d22
 
Bunkernummer
D22
Oud Bunkernummer
AW21
Lokatie
Wetteren
Project
21
Aantal kamers
1 kamer en een sas
Aantal schietgaten
1

Type geschut

1 x MI

Bijhorende vuurrichting

oosten

Korte beschrijving van de bunker

  • Uitwendige kenmerken.
  • Het bunkertje zit volledig ingewerkt in de linker brugstijl van het spoorwegviaduct te Kwatrecht, komende vanuit de richting van Aalst.
  • Opvallend is dat het schietgat ook iets anders is dan al de rest van de linie, het is namelijk kleiner. Het is meer zoals de schietgaten van de bunkers van de KW-linie. Het schietgat is ook niet volledig recht in de muur ingebouwd. Het zit lichtjes schuin ingewerkt zodat het volledig uitkijkt op het verkeer komende uit de richting van Aalst.
  • Ook nog opmerkelijk is dat in de pijlers van de brug groeven zijn voorzien om de mogelijkheid te maken de brug volledig af te sluiten met een soort van schotbalken zoals bij een sas. Nog merkwaardig voor op te merken is dat de blokkage die tussen de brugpijlers gezet kan worden, loodrecht over de weg loopt, terwijl de brug praktisch onder 45° de weg kruist. Op de linker kant zitten de groeven dan ook links vooraan in de pijlers. Op de rechter kant zitten ze rechts achteraan.
  • De bunker valt eigenlijk totaal buiten het ganse project maar is gewoon extra voorzien doordat de brug juist in dezelfde periode is gebouwd als de rest van de linie.
  • Structuur.
  • Volgens de gegevens die ik ondertussen heb kunnen verkrijgen mag men praktisch 100% zeker zijn dat dit gewoon een klein éénkamers mitrailleurbunkertje is. Door foto's te nemen doorheen het geopende schietgat is al met zekerheid kunnen uitsluiten dat er een tweede kamer is die vertrekt vanaf de zichtbare mitrailleurkamer. Indien er nog een gangetje zou zijn naar een tweede kamer zou deze op de door mij getrokken foto's niet zichtbaar zijn omdat het deurgat dan zou moeten zitten in het linker zijmuurtje van het sas, wat ik onmogelijk kon fotograferen van door het schietgat. In dit geval zou dit wel betekenen dat de toegang van deze tweede kamer voor de gepantserde deur zou zitten of anders zou deze bunker al twee aparte gepantserde deuren moeten gehad hebben. Daarom zou ik dat idee van een tweede kamertje maar meteen laten vallen omdat het totaal ook niet strookt met alle andere bunkers in de linie.
  • Opmerkingen.
  • Het is een steunliniebunker langs de steenweg Aalst-Gent tussen D21 (240 m) en D23 (345 m).
  • Zeer merkwaardig is dat deze bunker naast de standaard voorziene opstelling van een Maximmitrailleur zowel voorzien is van alle aanpassingen om een Hotchkiss- of Coltmitrailleur te kunnen plaatsen alsook een FM30 mitrailleur. Dit is op het moment de enige bunker op de linie die ik weet die letterlijk voorzien is om alle types van mitrailleurs te kunnen opstellen. Nog opmerkelijker is dat in dit bunkertje een intakte voet nog aanwezig is. Deze voet dient als derde steun naast de courant teruggevonden muurtjes naast de schietgaten. Deze muurtjes en derde pootje waren nodig om een hotchkiss- of Coltmitrailleur te kunnen opstellen in de bunker. Dit wijst er allicht ook op dat tijdens de drie dagen van strijd hier bij momenten een dergelijke mitrailleur zal opgesteld geweest zijn.
  • Het bunkertje is volledig afgesloten. Zowel het schietgat als het deurgat langs de linker binnenkant van de brug. U ziet nog duidelijk het dichtgemetste gat en het granaatwerpgat dat nog zichtbaar is.
  • Zelf heb ik ondertussen wel al eens het schietgat vrijgemaakt. Dit was dichtgemetst en achter het muurtje bleek een heleboel overgebleven metselwerk gestopt. Allicht heeft men origineel het schietgat dichtgemetst en dan alvorens het deurgat dicht te metsen, van binnenuit het schietgat eerst nog eens extra volgepropt met steenpuin.
  • Ik wil iedereen er wel op wijzen dat na het vrijmaken van het schietgat en het nemen van de nodige foto's, ik alles opnieuw heb dichtgemetst. Het resterende puin is afgevoerd naar het containerpark. Bij deze wijs ik dan ook in de toekomst elke verantwoordelijkheid af voor nieuwe beschadigingen aan de bunker. Probeer hem ook niet opnieuw te openen daar u nooit meer gaat kunnen fotograferen dan u op de onderstaande foto's reeds kunt zien. Mocht u interesse hebben in bepaalde foto's, neem gerust contact met mij op.
  • Ik beschik over geen enkel plannetje van deze bunker omdat hij niet zit opgenomen in de bunkerdossiers van de zeven gekende bouwfirma's. De brug werd indertijd gebouwd door de bouwfirma Wijckaert, op de oude foto uit 1937 met het ongeluk juist aan het viaduct ziet u nog een reclamebord van de aannemer op de brug hangen bovenaan. Op 1 maart 1938 kon de bunker nog altijd niet deftig gebruikt worden omdat het niveau van de weg nog altijd niet juist afgewerkt was. Ook was het zicht door het schietgat nog deels versperd door gestapelde grond en bouwmaterialen. Hierdoor kon men tot die dag nog altijd geen deftig schietbulletin opgemaakt worden voor deze bunker. Iets wat allicht voor alle andere bunkers, op dat moment, al lang bestond.
  • De bunker zal origineel als extra voorzien zijn in de bouwplannen van de viaduct die dateert uit dezelfde periode dat de bunkerlinie is aangelegd.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden

  • De bunker zit verwerkt in de linker kant van het spoorwegviaduct van Kwatrecht, komende uit de richting van Aalst.
Eigen beoordeling van de bunker

5/5

Vindbaarheid
goed
Bijhorende foto's

Schets van het bunkertje D22 in het spoorwegviaduct te Kwatrecht. Het bunkertje zit volledig ingewerkt in de linker brugstijl van de brug. De kleine dwarse stippellijnen zijn het brugdek. De grove stippellijnen zijn de mogelijke aan te brengen versperringen over de weg.

eigen schets bunkertje D22 in viaduct Kwatrecht

Schets van het bunkertje D22 in het spoorwegviaduct te Kwatrecht. Het bunkertje zit volledig ingewerkt in de linker brugstijl van de brug. De kleine dwarse stippellijnen zijn het brugdek. De grove stippellijnen zijn de mogelijke aan te brengen versperringen over de weg. (Origineel titelblad plan NMBS)

origineel plan viaduct Kwatrecht uit 1937

Op nevenstaand plannetje van het viaduct van Kwatrecht is duidelijk te zien dat het bunkertje in het viaduct wel degelijk een eenvoudig éénkamers-mitrailleurbunkertje betreft. Op de schets hiernaast die een gedeelte is van het grotere plan van de volledige viaduct zijn enkel de contoeren van de bunker aangegeven. Details van de bunker moeten nog op een apart plan gestaan hebben. (stukje van Origineel plan NMBS)

grondplan bunker in viaduct Kwatrecht

Externe oude foto van de bouw van het viaduct. (Foto: Carlos Blomme)

Externe oude foto van tijdens de bouw van het viaduct. Op deze foto zijn de arbeiders nog bezig aan de brug zelf boven het wegdek, ondertussen verloopt zonder één probleem het verkeer onder de brug. (Foto: Replica)

Op deze foto van een verkeersongeluk juist aan het viaduct te Kwatrecht ziet men jammer genoeg niets van de eigenlijke bunker. De brug moet op dat moment maximaal enkele jaren oud zijn daar ze gebouwd is eind jaren dertig (allicht 1938 of 1939) door de firma Wijckaert (leesbaar op de ballustrade boven de weg). (Foto: De Mol)

oude foto uit 1937 van viaduct Kwatrecht

Oude externe foto van na de oorlog. Aan de auto's te zien allicht jaren 60 of 70. Jammer genoeg is er opnieuw weinig te bespeuren van het bunkertje. Ook is het fotootje opnieuw van te ver getrokken. (Foto: Replica)

Zicht op de bunker in de brugstijl. De foto dateert uit 1995. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)

Zicht op het bunkertje met het nog origineel dichtgemetste schietgat uit dezelfde periode als de vorige foto. (Foto: Collectie G. De Jong - Simon Stevin Stichting)

We zijn ondertussen 2006. Zo krijgt men het spoorwegviaduct te zien komende uit de richting van Aalst naar Gent toe. Het is een vrij merkwaardige structuur doordat de voetpaden en fietspaden gescheiden zitten van de rijweg met een extra rij steunpalen. Het bunkertje zit links op de zijkant.

algemeen zicht spoorwegviaduct

Vooraanzicht op het enige schietgat van dit kleine eenkamers mitrailleurbunkertje. Het schietgat is volledig dichtgemetst. Sommige momenten van het jaar is het schietgat goed te zien. Grote delen van het jaar zit het volledig verborgen achter struikgewas.

vooraanzicht bunker D22

Nogmaals de voorkant van het bunkertje. Rechts wordt het schietgat nog deels beschermd door een stuk van de eerste uitstekende pijler van de brug.

Zicht op het dichtgemetste schietgat. Het schietgat zit duidelijk ook niet mooi recht op de voormuur. Het steekt lichtjes schuin zodat het volledig gericht is op het verkeer komende uit de richting van Aalst. Ook is het iets smaller dan de courante terug te vinden schietgaten. Rechts zitten nog twee beugels ter bevestiging van luik dat ondertussen reeds lang is verdwenen.

dichtgemetst schietgat

Aan de binnenkant van het viaduct wijst enkel de dichtgemetste toegang op de aanwezigheid van het kleinnood. Links naast de toegang zit nog een granaatwerpgat. Het bunkertje heeft wel nergens ventillatiegaten.

dichtgemetste toegang bunker D22

Hier ziet men duidelijk het geheel van brug en bunker.

Men kan heel duidelijk hier het dubbele afsluitsysteem zien van de eigenlijke baan. Aan de overkant van de weg (= de kant van de bunker) zit de dubbele sleuvenrij in de brugstijlen vooraan (kant Aalst). Aan het verkeersbord ziet u de laatste pijler van de overkant van de brug. Hier zitten de sleuven aan de kant van Gent in de brugpijlers. De mogelijks aan te brengen versperring is dan ook loodrecht op de weg en niet mee schuin met de brug.

sleuvensysteem in brugconstructie

Tweede foto van het sleuvensysteem dat duidelijk aan de overkant van de brug aan de kant naar Gent toe, zit.

sleuvensysteem in brug Kwatrecht

Anno 2008 heb ik eens een poging ondernomen de bunker langs de binnenkant te fotograferen. Hierbij zicht op het deels geopende schietgat. Het schietgat was maar een halve steen dik dichtgemetst. Echter achter het gemetste muurtje zat het schietgat volledig volgestoken met puin dat van de binnenkant van het bunkertje erin gestopt was alvorens de toegang van de bunker dicht te metsen.

geopende schietgat

Merk op hoeveel puin er uit het schietgat is verwijderd na ongeveer een drietal bakstenen uit het schietgat te hebben uitgekapt. Al dit puin werd wel degelijk meegenomen en afgevoerd naar het containerpark. Het is niet opnieuw in de bunker geworpen alvorens weer dicht te metsen.

Binnenzicht door het vrijgemaakte schietgat. Hetgeen meteen opviel was dat het chardome nog aanwezig was. Aan de opgelaste bakjes achteraan het chardome ziet men meteen dat de bunker ook was uitgerust voor het plaatsen van een FM30 mitrailleur. Nog meer verrassend was de aanwezigheid van het derde pootje op de grond, nodig voor het opstellen van een hotchkiss- of Coltmitrailleur. Dit is pas de eerste keer dat ik dit terug heb gevonden op bruggenhoofd Gent.

binnenzicht door schietgat

Op dit fotootje ziet men de extra uitsparing die eveneens voorzien was in het eigenlijke schietgat. Dit was de tweede noodzakelijke aanpassing om in de bunker een FM30 mitrailleur op te kunnen stellen.

Op dit fotootje ziet men de onderkant van het chardome en het derde voetje. Het voetje is met bouten vastgezet en op die wijze ook demonteerbaar. Het chardome zit zoals overal aan bruggenhoofd Gent in de vloerplaat mee ingegoten. Dit is allicht ook de reden dat er nog vrij veel chardomes terug te vinden zijn zijn aan de bunkerlinie. Rechts ziet men ook nog één van de muurtjes naast het schietgat. Deze bunker was dus voorzien voor de plaatsing van elk type van mogelijke mitrailleur.

Detailfoto van het derde pootje. Het pootje is een volledig stalen kokerprofiel. Aan de bovenkant zit vermoedelijk een speciaal gemaakt eikenhouten blok met de nodige uitsparingen reeds in om de FM30 mitrailleur te kunnen opstellen. Daar dit pootje nog gemonteerd in de bunker staat wijst er allicht op dat de poot ook effectief gebruikt zal zijn in de drie dagen van strijd die hier op Kwatrecht plaatsvond.

derde poot voor hotchkiss- of coltmitrailleur

Foto van de linker zijkant van de bunker. Zoals u ziet is de bunker nog vrij volledig wat het ijzer betreft. Alle haken, beugels, ... blijken nog allen aanwezig. Met deze foto wordt ook bewezen dat er geen deurgat is naar een mogelijks tweede kamer links van deze. Het betreft hier wel degelijk een eenkamersbunkertje.

zicht op linke zijmuur bunker

Op de linker zijmuur ziet u ook nog heel duidelijk het richtteken "R" met verticale lijn voor het richten van de Maximmitrailleur.

R-teken op muur

Zicht op achterkant van de bunkerkamer. Men ziet duidelijk het toegangssas dat loopt naar de nog dichtgemetste deur. De enige mogelijke extra deur naar een tweede kamer zou nog links in het verlengde van het sas kunnen lopen. U ziet echter duidelijk dat er steengruis in het linker hoekje van de vloer ligt (tegen de muren). Had er een deurgat gezeten aan die kant, dan had het steengruis daar zeker niet zo in een bergje omhoog gelegen. Rechtsboven ziet u in de kamer nog het granaatwerpgat dat naast de toegang buiten uitkomt.

Achterkant en toegangssas van bunker

Het met gegalvaniseerde platen afgewerkte plafond. Zelfs het haakje voor de olielamp in vredestijd is nog aanwezig. In geval van strijd mocht de lamp daar niet bevestigd worden daar zij dan een lichtschijn naar buiten door het schietgat zou kunnen veroorzaken en zo een gevaar betekenen voor de inzittenden van de bunker.

plafond bunker

Zicht op het opnieuw dichtgemaakte schietgat. Al het puin is afgevoerd.

zicht op opnieuw dichtgemaakte schietgat

Zicht op het bunkertje dat opnieuw rustig verder kan bestaan maar na 75 jaar toch zijn geheimen heeft prijsgegevens.

dichtgemaakte bunker
 
Vorige (D21)
Vorige (D21)
Volgende (D23)
Volgende (D23)