal dit iets ruimer worden onteigend.

Detail van de onteigening zoals terug te vinden bij de originele akte voor de bunker

Dit is amper verschillend van de voorstudie hierboven.

Detail van de erfdienstbaarheden zoals in de onteigeningsakte terug te vinden

Zoals gemeld werd uiteindelijk de integrale zuidoostelijke hoek onteigend van het perceel.

Huidige ruime kadasterschetst situatie 2013.

Het originele perceel A697 is opgesplitst in perceel A697a wat overeenkomt met de ondertussen allicht nog altijd niet opnieuw verkochte bunker zelf (op zijn betonnen grenzen) en de rest van het niet bij de bunker betrokken perceel A697b dat nog altijd overeen komt met de rest van het originele perceel A697.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden:
  • De bunker ligt op de rechter kant van de Baaigemstraat als men komt van het centrum van Baaigem. Hij ligt net voor een landweg die omhoog loopt in de richting van de romp van de molen van Baaigem.
Localisatie van de bunker op de bunkerlinie:
  • Het is een voorliniebunker tussen steunpunt Semmerzake en Muntekouter tussen A20 (360 m) en A22 (155 m). Hij staat in hoek opgesteld met A20 om zo een groter gezichtsbereik en schietbereik te hebben.
  • De bunker A20 neemt de velden zuidoostelijk van de Baaigemstraat, inclusief de kasseiweg Raapakkerlos onder vuur. De bunker A21 die met de bunker A20 in hoek is opgesteld neemt dan in kruisvuur dezelfde velden en de Raapakkerlos specifiek in de lengte onder vuur.

Luchtfoto anno 2020

Je ziet duidelijk links bovenaan de bunker A20 in het lichtgroene veld liggen, iets achteruit op een hoeve korter bij de Baaigemstraat. De bunker A21 is moeilijker te zien en dient te worden gezocht juist noordlijk van het kruispuntje van het wegeltje komende van Muntekouter, loodrecht op de Baaigemstraat, rechts van de foto.

Structuur van het bunkertje:
  • Twee achteraan verbonden kamers en een sas.
  • De toegang tot het sas zit op de linker zijkant ter hoogte van het dak. Men komt de bunker binnen in de richting van de schietgaten, iets dat men bij niet zoveel bunkers terugvindt. De toegang zit achter een hoek gemaakt met een grote keermuur. Daar kon men origineel via een trap naar beneden het klassieke toegangssas van de bunker betreden.
  • Deze bunker zat sterk vergelijkend met de Molenbunker Av10 te Gijzenzele volledig ingewerkt in de nogal stijle helling van het terrein die heden wel al deels afgegraven en afgelaagd is.
  • Ook nog opmerkelijk bij deze bunker is dat de schietgaten onderling een beperkte hoek maken waardoor ze niet volledig hetzelfde schootsveld hebben.
Welke type wapens waren in de bunker opstelbaar:
  • De bunker was standaard voorzien voor de opstelling van Maximmitrailleurs. Daarnaast was hij ook voorzien voor de opstelling van Hotchkiss- en Coltmitrailleurs.

Omschrijving van het gecamoufleerde bunkertje:

  • Een ruw stenen uiterlijk (Tyrools gebocheld)
  • Origineel geverfd in een okerkleurige grondkleur. Hierop waren lichtgroene en groene vlekken aangebracht. De gele kleur is nog terug te vinden aan de binnenkant van de schietgaten. De groene tinten zijn nog terug te vinden aan de binnenkant van het extra toegangssas van deze bunker (achter de gemetste muur aan de linker zijkant van de bunker).
  • Men merkt wel op dat het ruwe stenen uiterlijk stopt op de zijkanten en op het uitstekende oreillon. Dit komt omdat de bunker grotendeels zat ingegraven in de helling van het terrein ter plaatse. Het terrein is in het verloop van de jaren sterk afgelaagd. U ziet duidelijk dat het terrein errond grote niveauverschillen kent.
  • Beide schietgaten zaten verborgen achter metalen valluiken van 0.96m x 0.325m (BxH).
  • Vooraan de bunker waren nog 5 gewapend betonnen palen (op één van de plannetjes zichtbaar). Hierdoor liepen gegalvaniseerde stalen draden om de schietgaten totaal onbereikbaar te maken voor belagers van de voorzijde komende.
  • Het toegangssas was volledig uitgewerkt in baksteen en omvatte een verticale trap (origineel is er sprake van 1.50m trap) maar dit is in praktijk minder. Er zijn nog resten te zien van een aantal verwijderde stijgijzers. Dit werd gevolgd door nog een aantal in beton uitgewerkte trappen (en dit zijn er in praktijk allicht meer dan origineel voorzien). Onderaan in dit toegangssas was een sterfput voorzien. Deze toegangskuil was bovenaan afsluitbaar met specifiek ontworpen betonnen dallen.
Origineel inplantingsplan van deze toch speciale bunker. Merk hoe alleen het voorste gedeelte zichtbaar was. De rest volledig zat ingewerkt in een grondheuvel.
Origineel plannetje van deze bunker. De extra keermuur aan de ingang van de bunker was grotendeels ingewerkt in een het heuvelende terrein, net als het oreillon rechts. Men ziet duidelijk tot waar de bunker ooit in het maaiveld zat verwerkt. De Tyroolse camouflage stopt namelijk daar.
a21
Originele doorsnede AB van bovenstaand plan. Merk de werkwaardige metalen constructie. Dit moet op de linker kant tegen de berm grond daar gezeten hebben. De gaten zullen gediend hebben om gegalvaniseerde metalen draden door te spannen zodat de schietgaten van de voorkant van de bunker komende onbereikbaar moeten geweest zijn voor eventuele belagers. Op het plan staat erbijgeschreven "Steunband-Support".
Originele doorsnede CD van bovenstaand plan. Het toegangssas is zeker uniek op gans de linie en beperkt wat vergelijkbaar met deze van de Molenbunker Av10 te Gijzenzele. Deze schets is gekeken naar de schietgaten toe al zijn deze beiden niet getekend.
Actuele toestand van deze bunker:
  • De bunker is gedeeltelijk vrij. De twee schietgaten zijn beperkt vrij.
  • Gezien de grond grotendeels is verwijderd rond de bunker is de originele toegang langs boven moeilijk te bereiken. Deze is echter nog vrij intact, enkel de betonnen afdekdallen zijn verdwenen. Je merkt er duidelijk nog restanten van stijgijzers (geen trap) en een aantal betonnen treden tot de eigenlijke toegang van de bunker.
  • Deze laatste is nog altijd volledig dichtgemetst.
  • Beide schietgaten zijn beperkt geopend.
Draagt de bunker nog sporen van de meidagen 40:
  • De kans op schade is op deze zone van de lijn is vrij miniem omdat ze wel bezet is geweest maar nooit effectief om zeggen zwaar bevochten.
  • Voor zover geprospecteerd konden er voorlopig alvast aan de buitenzijde geen sporen van strijd worden vastgesteld.
Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje:
  • Voorlopig geen gekend.
Kostprijsschatting van het toenmalige bunkertje:
  • Op basis van de hoeveelheden toegepast binnen de bouwproject A en B voor gelijkaardige bunkertjes, gecombineerd met de toegepaste basisprijzen zoals in het bestek van bouwproject E terug te vinden, werd een eerste benaderende prijs bepaald voor elk van de bunkertjes. Deze detailprijzen werden daarna herrekent via de regel van 3 op basis van de werkelijke projectprijs zoals terug te vinden in het bestek en de totaalprijs zoals zelf op basis van de gemaakte veronderstellingen, bekomen. Op die wijze moet dit bunkertje ongeveer 63.143,72 Bef gekost hebben.
  • Als men hier nog eens een aantal zaken gaat bijtellen die niet dienden ingecalculeerd te worden door de bouwfirma's maar rechtstreeks werden aangeschaft door de militaire overheid zoals bv chardomes, koepels, ventillatoren,... moet de totale kostprijs ongeveer op 63.643,72 Bef hebben gelegen.
  • Ter info: 1 BEF in 1934 komt ongeveer overeenkomt met een bedrag van 74 BEF (1.84€) in 2013, een "factor 74" dus.
Oudere foto's van dit bunkertje
Achterkant van deze bunker. De foto moet ergens dateren van rond 1985 daar hij afkomstig is uit het boek "Baaigem" van Mr Antoine De Smet. Zoals op de uitleg uit het boek te lezen waren de bunkers zeker niet bij iedereen even geliefd. (Foto: Rene De Smet)
De bunker zoals hij er uitzag anno 1995. Het is ook één van die bunkers dat in de laatste 30 jaren nog nauwelijks van uitzicht is veranderd. (Foto: G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Dit is een vrij identieke foto met deze van 1985, eveneens uit 1995. (Foto: G. De Jong - Simon Stevin Stichting)
Eigen prospecties in 2006 - 2007 en 2009
De bunker zoals hij heden nog altijd terug te vinden is langs de kant van de weg tegen de Baaigemstraat.
Vooraanzicht op de bunker. Merk enerzijds de hoek op die de schietgaten onderling met elkaar maken. Links ziet u ook de keermuur die origineel bedoeld was voor het tegenhouden van de grond waarin de bunker ingegraven zat. U merkt ook duidelijk op dat het ruwe stenen uiterlijk stopt waar de bunker onder de grond zat.
Vooraanzicht. De bunker kan wel afhankelijk van de periode van het jaar alsook van de mate waarin het weiland gebruikt wordt en bezet is door grazende dieren, minder of meer overgroeid zijn.
Beide schietgaten van de bunker kijken beperkt iets uit elkaar zodat ze in dit geval toch een iets groter schootsbereik hebben.
Het beperkt geopende linker schietgat.
Nog originele kleuren op de binnenzijde van het schietgat. Dit zal ook de grondkleur geweest zijn van de gebobbelde gedeeltes op de buitenzijde van de bunker.
Via dit schietgat krijg je zicht op het toegangssas van de bunker. De bunker is totaal nog niet toegankelijk maar blijkt aan de binnenzijde vrij volledig ontdaan van het nog aanwezige metaal.
Achterwand van dezelfde mitrailleurkamer met de restanten van waar ooit het kleine tafeltje stond voor de opstelling van de kogelpers.
Het rechter schietgat tegen het oreillon, eveneens maar beperkt geopend. Bij beide schietgaten hangen de hengsels van de luiken nog intact aan het buitenframe.
Binnenzicht in de tweede mitrailleurkamer
Rechter zijkant. Hier zie je dus geen tyrools gebocheld uitzicht omdat deze zijde zo goed als volledig in het talud was ingewerkt.
Detail van dezelfde zijkant.
Achterzijde van de bunker met rechts het naar achter uitstekende toegangssas. Ook dit gedeelte zat volledig in het talud verwerkt.
Achterzijde en linker zijkant. De massieve zijkant die je hier ziet is de bijkomende bak die deze bunker heeft die het externe toegangssas verbergt. De eigenlijke toegang is namelijk bereikbaar via de bovenzijde van de bunker. Ook de hier zichtbare gedeeltes zaten volledig in het talud ingewerkt.
Zijkant van het extra toegangssas
Zicht op deze toegang aan de linker zijkant van de bunker.
Zicht op de bakstenen wand die naar de voorzijde deze toegang dichtmaakt. Deze dikke baksteenwand is er altijd al geweest, ook toen de bunker in gebruik was.
Bovenkant van dit toegangssas. Dit was origineel met betonnen balkjes (plaatjes) afgedekt. Heden ontbreken deze grotendeels op enkele na die er allicht nooit afgenomen zijn geweest.
Zicht in deze toegangsbak op de bakstenen wand die er altijd al is geweest en ook van de buitenzijde gezien kan worden. De bak is allicht niet veel dieper dan wat je hier ziet. Daarna volgen traptredes tot beneden. Er zijn hier nog restanten te zien van verwjiderde stijgijzers.
Aan de bovenzijde zie je hier nog enkele originele afdekbalkjes.
Zicht op de eigenlijke nog altijd dichtgemetste toegang van de bunker onderaan een aantal tredes die heden wel onder bladeren en groen verstopt zitten.
Onderzijde van het sas met nog heel mooie camouflageverfrestanten op de wanden.
Op de zijkanten van de kuil zie je nog haken die allicht dienden om dit sas met een slot te kunnen afsluiten. Details ontbreken.
Enkele actuelere sfeerfoto's
Zicht zoals de bunker nog altijd anno 2018 te zien is te Baaigem naast de wag.
Mooie sfeerfoto anno 2020 (Collectie Serge Maes)
 
Vorige (A20)
Vorige (A20)
Volgende (A22)
Volgende (A22)