Intern Bunkernummer
KH M 17
Lokatie
Knokke Heist
Toegankelijkheid
Volledig vrij maar onderdeel van domein het Zwin en standaard afgesloten
Aantal kamers
toegangssas en telefoniekamer
Type bunker
Telefoniebunker
Andere gekende nummeringen aan deze bunker ooit al toegekend.
  • Omdat er van de structuren van de Hollandstellung niet echt een eenduidige nummering bestaat, is het natuurlijk vervelend dat deze die er mogelijks al van bestaan op de duur allen door elkaar worden gebruikt en we op de duur het bos door de bomen van nummeringen niet meer zien staan. Dit zijn alvast de nummeringen die ik ken van deze bunkers:

Kaart: de Hollandstellung - Sector Marinegedeelte

De moeilijkheid bij deze kaart, is dat ze niet altijd nummert per structuur maar soms per cluster van structuren. Dit vermoeilijkt natuurlijk het weten of men alle structuren wel degelijk heeft gevonden.

(Kaart: Collectie Alain Van Geeteruyen)

Deze structuur is er op terug te vinden als (20++), bovenaan nogal kort bij "Schützennest Bremen". De meest nabijgelegen structuren zijn de 2 kleine manschappenbunkers - verschansingen intern geklasseerd als KH M 16 en KH M 15 en op deze kaart aangeduid met 1 structuur (101++). Zelf maakt de structuur hier beschreven alvast deel uit van "Stützpunkt Bayern Schanze".

Huidig kadastraal perceelnummer waar de bunker bijhoort en werd gebouwd:
  • Gemeente Knokke Heist, Sectie G, kadastraal perceel 715n17
Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker:
  • Geen info gekend.
  • Maakt deel uit van de huidige terreinen van het Zwin en is ook enkel op die manier bezoek- en bereikbaar.
  • Het bijkomend vervelende is dus dat je de structuur niet meer kan bereiken zonder officieel binnen te gaan (en te betalen) voor een bezoek aan het bezoekerscentrum van het Zwin.
  • Dit is heden het perceel waar ook de grote vogelkijkhut bij behoort. De bunker ligt er trouwens zeer kort tegen.

Luchtfoto 1971 www.geopunt.be

Oude luchtfoto uit 1971 van de zone waar deze bunker staat. Deze bunker dient gezocht te worden in de noordoostelijke kant van het bosje zichtbaar op het huidige domein van het Zwin (hier nog heel wat minder uitgebouwd te zien centraal op de foto). Mogelijks zien we op deze oude luchtfoto trouwens ook nu nog altijd 3 vermiste structuren van de Hollandstellung nabij de Internationale Dijk (dijk naar rechts weglopend op de foto). Er zijn hier nog duidelijk 3 structuren zichtbaar noordelijk ervan.

Ruime kadasterschets en luchtfoto (2021).

Deze ruimere kadasterschets uit 2021 toont ons het huidige domein van het Zwin aansluitend bij de Graaf Leon Lippensdreef.

Meer gedetailleerde kadasterschets en luchtfoto.

Dit detail toont ons het perceel waar deze bunker is te zoeken. Hij ligt namelijk op hetzelfde perceel waar heden ook de grote vogelkijkhut op gebouwd is. Hij ligt er dus heden praktisch tegenaan gebouwd.

Routebeschrijving om deze bunker te vinden:
  • De bunker is heden alleen nog te bereiken via het afgesloten bezoekerscentrum van het Zwin.
  • Je dient daarbij op zoek te gaan naar de grote vogelkijkhut tegen de dijk.
  • In plaats van dan de nis naar de trap van deze vogelkijkhut te gaan, dient u beneden te blijven en linksaf te gaan in het wegeltje.
  • U ziet de bunker dan vrij snel liggen op uw rechter kant.
  • Hij kan wel vrij goed verborgen zitten tussen het groen.
Localisatie van de bunker op de bunkerlinie:
  • Het betreft een structuur op de voorlinie van de Hollandstellung, kortbij de Nederlandse grens dus.
  • Op deze uitkant van het huidige bezoekcentrum van het Zwin lagen ook de eerste bunkers vanaf Knokke vertrekkend, behorend bij de Hollandstellung.
  • Ze behoorden tot het eerste steunpunt "Stutzpunkt Bayern Schanze".
  • Origineel vindt men zeer weinig details terug over hoeveel structuren dit steunpunt zou bevat hebben.
  • Dit sloot rechtstreeks aan bij een zware kanonstelling op de Noordzee gericht, Batterij Bremen.
  • Heden kunnen er hier kortbij elkaar nog 3 structuren gevonden worden.

Functie van de bunker op de linie (link met eventueel andere structuren)

  • Dit is een telefoniebunker ingewerkt in de dijk.
  • Er zijn in elk geval in het verleden al sporen vastgesteld dat er rondom nog in baksteen uitgewerkte loopgraven zouden gelegen hebben.
Structuur van het bunkertje:
  • Een L-vormig toegangssas en telefoniekamer

Bouwplannen horende bij deze bunker

Grondplan

Dit is geen volledig correct plannetje voor deze bunker maar het geeft toch een correct beeld in grote lijnen. Dit is een plannetje van het telefoniebunkertje van de Marine dat kan teruggevonden worden op de grens van Lapscheure en Moerkerke. Deze bunker hier te Knokke heeft enkele kleine verschillen. Zo is er vanuit het sas een bijkomende observatieopening naar het achterland (niet getekend) en is de telefoniekamer wel wat breder uitgewerkt zodat ze op het getekende plannetje, iets meer naar boven uitsteekt en het geheel niet meer rechthoekig is.

Omschrijving van het bunkertje:

  • Het is alvast een bunker deel uitmakend van het gedeelte van de linie opgetrokken door de Duitse Marine. Voor meer details over de specifiek daarbij toegepaste bouwprincipes, zie deze link.
  • Dit impliceert in elk geval dat hij volledig als een monoliet ter plaatste gestorte gewapende betonnen structuur is opgetrokken.
  • Aan de buitenzijde ziet men een niet zo grote bunker die aan zijn achterzijde ingewerkt zit in het verlengde van de Hazegraspolderdijk richting zee.
  • Aan de voorzijde zie je 1 toegang met links ervan 2 kleine observatie-openingen, hiervan is er heden maar 1 zichtbaar maar van de binnenzijde zou er ook nog een tweede zichtbaar moeten zijn (voorlopig niet kunnen verifiëren).
  • Achter de toegangsdeur heb je een L-vormig sas dat gescheiden door een deur toegang gaf tot een telefoniekamer.
  • In de gang tussen buitenwand en bunkerkamer, zit nabij de inkom een sterfput voor eventueel water af te voeren.
  • Ook zijn er 2 schuine openingen die aflopend uitgeven op de bunkerkamer.
  • Deze gang is ook voorzien van 2 eerder vermelde observatiegaten naar het binnenland toe. Allicht keken deze uit in de richting van andere structuren meer naar het binnenland toe (Stützpunkt Paul, intern wel niet meer bij de Hollandstellung gerekend).
  • In het plafond van deze gang zitten ook 2 verluchtingsopeningen.
  • In de telefoniekamer zitten in de wanden ook een aantal rechthoekige uitsparingen alsook een nis allicht groot genoeg voor het plaatsen van een kachel. Als dit voor een kachel was, moet er in elk geval ook de mogelijkheid voor afvoer van de rookgassen zijn terug te vinden (ook nog niet kunnen verifiëren).
  • De bunker zit heden mee verwerkt in het talud van de dijk waar hij tegenaangebouwd is.
  • De begroeiing loopt verder op het dak van de bunker.
Actuele toestand van deze bunker:
  • Voorlopig kan er weinig over gezegd worden buiten wat zelf al kon gezien worden van buitenaf.
  • De structuur zou inwendig een aantal mooie opschriften hebben alsook een aantal mooie tekeningen. Er wordt van gemeld dat deze zouden dateren uit de 2e wereldoorlog.
    • In de tussengang (zichtbaar doorheen de opening in de deur voor de vleermuizen) zie je een tekening die bekend zou staan als "Den Landsknecht" omdat er ook een opschrift zou bij te vinden zijn dat "Zum alten Landsknecht" vermeldt.
Draagt de bunker nog sporen van strijd:
  • Deze zijn zeer duidelijk zichtbaar nabij de toegang waar men vlot meerdere projectielinslagen kan zien, allicht van kogels.
Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje:
  • De bunker is heden afgesloten als vleermuizenverblijf.
  • De bunker heeft mij al wat extra werk gekost omdat ik weet had van dit bunkertje met een groene houten deur.
  • Enkele maanden later ontving ik dan eens een foto van een gelijkaardig bunkertje met een grijs metalen deurtje.
  • Dit bleek dan na een nieuwe trip richting Knokke Heist hetzelfde bunkertje te zijn die vrij recent een nieuwe metalen grijze deur had verkregen.

Foto's van deze bunker

Oude foto uit 1995 van dit bunkertje - Collectie Eddy Lambrecht

Het bunkertje nog volledig vrij anno 1995. Het lag toen nog volledig in een vrij open domein. Ook zit het observatiegat links van de toegang toen nog volledig uit het zicht ontrokken. (Foto: Collectie Eddy Lambrecht)

Een blik in het toegangssas. (Foto: Collectie Eddy Lambrecht)

De telefoniekamer met achteraan een nis voor het plaatsen van een kachel. (Foto: Collectie Eddy Lambracht)

Eerste prospecties 2015 - 2017

Het structuurtje ligt eigenlijk totaal onopvallend op een uithoek van het huidige bezoekerscentrum van het Zwin, kortbij, eigenlijk er praktisch tegen, de huidige nieuwe vogelobservatiehut.

Je dient in plaats van naar de opgaande trap naar de hut af te draaien in het wegeltje naar links.

Daar kan je dan het bunkertje terugvinden op uw rechter kant.

Een blik vanaf hetzelfde pad, iets voorbij de bunker. Hij is zeker niet altijd even vlot fotografeerbaar omdat hij sterk overgroeid zit.

Hier zie je goed hoever het paadje maar is gelegen van de hoofdwegel naar de vogelkijkhut toe.

Een blik van korterbij op de voorzijde met het toegangsdeurtje.

Detail van het oude groene houten toegangsdeurtje en links de observatie-opening. Hiervan zou er nog een tweede meer naar links verborgen zitten onder de talud.

Het structuurtje vertoont op deze zijde zeker sporen van projectielinslagen van kleiner kaliber. Dus allicht kogels.

Detail van de voorzijde net voorbij de huidige zichtbare observatie-opening. Of wat je dus verder ziet van beton in dit oplopende stukje terrein met de originele bunker te maken heeft, is dus allen nog onduidelijk.

Een blik langs de voorgevel van het structuurtje.

De linker zijkant, sterk verdoken in het groen.

Dezelfde uitstekende zijkant. Het meest naar voor uitstekende gedeelte (links) zal de eigenlijke bunkerkamer zijn. Rechts is het L-vormige toegangssas.

Bijkomende prospectie in 2018, helaas nog altijd zonder de binnenzijde in detail te kunnen fotograferen.

Uitwendig was in 2018 het structuurtje niet zoveel gewijzigd.

De voorzijde zoals mij ook al doorgestuurd als onbekend bunkertje. Hetzelfde bunkertje dus met een nieuwe grijze metalen deur...

Detail van deur en observatieopening

Detail van de binnenzijde van het observatiegat.

De binnenzijde zoals gezien door het smalle spleetje in de deur. Je ziet ook duidelijk nog 2 schuine doorgangen vanaf dit toegangssas naar de bunkerkamer achter deze wand. Op deze wand staat ook de tekening gekend als "den Alten Landsknecht"

Op deze foto zie je dezelfde tekening beter. (Collectie Himpe Koen - Dienst Erfgoed)

De oplopende rechter zijwand naast de toegang. Mogelijks zitten hier nog restanten van bakstenen loopgraven in de ondergrond.

Specifieke bijkomende interessante bronnen:

Vorige
Volgende: KH M 16