Moortsele, Voorliniebunker A30, A30

Bunkernummer

A30

Oud Bunkernummer

GMO2

Lokatie

Moortsele

Toegankelijkheid

Volledig op privéterrein, volledig vrij.

Aantal kamers

2 kamers voor 75mm geschut en een koepel,1 kamer voor 2 mitrailleurs en een commandokamer.

Aantal schietgaten

Type geschut

2 x 75 mm kanon en 2 x MI

Bijhorende vuurrichting

75 mm kanonnen : zuiden . Mitrailleurs: zuiden en oosten.

Korte beschrijving van de bunker

Uitwendige kenmerken.
Een ruw stenen uiterlijk.
Origineel geverfd in een bleekgroene grondkleur (vert de vessie) waarop daarna okergele, bruine en groene vlekken zijn aangebracht. Er zijn her en der nog restanten van de gele vlekken, en indien u goed kijkt ook wel van de groene vlekken, zichtbaar.
De bunker zat volledig ingewerkt in het terrein en stond juist voor een talud van de toenmalige tramlijn (heden reeds afgegraven en verdwenen).
Bij de bouw diende de bestaande beplantingen zoveel mogelijk behouden te blijven. De bunker werd zo goed als tegen het talud aangebouwd.
Structuur.
De bunker heeft in het totaal 4 kamers in verschillende niveau's.
De kanonkamer met de koepel bevindt zich op het hoogste niveau.
De tweede kanonkamer bevindt zich op een iets lager niveau. Dit is het niveauverschil dat men kan zien tussen de beide schietgaten voor 75mm geschut aan de buitenkant.
Vanuit deze 2e kanonkamer vertrekt een trap naar beneden. Het gangetje waar deze trap uitkomt op het laagste verdiep brengt u op de linker kant bij een soort commandokamertje waar tevens een nooduitgang is voorzien.
Dit commandokamertje met nooduitgang is aan de achterkant ook verbonden met de eerste kanonkamer, zodat ook vandaar uit in nood de nooduitgang bereikt kon worden.
De kamer rechtdoor op de trap brengt u bij een mitrailleurkamer voor twee mitrailleurs in twee verschillende vuurrichtingen. Dit is trouwens de enige kamer op de bunkerlinie die is uitgerust voor het opstellen van 2 mitrailleurs.
De toegangsweg naar de tweede kanonkamer was voorzien van een betonnen kadersysteem waarboven zich allicht een asbestgolfplaten dak bevond, mogelijks nog altijd het originele zoals heden nog te zien.
Opmerkingen.
Het is een voorliniebunker tussen Muntekouter en Betsberg tussen A29 (285 m) en A31 (440 m).
De bunker was standaard voorzien voor de opstelling van Maximmitrailleurs. Daarnaast was hij eveneens voorzien om Hotchkiss- of Coltmitrailleurs te kunnen opstellen.
Het is de grootste bunker op de bunkerlinie en hij is zeker uniek op de linie en voor ons land. Dus zeker een stukje te bewaren en grotendeels vergeten erfgoed.
Hij verdedigt enerzijds de spoorlijn komende uit de richting van het station van Moortsele en anderzijds de kruisende tramlijn, dewelke wordt onder schot gehouden door een mitrailleur. De tramlijn met bijhorend talud zal in zijn tijd zeker als een gunstige verdedigingslinie beschouwd geweest zijn.
Op de wanden zijn hier en daar nog originele camouflagekleuren te zien.
Heden is de bunker vergaan tot een uitpuilend stapelhok. Hij is ondertussen ook sterk overgroeid met klimop.
In de ochtend van 19 mei 1940, werd de bunker bezet door een sectie van de 5e Batterij van de 8e Artillerie. Zij zullen gedurende de gevechten van 20 tot 22 mei 1940 om en bij de 400 granaten afvuren vanuit deze bunker. De objectieven werden hierbij doorgegeven van de infanterie in de frontposities en dit waren kruispunten, verplichte doortrekpunten van troepen, huizen,... Deze artillerie-aanvallen hebben ook tegenaanvallen veroorzaakt van vijandige artillerie waarbij toch een aantal zware treffers zijn toegekomen waarbij twee artilleristen licht gekwets geraakten door rondvliegende scherven.
Dit is ook één van de weinige bunkers waar 100% zeker ooit telefoniekabels hebben binnengezeten. De bunker was via een telefoniekabel van 5 km lang verbonden met andere zendpunt(en). Waar deze laatste zich bevonden is ook nog altijd een mysterie. Wel staat vast dat bij het terugtrekken van TPG werd gevraagd zoveel mogelijk deze zendkabel te proberen recupereren.
De bunker is in theorie volledig vrij (de rommel buiten beschouwing gelaten).
Het terrein waar de bunker staat is wel enorm opgehoogd geweest. Dit kan u gemakkelijk zien aan de originele foto uit 1941 van deze bunker uit het Duitse Denkschrift. De twee schietgaten voor mitrailleur zitten heden juist boven het maaiveld. Toen der tijd zaten de schietgaten zeker 1a 2 meter boven het maaiveld.
De reden waarom de bunker heden zo deels onder de grond verstoken zit, heeft te maken met het feit dat achter de bunker een helling was voor de tram de spoorlijn te kunnen kruisen. Aan de overkant van de spoorlijn ziet men namelijk nog de steunmuur van de originele trambrug over de spoorlijn. Er was een identieke steunmuur aan de kant van de bunker en een geleidelijk aflopende talud voor de tram richting Oosterzele. Bij het afbreken van de oude tramlijn en de daarbij horende trambrug, werd het talud afgegraven en gelijkmatig verdeeld, zo kort mogelijk tegen de toenmalige talud. Dit grondoverschot werd onder andere rondom de bunker verspreid. Hierdoor zijn de onderste mitrailleurschietgaten ter hoogte van het huidige maaiveld komen te liggen, wat zeker origineel niet het geval was. Het terrein is zeker ten opzichte van mei 1940 1,5 à 2 meter opgehoogd.
De bouw van deze bunker ging ook gepaard met een enorm grondverzet. Zo werd beneden de bestaande tramtalud, een aparte wegel aangelegd, die zelfs deels in talud werd uitgewerkt, om de voorziene artilleriestukken voor de bunker eenvoudig te kunnen aanvoeren naar de bunker, komende van de huidige Tramstraat. Hiervoor werd zelfs een apart brugje voorzien over de Molenbeek. Dit brugje bestaat heden nog en kon allicht zelfs met een soort schotbalkensysteem afgesloten worden om het water van de beek eventueel op te houden. Achter het brugje lag de spoorlijn van Gent richting Geeraardsbergen. Er waren aparte betonnen sokkels voorzien om metalen U-profielen platen te kunnen leggen over de sporen. Op die manier kon de nodige artillerie over de dubbele spoorlijn richting bunker, vervoerd worden.
Deze bunker kreeg intern wel een merkwaardige nummering die allicht ook aan de oorsprong ligt van vele mistellingen over het aantal bunkers die origineel op de bunkerlinie werden gebouwd. De bunker kreeg namelijk het nummer A30-S2-S3. Het A30 gedeelte zou dan bedoeld zijn op het onderste gedeelte van de bunker (commandokamer en mitrailleurkamer voor 2 mitrailleurs). De bovenbouw met de twee kanonkamers voor 75 mm veldkanonnen werd origineel dan beschouwd als de bunkers S2 en S3. Dit ligt dan allicht aan de oorsprong van verschillende foute tellingen van 229 of 230 bunkers op de linie in plaats van het correcte aantal van 228. Daarnaast vindt men in de oudere geschriften die tellingen maken over het aantal bunkers trouwens ook steeds het getal 227 bunkers terug. Dit komt dan allicht uit het feit dat als men alle gebouwde bunkers op de linie van alle bouwprojecten samentelt, men effectief uitkomt op 227. De bunker in het viaduct te Kwatrecht zat hier echter niet mee inbegrepen en werd in 1938 in de toenmalig nieuw opgerichte brug bijkomend gebouwd . Dit bracht het uiteindelijke aantal op 228 bunkers.
Op basis van de prijzen gehanteerd door bouwfirma G en gemiddelde hoeveelheden zoals teruggevonden bij de detailkostprijzen van bouwfirma A en B moet deze bunker in zijn tijd ongeveer 324.000 Bef. gekost hebben.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden

U kunt een blik werpen op deze grote bunker door vanaf het station van Moortsele de Spoorlijn te volgen in de richting van Gent.
Enkele honderden meters verder kunt op de linker kant een grote gemetste keermuur zien. Dit is de restant van de oude trambrug over de spoorlijn.
Op het ogenblik dat u de resten van de oude tramlijn ziet kunt u op uw rechter kant een hekje zien da toegang geeft tot de tuinen van het kasteel van Moortsele. Achter dit hek kunt u een twintigtal meter verder de toegangsdeuren zien van de grote bunker A30. De schietgaten voor 75mm geschut zitten op de rechter kant.
De bunker zelf ligt wel volledig op privéterrein en kan alleen bezichtigd worden mits toestemming van de eigenaar. Respecteer de privacy aub.

Bijhorende foto's

De schets hiernaast geeft ons het situatieplan van hoe de bunker (lees in feite het ganse bouwproject inclusief het massale bijhorende grondwerk) diende uitgevoerd te worden. De getekende vuurrichtingen zijn deze van de twee schietgaten voor het 75 mm geschut. Noordelijk van de bunker loopt de tramlijn. Deze kruist met een brugje ter plaatse de spoorlijn van Gent naar Geraardsbergen.

De luchtfoto hiernaast toont dezelfde site zoals heden nog terug vinden via Gis-Vlaanderen.

De tramlijn bestaat al tientallen jaren niet meer maar is nog altijd duidelijk herkenbaar.

Het originele talud voor de trambrug over de spoorlijn te Moortsele werd aangelegd in 1906. De tramlijn liep van Gent langs Moortsele, Herzele tot in Geraardsbergen.

Voor het kruisen van de spoorlijn had de oude stoomtram te Moortsele reeds een zware helling te beklimmen, namelijk deze van de Ginstbronnen, meteen gevolgd door de helling omwille van de trambrug. De aanleg van het talud zorgde voor werk in eigen streek. De tramlijn werd uitgebaat tot in 1954. Daarna werd ze vervangen door een busdienst. (Foto: "MOORTSELE 100 jaar in woord en beeld" van Patrick Maes in samenwerking met heemkring Moortsele)

De foto hiernaast toont de eigenlijke trambrug over de spoorlijn. U ziet nog duidelijk de ondertussen verdwenen stenen muur aan de overkant van de spoorlijn. De beide jonge vrouwen zitten op de rand van het huidige nog bestaande brugje.

De beide jonkvrouwen zitten aan de rand van een merkwaardig bijkomend brugje over de Molenbeek. Aan de overkant ziet u de heden verdwenen keermuur van de trambrug te Moortsele. Rechts van die keermuur moet de bunker A30 toen ook al gestaan hebben. (Foto: uit "MOORTSELE 100 jaar in woord en beeld" van Patrick Maes in samenwerking met heemkring Moortsele)

Onderstaand plannen tonen het ganse grondwerk en de bijhorende constructies die werden uitgevoerd voor de toegankelijkheid van de bunker met de veldkanonnen. Komende vanaf de Tramstraat werd er eerst beginnend onderaan het talud, geleidelijk oplopend deels op het talud een wegeltje gecreëerd om de 75 mm veldkanonnen naar de bunker te krijgen. Beneden het wegeltje liep origineel nog een gracht die uitmonde in de Molenbeek. Het bijkomende pad diende voldoende mee te klimmen want ter hoogte van de spoorlijn diende eerste de Molenbeek gekruist te worden. Hiervoor werd een apart brugje aangelegd over de Molenbeek (dat ook heden ten dage nog bestaat). Daarna kon men vanaf het brugje van de ene betonnen ligger tot op de andere metalen profielen plaatsen. Deze moesten eerst gelegd worden en konden zeker niet permanent blijven liggen daar zij dienden voor het kruisen van de sporen met de veldkanonnen. Eenmaal over de spoorlijn liep het pad praktisch door tot recht in de kanonkamers van de bunker. Onderstaand grondplan is een bovenzicht van de ganse uitgevoerde constructie. Ook de gracht werd volledig omgelegd. Op de schets ziet u ook nog de originele lokatie getekend in stippellijn.

Hieronder dezelfde constructie in vooraanzicht. Hierop wordt ook het te maken hoogteverschil duidelijk. Toen de oude stoomtram hier nog passeerde. Diende deze werkelijk zijn aanloop te nemen om de helling van deze trambrug te kunnen halen. Het was werkelijk voor de toenmalige stoomtram een zware opdracht om de helling te nemen in één vlotte tocht naar boven. Heden bestaat van de originele trambrug nog enkel de linker bakstenen keerwand.

Hiernaast een detailplannetje van het betonnen brugje over de Molenbeek. Dit brugje maakte dan ook wel degelijk deel uit van het bunkerproject van de A30. Dit brugje zal zeker in de toekomst nog eens bijkomend gefotografeerd worden. Het zou zelfs op de linker kant een aantal verplaatsbare gewapende betonnen platen moeten bevatten die konden weggenomen worden, eenmaal de bunker in gebruik Anders zou dit toegangswegeltje eveneens nuttig kunnen zijn geweest voor aanvallers naar de bunker toe, wat zeker de bedoeling niet kon zijn. Daarom de bijkomende voorziene onderbreking van het bruggetje in nood.

Origineel grondplan van het benedenverdiep (doorsnede IK) van deze twee verdiepsbunker. De toegang tot dit benedenverdiep zit achteraan de meest rechtse kanonkamer. Men vindt hier een enkele kamer voorzien voor de opstelling van 2 mitrailleurs. Daarnaast was er nog een kamer zonder schietgaten waar enerzijds een doorgang was naar te tweede kanonkamer erboven, en anderzijds een nooduitgang. Deze nooduitgang zou verbonden geweest zijn met een gang tot achter de toenmalige spoorwegtalud voor de tramlijn (heden verdwenen en afgegraven.) Of deze gang nog bestaat achter de nog niet geopende nooduitgang is nog altijd een mysterie tot op de dag van vandaag.

Hiernaast alvast het grondplan van de bovenverdieping met de twee kanonkamers voor 75 mm veldkanonnen. Er was een volledig in beton uitgewerkte toegangsweg tot de beide kanonkamers. De tweede kanonkamer had ook een koepel. Er was ook wel degelijk een niveauverschil tussen de beide kanonkamers.

Doorsnede AB bij bovenstaande grondplannen. Het niveauverschil tussen beide kanonkamers is hier ook duidelijk te zien. Linksboven de tweede kanonkamer. de getekende toegang is deze van de eerste kanonkamer.

Doorsnede CD bij dezelfde grondplannen. Onderaan links zie je trouwens ook de uitgetekende nooduitgang. Hoe deze exact werd afgewerkt aan de buitenkant van de bunker is hier wel niet degelijk op te zien.

Ook merkwaardig is dat men onder de mitrailleurkamers zelf maar een dunne betonnen vloer voorzag. De put hieronder werd in deze kamers opgevuld met zand. Mogelijks heeft dit als bijkomende bedoeling, het dempen van trillingen.

Doorsnede EF bij dezelfde grondplannen. Merk op dat hier de ganse kanonkamer werd gemaakt op een bak volledig gevuld met zand.

Doorsnede EF als een herziening. Alleen is het echt moeilijk grote verschillen te vinden tussen beide schetsen. Ik kan alleen vaststellen dat de dikte van de betonnen steunpalen voor het afdak boven de toegangsweg voor het kanon in de tweede kanonkamer (links op schets), bij de tweede schets formaat 0.10 m x 0.15 m hebben in plaats van 0.15 m x 0.15 m op de originele schets.

Een foto uit 1941 (Duitse Denkschrift) van deze bunker. De bunker steekt hier duidelijk veel meer boven het toenmalige maaiveld vergeleken met zijn huidige toestand. Dit verklaard vermoedelijk ook het nut van de nooduitgang die in de huidige situatie enorm diep onder het maaiveld zou zitten. De nooduitgang keek uit op het tramtalud achter de bunker en was allicht met een gang doorgetrokken tot achter de toenmalige tramtalud. De bunker had ook luiken, wel alleen aan de mitrailleurschietgaten en het meest linkse schietgat voor 75mm geschut. Op deze foto is de koepel nog intakt aanwezig.

A30, oude foto van deze bunker uit het Duitse Denkschrift

Een oude foto, vermoedelijk jaren '70 of '80. Men kan duidelijk zien dat de bunker hier reeds veel dieper in de grond steekt. Dit heeft alles van doen met het beschrevene op voorgaande foto's. Opmerkelijk zijn ook reeds de beschadigingen aan de camouflage boven de grote schietgaten. Alle luiken zijn verdwenen en ook is de koepel afgebrand, net als al het intern verwijderbaar staal en ijzer. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)

Als men zelf een glimp van deze bunker wil opvangen zit er niets anders op dan vanaf het station van Moortsele, de spoorlijn enkele honderden meters te volgen. Dan krijgt men aan de overkant van de spoorlijn deze grote gemetste keermuur van de ondertussen verdwenen brug van de tramlijn in het vizier. Dit is het gemakkelijkste herkenningspunt voor de lokatie van de bunker A30. Dit is de zijkant van de oude en verdwenen trambrug over de spoorlijn. De bunker ligt achter een oud ijzeren toegangspoortje aan de rechter kant van de spoorweglijn, de kant vanwaar de foto dus getrokken is. Voor deze brug kunt trouwens nog enkele restanten zien van hoe de kanonnen

dienden in de bunker te geraken. U kijkt hier op het extra brugje over de Molenbeek. Rechts ligt het bruggenhoofd zichtbaar op de vorige foto. Vanaf de achtergrond ging men met U-profielen en twee betonnen steunblokken de spoorlijn van de lijn Gent-Geraardsbergen kruisen. Centraal moet ongeveer een identiek betonnen blok hebben gelegen zoals u er vooraan nog een kunt zien liggen. Vanaf hier ging het pad verder tot de toegang van de bunker. Ook nog interessant is dat het spoorwegbrugje onderbroken zou moeten kunnen worden. Er zouden achteraan wegneembare gewapend betonnen platen moeten liggen. Dit dient nog eens geverifieerd te worden.

merkwaardig tweedet tram- of smalspoor dat spoorlijn zou gekruist hebben

Achteraanzicht op deze bunker zoals men hem kan zien vanaf het poortje. Houdt er wel rekening mee dat hij volledig op privéterrein is gelegen en niet bezocht kan worden zonder toelating van de eigenaars. Rechts ziet u de toegang tot de laagst gelegen kanonruimte, tevens ook de toegang naar de mitrailleurkamers. Iets meer naar links ligt achter de rommel de tweede, iets hoger gelegen, kanonkamer.

In de buurt van de toegang naar de hoogst gelegen kanonkamer ziet men nog duidelijk originele camouflagekleuren. De originele lichtgroene grondkleur (Vert de Vessie) zal vermoedelijk overal praktisch verdwenen zijn. Wel zijn nog duidelijk de okergele en donkerder groene vlekken aanwezig.

Zicht op het eerste schietgat van de iets lager gelegen kanonkamer. Links ziet u het uitgewerkte toegangspad tot de tweede kanonkamer.

zware bunker a30 voorlinie moortsele bruggenhoofd gent

Hier heeft u zicht op het tweede en hoger gelegen schietgat voor 75mm kanon. Onder het schietgat ziet u bijna op maaiveldhoogte het schietgat voor mitrailleur. Ook hier zijn nog duidelijke camouflagekleuren te zien boven en rechts van dit schietgat voor mitrailleur.

Detail van de toegang tot de hoogtst gelegen kanonkamer. Links ziet u de originele keermuur waarachter het toegangssas voor een 75mm veldkanon. Ook het betonnen palenstaketsel voor het vormen van een afdak boven de toegangsweg naar de tweede en hoger gelegen kanonkamer is origineel. Merk trouwens op dat de Tyrools gebobbelde camouflage stopt een tiental centimeter onder de bovenkant van het muurtje (hier te zien links onderaan). Dit wijst er op dat de muur in feite moest dienen als keermuur voor de grond van het tramtalud dat praktisch tot een tiental centimeter onder het muurtje moet gelegen hebben. Het tramtalud sloot praktisch aan tegen de bunker.

Zicht op achterkant van de bunker die heden dienst doet als berghok. Deze foto is getrokken waar ooit het tramtalud moet gelegen hebben.

Binnenzicht in de laagst gelegen kanonkamer (meest linkse schietgat voor een veldkanon 75mm). Bij een later bekijken van de foto's begon ik mij zelfs af te vragen of de ijzeren profielen die u in de achterhoek ziet staan, toch wel niet toevallig de originele U-profielen zouden kunnen zijn, waarmee de spoorlijn Gent-Geraardsbergen kon worden overbrugd. Het aantal zou trouwens ook kunnen kloppen.

De toegang tot de onderkant van de bunker, achteraan dezelfde kanonkamer. U ziet beneden links het deurgat naar de commandokamer met nooduitgang. Rechtdoor komt u uit in de mitailleurkamer voor twee mitrailleurs.

Onderaan de trap, kan men tegen het plafond nog deze buizen zien zitten. Dit zijn restanten van de stemdragerbuizen die voor de restvolledig zijn verdwenen. Ook bij andere bunkers met een koepel waren deze buizen steeds aanwezig. Enkel zijn er nog zeer weinig restanten van terug te vinden op hier en daar een resterende beugel na. Deze stemdragersbuis vertrok in de koepel in de tweede kanonkamer en was bedoeld, vermoedelijk hoofdzakelijk naar de mitrailleurkamer toe, voor het sturen van het vuren naar de doorgegeven vijandelijke posities.

Binnenzicht op deze kamer voor twee mitrailleurs. Dit is trouwens de enige bunker op de linie die een mitrailleurkamer bezit voor het plaatsen van twee mitrailleurs in één kamer.

Vanuit de commandokamer ziet men de toegang met rechts de trap zo liggen. Deze kamer kon wel degelijk met een metalen deur afgesloten worden. U kunt in de uitsparingen aan de randen van de deur nog de restanten van scharnieren zien zitten.

Binnenzicht in aparte rust of commandokamer in deze zware bunker. Achteraan ziet men deze grote plank die door het gat steekt dat deze kamer verbindt met de kanonkamer erboven. Deze kanonkamer was bereikbaar via een metalen trap die net zoals al de rest van het metaal uit de bunker werd verwijderd..

Aan de bovenzijde ziet men een doorgang naar de hoger gelegen tweede kanonkamer. Deze kanonkamer was bereikbaar via een metalen trap die net zoals al de rest van het metaal uit de bunker werd verwijderd. Men ziet nog duidelijk onderaan restanten van de hechtpunten van de trap onderaan het gat. Boven het gat ziet men nog de restanten van de handvatenbaren die boven het trapgat waren voorzien.

Hier ziet u de bovenkant van hetzelfde trapgat die de tweede kanonkamer verbond met de extra kamer een verdieping lager. Een op de afdekplaat na, intakt trapgat kon in 2009 nog gefotografeerd worden in de toen nog zeer intakte bunker B46 te Melle. Deze moest jammer genoeg verdwijnen voor de aanleg van een cultureel fietspad naast de Schelde.

Vooraan in het commandokamertje in de benedenverdieping, zat ook de nooduitgang, vervaarlijk dicht achter de toegangsdeur van deze kamer als u hem zonder verlichting mocht betreden. U ziet bovenaan de uitsparing om de metalen balkjes in te schuiven ter versteviging van de achtermuur. Deze balkjes konden verwijderd worden langs de bovenzijde. Daarna kon men de eensteensmuur erachter gemakkelijk uitstampen met de ijzeren balkjes of met de kolf van een geweer. De originele eensteensmuur is nog altijd aanwezig. Naar alle waarschijnlijkheid zat achter deze nooduitgang een extra gang tot voorbij het talud van de trambedding die achter de bunker lag. Wat hier heden mogelijks nog van bestaat achter het muurtje, is tot op heden nog altijd een mysterie.

Binnenzicht in de tweede kanonkamer. Deze zit zodanig vol met rommel dat ze bijna niet meer te betreden is. Links ziet u wel achter de balken verstopt, de stapelplaats voor munitie. Volledig achteraan het trapgat naar de kamer een verdieping lager.

Zicht op het tweede schietgat voor 75 mm geschut in deze zeer rommelige kanonkamer.

Toegang tot de koepel vanuit de tweede kanonkamer. Het toegangsgat is hier zelfs merkwaardig genoeg zelf ook deels dichtgemaakt.

De koepel was bovenaan origineel dichtgemetst. Deze is heden beperkt weer geopend. Ook deze koepel is trouwens vrij ruim afgebrand en bevat allicht nog vrij veel restanten.

Bovenkant van pagina (A30)	Home
Bunkers van de A-linie	Bunkers op Moortsele
Vorige (A29)	Vorige (A29)
Volgende (A31)	Volgende (AV5)