Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Publieke WOII Schuilplaatsen Groot Gent

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Details van de legers:

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links


Chronologisch verloop van de 18 daagse veldtocht aan het bruggenhoofd Gent.

Dit is de tweede dag van strijd aan het bruggenhoofd. De ochtend begint met een poging het verloren terrein te herwinnen op de Duitse invallers. De strijd is hevig en bij momenten hebben de Belgische troepen het moeilijk hun stellingen te behouden maar ze houden stand.

Dinsdag 21 mei 1940

Algemeen.

Tijdens deze dag wordt de situatie voor het Belgische leger met de minuut slechter. De Duitsers hebben namelijk definitief een wig weten te drijven in het noorden van Frankrijk doorheen de Franse Verdediging. Hierdoor zijn in één keer alle Franse troepen die in België nog zaten, afgesneden van bevoorrading uit Frankrijk zelf. Anderzijds waren de mogelijkheden om die troepen nog in te zetten om de lopende Duitse aanval in Noord Frankrijk nog mee helpen te stuiten, hierdoor nog eens meer beperkt, al kon men zich al sterk de vraag stellen of deze sowieso hiertoe nog in staat waren. Deze dag zullen ook de Franse steden Amiens en Montreuil in Duitse handen vallen. Hierdoor zijn beide geallieerde fronten over een strook van zo een vijftig kilometer van elkaar gescheiden.

Voor de Britten betekende dat scenario zoals ze intern al beslist hadden op 16 mei 1940 dat zij er alles aan zouden beginnen doen, los van de Fransen en de Belgen om hun in België aanwezige troepen zoveel mogelijk georganiseerd van verdediginslijn tot verdedigingslijn (meestal rivieren of kanalen) terug te trekken op Belgische of Franse havens of kusten. Daar diende dan een voldoende ruim strand of haven in handen gehouden te worden om een inscheping naar Groot Brittannië opnieuw mogelijk te maken. De uitvoering van dit noodplan werd bij de Britten gekoppeld aan het voor hen totaal ongewenste scenario dat de Duitsers door zouden weten te breken tot aan de Franse kust en zo het Front letterlijk in 2 zouden splijten. Dit was de situatie die zich nu al voordeed op 21 mei 1940.

Uit deze ontstane situatie dringt zich opnieuw een verplaatsen van de fronten op en zullen de Belgen noodgedwongen op vrij korte tijd opnieuw moeten achteruit trekken. De eerstvolgende terugtrekking wordt voorzien op de Leie (een stroom die qua waterpeil enorm laag staat door massale kunstmatig veroorzaakte overstromingen overal ten lande) en naar het noorden toe (wegens het wegvallen van de Nederlanders als companen in de strijd) op het afleidingskanaal van de Leie (ook gekend als het huidige Schipdonkkanaal).

Waar men hier nauwelijks rekening mee heeft gehouden is dat eenmaal Bruggenhoofd Gent zou wegvallen, door het verschuiven van de fronten, het front wel eens tijdelijk dwars door Gent zou komen te liggen. Dit was ooit een van de hoofdbedoelingen van de bouw van de bunkerlinie Bruggenhoofd Gent zuidelijk van Gent, net om dat scenario te vermijden.

Bruggenhoofd Gent.

De Duitse opdracht aan hun troepen aan Bruggenhoofd Gent ziet er als volgt uit:

  • Tussen Schelde en de steenweg Aalst - Gent, ligt het 2e Bat van het Duitse 192e IR.
  • Vanaf de steenweg tot de spoorlijn Brussel - Oostende sluit het 2e Bataljon van het Duitse 234e IR hierbij aan.
  • Vanaf de spoorlijn Brussel - Oostende tot de Geraardsbergsesteenweg liggen achtereenvolgend het 3e en 1e Bataljon van het Duitse 171e IR.
  • Het 1e en 3e Bataljon van het Duitse 192e IR en het 2e Bataljon van het 171e IR liggen ondertussen in reserve tussen Westrem en Bavegem.

Het Duitse IX Armée maakt in de ochtend melding van volgende aantallen gevangengenomen Belgische soldaten aan Bruggenhoofd Gent

  • 75 gevangenen waaronder 1 officier en 51 Ardeense Jagers

De plannen voor de komende Duitse aanval zijn als volgt:

  • De 56e Infanteriedivisie zal om 08:00 uur de vijand naar Gent terugdrijven.
    • Het 234e IR zal op de rechterflank Kwatrecht verder proberen veroveren. Het zal voor deze aanval bijkomend aangevuld worden met het 2e Bataljon van het 192e IR. Ze krijgen hierbij artilleriesteun van het 3e Bataljon van de 156e Artillerie.
    • Het 171e IR regiment zal zijn aanval toespitsen op de zone tussen de huidige E40 (toen nog onbestaande) en Gijzenzele. Hierbij krijgen zij directe steun van specifieke stoottroepen van het 156e Pionierbatallion die specifiek zich zullen toespitsen op het breken van de bunkerlijn voor hen. Deze genie-eenheid dient ook meteen na het doorstoten tot Merelbeke klaar te zijn voor het slaan van een noodbrug over de Schelde.
    • De overige 2 bataljons van het 192e IR zullen dan op links mee aanvallen tussen Betsbergbos en Gijzenzele.
    • Het commandocentrum van de Duitse Artillerie voor de aanval op Bruggenhoofd Gent wordt gevestigd in het centrum van Oordegem. Zij beschikken hierbij ook over Beobachtungs-abteilung 19, een Duitse artilleriewaarnemingseenheid. Dit omdat men snel wilde kunnen riposteren met tegenbatterijvuur tegen de ondertussen gevreesde vrij precieze Belgische artillerie die hen de dag voordien al zwaar parten had gespeeld.
    • Artilleriegruppe 617 zal ook tijdens de nacht in samenwerking met Beobachtungs-Abteilung 19 proberen ontussen waargenomen Belgische Artillerie op voorhand uit te schakelen met gericht tegenbatterijvuur.
    • De artillerie gelegen rond Massemen en Bavegem moet de aanval inleiden en voortdurend dekken.
      • Invuren mag door het 156e AR vanaf 7u15 met een kadans van 150 schoten voor een lichte afdeling en 100 schoten per zware afdeling.
      • Inleiden van de aanval met artillerievuur gebeurt tussen 07:45 en 08:00 uur. In deze periode zal ook het 2e Bataljon van de 67e AR het vuur mee aandikken in de zone waar direct daarop de aanval zal volgen.
    • De 563e Panzerjäger Abteilung beschermt de artillerie en gaat daarom bij dageraad in stelling op een lijn Maalbroek - Massemen en Westrem - Veldstraat.
    • Het 6e Machinegewehrbatallion (MG Bat 6) wordt ingesteld op de rechter kant om eventuele tegenaanvallen van de noordelijke kant van de Schelde tegen te houden.
    • Om 06:30 krijgen beide Infanterieregimenten 171 en 192 elk twee 8.8cm-Flakkanonnen toegewezen. Hun aanval zal zich vooral richten op de sector Gijzenzele - Betsberg en niet op Kwatrecht zoals de eerste dag het geval was. Volgens de Duitse propaganda was tegen dit geschut geen tank of bunker bestand. Dit geschut zou rond dat uur aankomen te Oosterzele.
    • Ook beschikt de 56e ID over de FLAK Compagnie 6/46 om de aanval tijdens de aanval ook in te dekken tegen voor hen vijandelijke jachtvliegtuigen.

Het opstellen van de nodige troepen voor de aanval moet gebeuren tussen het eerste daglicht en 07:00 uur.

Gelijktijdig plant echter ook het Belgisch leger een tegenaanval in de ochtend om de situatie in Kwatrecht opnieuw rechtgetrokken te krijgen.

Belgische renault tank

Van Belgische kant heeft men twee Renault tanks voorzien van een 47 mm kanon en een mitrailleur kunnen laten afkomen tot het noorden van Gijzenzele om daar de voorziene tegenaanval te steunen.

Te Lemberge krijgt het 1e Bataljon van de 11e Linie opdracht zich naar Kwatrecht te begeven om daar een tegenaanval uit te voeren en het verloren gebied op Kwatrecht te heroveren.

Van Belgische kant is op dat moment meer in detail de opstelling als volgt:

  • Het 3e Bat van de 5e Linie bezet de zone vanaf het vroeger munitiepark (huidige industriezone Neerhonderd alhoewel dit zeker maar nog enkel de zone zal geweest zijn dichter bij de spoorlijn, een groot gedeelte tot centrum Kwatrecht was voorlopig verloren aan de Duitsers.
  • Aan de spoorlijn Oostende - Brussel ter hoogte van de bunker D19 is ondertussen door de hachelijke situatie op Kwatrecht versterking voorzien van de 7e Compagnie van het 1e Regiment Ardeense Jagers. Vanaf de middag van deze dag zal ook de rest van het 2e Bataljon van de 1e Ardeense Jagers als steun hier aangeboden worden. Deze lagen voorlopig in reserve nabij Caritas in Melle.
  • Het 2e Bataljon van de 5e Linie zit meer achteruit in reserve ter hoogte van Melle Kalverhage en de nabijheid van kasteel De Bueren.
  • Het 1e Bataljon van de 5e Linie staat nog opgesteld (allicht ongeveer ter hoogte van de steunlijn op Bruggenhoofd Gent) in de zone tussen Spoorlijn Oostende-Brussel tot de rand van Gijzenzele dorp.
  • De zone vanaf de rand van Gijzenzele wordt overgenomen door het 3e Bataljon van de 6e Linie. Deze eenheid was bijkomend versterkt met het Eskadron Cyclisten dat deel uitmaakte van de 2e ID en het verkenningspeloton van de 5e Linie.
  • Vanaf de Gijzenzelestraat ligt de scheiding met het 2e Bataljon met het 3e Bataljon van de 6e Linie. Deze nemen daar de zone voor zich tot de rand met Betsbergbos.
  • Meer achteruit ligt in reserve het 3e Bataljon van de 28e Linie tussen Landskouter en Gontrode.

00:00

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht en Gijzenzele. De zware artilleriebeschietingen tussen beide zijden blijft aanhouden tot ongeveer 1 uur 's nachts.

00:30

Bruggenhoofd Gent - Oosterzele. Het 8e Artillerie Regiment schiet nog eens 150 projectielen af op het kasteel de Keiberg in Oosterzele.

02:00

Bruggenhoofd Gent - Baaigem. In deze regio gaat het niet zo goed met de beschikbare T13 tanks. Bij het verplaatsen van een T13-tank geraakt deze in een gracht op zijn zij gekanteld. Men steekt hem veiligheidshalve in brand om de vijand zeker geen kans te gunnen hem te gebruiken. Er kan gelukkig voor een vervangende T13-tank gezorgd worden.

In dezelfde buurt wordt te Groothulle (tussen Gavere en Baaigem) een andere T13 uitgeschakeld door de Duitsers. Deze lichte tank diende tot steun bij de 1e Jagers te Voet. De sergeant sneuvelt, de overige bemanning wordt gevangen genomen. In de regio van Baaigem blijft het trouwens voortdurend rommelen omdat er alsmaar kleine schermutselingen zijn tussen elementen van de Aufklärings-Abteiliung 25 en de voorposten in de buurt van Baaigem. Er zijn zowel verliezen aan Belgische als aan Duitse kant.

02:10

Gent. De stad ondergaat een derde luchtaanval. Het luchtafweergeschut treedt echter op tijd in actie en de schade blijft beperkt tot enkele bommen in de buurt van de Antwerpsesteenweg, zonder veel schade. Enkele burgers geraken gewond.

02:45

Aan de Schelde - Oudenaarde. De Belgische artillerie start een nieuw bombardement op de troepen van het Duitse 6e Infanterieregiment die in de buurt van Zingem reeds de Schelde hadden weten over te steken. Het 6e Bataljon van de 6e Jagers te Voet begint aan een totale zuivering van de eerder door de 3e Jagers te Voet verloren gegane hoek van de Schelde.

03:30

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. Er begint een Belgische beschieting van het Kleine Bos (= Halve Maanbos) te Gijzenzele omdat men uit het bos een Duitse aanval verwacht.

04:00

Bruggenhoofd Gent - Gontrode. De officieren komen samen aan de kerk van Gontrode om de tegenaanval in Kwatrecht te bespreken. Het 1e Bataljon van de 11e Linie die de aanval zal uitvoeren krijgt nog een half uurtje rust. Dit is ondertussen als Bataljon qua effectieve bezetting al herleid naar ongeveer de bemanning van 2 in plaats van 3 Compagnies. De manschappen zijn moe van de vorige dagen en beschikken over geen granaten om eventueel door de Duitsers bezette bunkers opnieuw te proberen ontzetten. Daarnaast zijn er evenmin lichtkogels om de artillerie eventueel ter hulp te kunnen roepen in nood.

04:30

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. De Duitsers van de 171e Infanterieregiment krijgen versterking. Twee vrachtwagens met soldaten stoppen aan de veroverde molenbunker Av10. Een goed dozijn soldaten verlaat de vrachtwagens en zoekt dekking achter de bunker. De C47-batterij, die rechts van hun stond opgesteld schiet echter een granaat af die de soldaten treft die net uit de twee vrachtwagens komen. Een tweede granaat ontploft in de directe omgeving van de camions. Een derde granaat treft volop één van de vrachtwagens. Nog enkele Duitse soldaten slaan op de vlucht. Gelukkig voor hen zijn ze nog te ver van de voorste gegraven stellingen van de Belgen verwijderd om ze op die manier bijkomend met geweervuur te kunnen treffen.

Bovenstaande speelt zich dus allen af in de directe nabijheid van de binnen dit strijdverslag meermaals genoemde Molenbunker Av10. (Foto boven links: Replica)

De Foto's rechts geven zicht op een groter massagraf dat er ooit is geweest langs de Gijzenzelestraat als gevolg van deze mislukte aanvoer van soldaten van het 171e IR. We kijken hier dus oplopend de Gijzenzelestraat met achteraan, links de Wetterstraat en de Molenbunker Av10, grotendeels verstopt achter de ruïne van het heden niet meer bestaande molenaarshuis. Ook de gebouwen rechts van de straat zijn heden niet meer identiek. Op dit graf lagen zelfs twee Zware 8/15 Maximmitrailleurs van hierbij omgekomen soldaten. Ook de foto hieronder toont hetzelfde graf kijkend richting Halve Maanbos (Beide oude foto's: Peter Taghon)

Bij deze hier nog een aantal meer dan verbazende foto's die voorheen nog nooit het daglicht zagen, ook deels omdat ze niet gekoppeld werden aan Gijzenzele. De foto's dateren dus niet van dit moment van de aanval maar tonen beelden van de troepen die op 23 mei 1940 hier konden doortrekken en hier 3 dagen geblokkeerd lagen voor deze bunkerlijn nabij Gijzenzele. De foto's tonen beelden van de Gijzenzelestraat die nu nog amper herkenbaar zijn.

Bovenaan links krijg je zicht op de Gijzenzelestraat met rechts zeer goed herkenbaar de molenbunker Av10. Je herkent zeer duidelijk de schade bovenaan het oreillon die nog 100% identiek is met de actuele foto. Ook zijn de gebouwen aan de overzijde van de straat, totaal niet meer herkenbaar en al zeker niet meer bestaande. Deze blijken ook zeer zwaar beschadigd. Voor de bunker zie je dezelfde opstapelende militaire achtergebleven rommel van fietsen, munitiekisten, gamellen,... als bij de foto volledig bovenaan van enkel deze bunker kan zien liggen. De foto daaronder toont ons dezelfde Gijzenzelestraat vanaf het molenaarshuis richting Gijzenzele dorp (dus net voorbij de bunker). De Gijzenzelestraat is ook nog totaal onververhard voor alle duidelijkheid. In de verte zie je ook de spits van de kerk van Gijzenzele. Centraal op de straat een in der haast opgeworpen Belgische straatversperring. Onderaan rechts een groepsfoto van soldaten van het Duitse 171e IR. Dit waren de soldaten die 3 dagen tegen deze bunkerlijn hier in Gijzenzele dienden aan te vallen. De ellende is letterlijk op hun gezichtsuitdrukkingen te lezen. Dit was hier zeker geen lolletje. (Oude foto's: Collectie Peter Taghon). Links onderaan nog een schadeschets van de stal horende bij de hoeve aan de overzijde van de Gijzenzelestraat die werd binnengediend om tegemoetkoming te verkrijgen van de staat in het herstellen van de geleden oorlogsschade. (schets: Stedebouw Oosterzele)

Bruggenhoofd Gent - Gontrode. De laatste voorziene infanteristen van de 11e Linie vertrekken voor de tegenaanval die binnen enkele uren zal plaatsvinden in Kwatrecht. Ook de 2 voorziene Renault tanks proberen via 3e rangswegen de startplaats van de tegenaanval te bereiken. De tanks maken met hun rupsen hierbij zoveel stof dat de 2e tank nog amper zicht heeft en zich onderweg vastrijdt in een gracht. De eerste tank is nodig om de 2e tank van Wachtmeester Verboven opnieuw uit te gracht te ontzetten en de tocht richting startplaats van de aanval verder te zetten.

Vroege ochtend

Geidelijk geraken de eerste zwaardere Artillerie-eenheden dichter bij het Duitse front aan onder andere Bruggenhoofd Gent. Rond dit ogenblik weten de 1e zware stukken 21 cm Morsergeschut van de "Schwere Artillerie Abteillung 735" het kanaal van Willebroek te overschreiden. Dit lukt via de eerste zwaardere noodbruggen over de Vaart te Battel bij Mechelen en te Leest over het Zeekanaal. Ook de noodbruggen over de Dender te Wieze zijn ondertussen zodanig uitgebouwd dat ze transporten tot 16 ton zouden moeten kunnen verdragen. Deze evolutie zal de situatie van het Belgisch leger in de komende uren er zeker niet beter doen uitzien.

De Belgische verdedigingslijn met daarvoor de nog bestaande Voorposten.

05:00

Bruggenhoofd Gent - Gavere.

Deze zelfde dag zou er zich nog een dramatisch ongeluk voordoen te Gavere. Dokter Marcel Van Weymeersch en zijn echtgenote Marie-Louise Van Vossel zouden bij een vrij late vlucht uit het gebied waar de hel mogelijks zou losbarsten, kennis maken met het noodlot. Hun personenwagen zou op amper een 50 tal meter van hun eigen deur in een vrij recent aangelegd Belgisch mijnenveld rijden. De auto zelf werd hierbij totaal tot schroot herleid en tegen de gevel van een nabijgelegen woning geslingerd. Beiden overleven de klap niet.

(Foto: collectie Peter Taghon)

Als iemand de exacte locatie van deze foto weet zitten, gelieve het door te mailen op info@bunkergordel.be.

Bruggenhoofd Gent - Baaigem. Een Duits verkenningsvoertuig van Aufklärungsabteilung 25 rijdt op een mijn aan de voorpost "het Hert". Een Belgische patrouille wordt uitgestuurd om de schade te gaan opmeten. Ze stellen er vast dat de Duitsers hun doden en gewonden hebben meegenomen. Als bewijs van hun vondst van het wrak van het voertuig nemen ze de boordradio van het voertuig mee naar hun stellingen. Later in de voormiddag wordt in dezelfde buurt een gekwetste Duitse officier en een onderofficier gevangen genomen, mogelijks nog slachtoffers van voorgaand feit.

Schets situatie op 21-5-1940 in de zone Kwatrecht - Gijzenzele (Bron: Mai 1940, La bataille de Belgique - M. Fouillien en J. Bouhon)

05:30

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Het 11e Linieregiment (samengebracht op de terreinen achter huidige site van Mariagaard), start met hulp van artillerievuur en twee tanks die in het noorden van Gijzenzele waren gestationeerd, een tegenaanval om gans het originele terrein van Kwatrecht terug te proberen heroveren op de Duitsers. Het is eigenlijk een herhaling van de tegenaanval die de dag voordien in de namiddag al eens plaats vond door twee compagnies van de 28e Linie.

De tanks krijgen opdracht direct achter de vuurwals van de Belgische Artillerie op te rukken in de richting van de te heroveren bunkers, in eerste instantie Av14 en A41 aan het kerkhof, later eventueel de zware bunker S8 op de Brusselsesteenweg. Bijkomend zouden dan eventueel ook nog de bunker A42 en Av15 op het huidige industrieterrein opnieuw veroverd kunnen worden. De tanks zullen dan moeten terugkeren naar de kerk van Kwatrecht, met de bedoeling daar in de buurt opnieuw hun commandopost op te bouwen.

06:00

Aan de Schelde - Zingem. De eerder door Duitsers op de 3e Jagers te Voet veroverde hoek van de Schelde te Zingem is door een zuiveringsactie uitgevoerd door de 6e Compagnie van de 6e Jagers te Voet opnieuw volledig ontdaan van Duitse troepen van hun 6e Infanterieregiment..

De Duitse troepen nemen opnieuw defensieve stellingen in aan de kant van de Schelde waar zij hun aanval zijn begonnen. De Duitse generaal beslist zijn 26e Infanterieregiment te sturen naar het zwakke punt in de Belgische verdediging, namelijk de posities die heden worden verdedigd door het Britse 46e Infanterieregiment te Petegem aan de Schelde. De reden van verleggen van deze aanvallen is niet de zwakte van de Britten maar de moeilijkheid daar het terrein ten volle te verdedigen.

Allicht deels als reactie op deze tegenaanvallen volgen er enkele zware artilleriebombardementen gesteund door aanvallen uit de lucht op de stellingen van de 5e Jagers te Voet die de aansluiting maakten tussen de 3e Jagers te Voet en het Britse 44e IR.

Bruggenhoofd Gent. Het 2e Artillerieregiment herbegint zijn beschietingen van de Duitse stellingen. De beschietingen duren de rest van de dag. In de voormiddag zou dit gebeuren met tussendoor korte pauzes. In de namiddag wordt dit doorlopend tot 23u 's avonds.

06:05

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. De Belgische zware artillerie van de 1e Groep van de 3e Legerartillerie (3 x 4 stuks 155 mm geschut model 1917), opgesteld tussen De Pinte en Sint-Denijs-Westrem nabij kasteel "Grand Noble", begint een beschieting van de regio Kwatrecht. Er dienden op 20 minuten tijd 60 zware obussen afgeschoten te worden. De afstand tussen opstelling en doel bedraagt ongeveer 13,5 kilometer. Helaas zal het schieten met de zwaarste ladingen over dergelijke afstand er toe leiden dat na deze beschieting 5 artilleriestukken beschadigd geraken aan hun sluitstukken. Het aantal van 60 obussen wordt zeker niet gehaald. De eindbalans was Wetterstraat (12 obussen), Heidestraat (4 obussen) en de Herdershoek (2 obussen). De wapenmakers zullen na deze actie proberen de defecte kanonnen zoveel mogelijk opnieuw te herstellen.

Tegen de ochtend krijgt men ook het bericht binnen dat bij de 10e Batterij van de 8e Artillerie 2 doden en 8 gewonden zijn gevallen. Allicht omwille van Duits tegenbatterijvuur.

06:10

schets van een Belgische tegenaanval

Een Belgische tegenaanval - (Schets Fabribeckers)

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Bij de start van de vierde Belgische tegenaanval onder leiding van kapitein Borzée, is duidelijk te zien dat door het vuren van de artillerie en de Belgische tanks, de Duitsers hun stellingen verlaten en terugtrekken naar veiliger oorden verderop. Dit geeft moed aan de 200 Belgische soldaten van twee compagnies van het 1e Bataljon van de 11e Linie onder de directe leiding van Luitenant Van Helleputte. Ze rukken op naar de verlaten posities. De eerste bunkers Av14 en A41 worden vrij gemakkelijk bereikt en heroverd.

Foto van het toegangssas van de bunker A41. Dit was zichtbaar vanaf de kant van waar de Belgische tegenaanval op deze bunker afkwam. Dit bevat duidelijk nog sporen van Belgische 47 mm projectielen die bij deze aanval op deze bunker moeten afgevuurd zijn.

Men probeert direct door te stoten naar de bunkers S8, A42 en Av15 op het munitiepark. In deze laatste bunker Av15 heeft zich op dat moment de Duitse commandopost van het Duitse 2e Bat van het 192e IR gevestigd. De Duitse officieren in deze bunker geraken omsingeld omdat hun fuseliers reeds op de vlucht waren geslagen zonder de inzittenden van de bunker te verwittigen. Bij het proberen vluchten uit de bunker geraakt Oberleutnant Kloss zwaar gewond, Leutnant Ritter sneuvelt door een kogel van Luitenant Van Helleputte. Er wordt in de bunker nog een Duitse mitrailleur buit gemaakt. Helaas sneuvelt bij een poging om nog een achtergelaten Duitse PAK36 zijn vizier te vernielen korporaal Boutsen toch nog dodelijk getroffen door een kogel.

Daarna neemt de Belgische actie echter een dramatische wending. De Duitse Panzer Jäger Abteillung 563 had meer achteruit namelijk al zijn PAK36 geschut opgesteld om eventueel doorbrekende Belgische pantsers te kunnen opvangen en uitschakelen. Onder andere nabij het Bourgondisch Kruis op de Brusselsesteenweg, staan dergelijke anti-tankkanonnen opgesteld.

De beide tanks hadden de opdracht eenmaal uit de Steenstraat komende af te draaien naar links, richting kerk van Kwatrecht. Beiden rijden echter rechtdoor in de richting van de Windmolenweg om zo langs de bunker A42 rechts af te buigen in de richting van de Wetterstraat en het Bourgondisch Kruis. Hierdoor gaat echter totaal de bedoeling van een veilig steunpunt te maken ter hoogte van de kerk de mist in en rijden beide tanks recht het hol van de leeuw en hun noodlot tegemoet. Wachtmeester Verboven doet nog hals over kop zijn tankchauffeur Goossens halt houden. Hij had er toen zicht op een witte woning nabij het Bourgondisch Kruis. Allicht spotte hij toen zelf net het Duitse PAK36 geschut dat hen recht in het vizier zal gehad hebben.

Rechts het café dat hier op de hoek van de Brusselsesteenweg met de Wetterstraat op het Bourgondisch Kruis moet gestaan hebben waar nu de Peppers Gym te situeren valt. Allicht was dit een van de weinige woningen hier deze kant van de steenweg nabij dit kruispunt op deze zijde moet gestaan hebben. Verderop richting kerk was de steenweg hier vrij onbebouwd. (Foto: Wetterse Weetjes - Norbert De Keulenaer)

Allicht heeft Verboven op dat moment een van de Duitse PAK36 gespot nabij deze locatie maar helaas, een eerste voltreffer raakt de lichte tank en doodt hierbij zowel de tankcommandant als de boordschutter. Doordat ook de luchtdruktank wordt geraakt en ontploft, verliest tankschauffeur Goossens ook kort het bewustzijn. Wanneer hij korte tijd later opnieuw bij bewustzijn komt, ziet hij zijn commandant Verboven doodt in de tank hangen en druipt ze bloed naar beneden. Beneden is er ook kortsluiting in de tank en zijn vonken te zien. Hij beseft dat hij heel dringend de tank dient te verlaten. Hij weet met enige moeite de tank te verlaten en laat zich buiten op de grond vallen en haast zich snel naar een zeer nabije schuur van een boerderijtje. Eenmaal zich daar in verborgen, voelt hij ogenblikkelijk het koude ijzer van een Duits pistool in zijn nek en wordt hij gevangen genomen. Hij wordt vanuit de schuur in de richting van een klein huis langs de weg gebracht waar hijzelf nog altijd zo goed als doof door het ontplofde drukvat, wordt ontdaan van al de inhoud van zijn broek en vestzakken door de Duitsers.

Op dit ogenblik komt er echter een vrij zware Belgische artilleriebeschieting neer kortbij en dienen alle Duitsers letterlijk om zich te beschutten, dekking te zoeken in de nabije grachten. Goossens staat letterlijk alleen midden van de weg in de volle beschieting met zijn handen omhoog. Korte tijd daarna wordt hij effectief opnieuw gevangen genomen en weggeleid als gevangene in de richting van Westrem. Van daaruit zal hij met een grotere groep andere al genomen gevangengenomen soldaten afgeleid worden richting Oordegem.

verdekt opgestelde 37mm Pak kanonnen

Verdekt opgesteld Duits 37mm PAK36 kanon - (Foto links: Replica)

Heel vaak vindt men verwarrende en foute verwijzingen naar dit type geschut. Het betreft wel degelijk 37 mm geschut dat in gebruik werd genomen in 1936. Daardoor dat men dit 37 mm geschut bestempeld als PAK36.

Waar beide tanks ongeveer moeten uitgeschakeld zijn, is lange tijd meer dan onduidelijk gebleven.

Bovenaan een beeld van Google Earth met de locatie waar deze tank zijn voltreffer moet hebben gekregen. Links onder een luchtfoto anno 1952 met dezelfde regio. Je merkt bovenaan links een bos. Dit was het toen nog afgescheiden domein bestempeld als munitiepark Kwatrecht (ondanks dat het zeker ruimer was). Rechts de locatie langs de Brusselsesteenweg waar de uitgeschakelde tank meer rechts in de velden moet gestaan hebben. Rechts op de foto zie je heden nog enkele stallen van een hoeve. Allicht dient de schuur waar de chauffeur Goossens probeerde te ontkomen en uiteindelijk gevangen werd genomen, hier gezocht te worden. (Foto: Google Streetview)
De bovenste 2 foto's tonen de voorzijde van de tank. Je ziet zeer duidelijk de treffers die de tank te verwerken kreeg. Deze Renault tanks waren nu ook niet echt om zeggen zo gigantisch bepantserd. Je ziet duidelijk op de linker zijkant twee treffers aan de koepel. De ene treffer onder de loop zal het fatale schot geweest zijn. Het Bourgondisch Kruis dient in dit geval buiten beeld gezocht te worden, namelijk schuin rechts voor de tank en dus niet zichtbaar op deze foto's. De onderste foto toont allicht ook de tank nog vrij kort nadat hij werd uitgeschakeld. Op de achtergrond kijken we in de richting van de Brusselsesteenweg. (Bovenste foto's: Collectie Peter Taghon - Onderste Foto: Collectie Jacques De Vos)
Uitgeschakelde Renault Tank 803 te Kwatrecht mei 1940
Dit is zeker een van de meer gefotografeerde vernielde tankjes van deze meidagen '40 zoals ook op bovenstaande foto te zien. Het fotootje werd trouwens ooit verkocht met als uitleg dat het een vernielde Britse tanks was in Marcoing in Noord Frankrijk. Het betreft wel degelijk dit tankje in Kwatrecht. (Foto: Replica)

Nog maanden kon in de velden deze tank teruggevonden met daarnaast het graf van de tankoverste Wachtmeester Jef Verboven die net zoals soldaat-schutter Hypolyte Delens deze 37mm inslag niet overleefde. Beiden bleven dood in de tank achter. Enkel de chauffeur soldaat Goossens overleefde de inslagen en werd gevangen genomen. Links hierboven een foto van de vader van Jef Verboven die het tijdelijke veldgraf van zijn zoon naast de tank die zijn noodlot werd, nog ter plaatse kwam bezoeken. Rechts het doodsprentje van Jef Verboven. Ook is het wel raar dat soldaat Hypolyte Delens hier nooit tijdelijk werd begraven. (Fotokaart: Collectie Jacques De Vos - Foto links onder: Collectie Peter Taghon - Doodsprentje: boek Mei 1940 Ten Zuiden van Gent - Jacques De Vos)

De periode nadien zou de tank nog meermaals gefotografeerd worden als een attractie in het veld. De voorbijkomende Duitse troepen zouden er ook graag mee op de foto pronken als Oorlogsbuit. (Foto rechts: Peter Taghon)

De foto links toont een Duitse soldaat die zich liet portretteren bij de uitgeschakelde tank. Op de achtergrond kijken we op de Brusselsesteenweg tussen het Bourgondisch Kruis (links) en de de zware bunker S8 (rechts langs de steenweg). De eenheid van deze soldaat is onbekend. De foto rechts toont soldaten van het 3e Bataljon van het Duitse 234e IR die de tank nog prospecteren als oorlogsbuit. Zij waren een van de eenheden die hier letterlijk bij de strijd betrokken waren op Kwatrecht. Op die foto kijken we dus op de achterzijde op de huizen langs de Zuidlaan. Let op, dit zal allicht nog de oude Wetterstraat zijn waar we hier op kijken. (Beide oude foto's: Collectie Peter Taghon)

De periode nadien zou de tank nog meermaals gefotografeerd worden als een attractie in het veld. Hij bleef er allicht nog vrij lang als wrak staan.

.

Niet alleen soldaten, ook de lokale bevolking zou er nog op gefotografeerd worden. volgende personen herkenbaar moeten zijn van links naar rechts: Jules Sergeant, Gabriël Tondeleir, Suzanne De Vos, Simonne De Vos en Maria Tondeleir. Deze foto moet trouwens nog zeer kort na de gevechten genomen zijn. (foto: Fam. De Vos).

(Foto links onder: Replica - Foto Rechts onder: Collectie Jacques De Vos )

Het is echter jaren meer dan een onduidelijk iets gebleven waar we deze foto's van het vernielde tankje exact dienden te worden geplaatst. Ondertussen is het echter gelukt dit perfect te doen. Zie hiervoor onderstaand onderzoek.

De exacte locatie kon teruggevonden worden door middel van een van de oude foto's van de achtergelaten tank waarbij toch de huizen op de achtergrond nog vrij vlot herkenbaar te zien zijn. Links van de foto zie je hierbij een dubbelwoonst die heden ook nog bestaat langs de Brusselsesteenweg tussen het Bourgondisch Kruis en Kele. Wat 100% zekerheid geeft is de inplanting van de ramen op de oude foto en het bijhorende detail actueel getrokken in 2024 dat perfect nog identiek is. Daaronder zie je een Streetview van diezelfde woningen op de Brusselsesteenweg zodat het voor iedereen wat vlotter te plaatsen valt. Het oude fotootje rechts ervan toont trouwens ook die woningen van de kant van de steenweg. Onderaan is dan nog een actuele foto van waar het tankje ooit moet uitgeschakeld blijven staan zijn. Dit dient gezocht te worden volledig achteraan de terreinen van de huidige remorquenbouwer Kerenzo op Neerhonderd. Ongeveer waar het huidige langwerpige veld nabij bunker A42 stopt.

De tweede Belgische tank met nummer 814 onderging hetzelfde lot. Chauffeur Devindt voelt een hevige klap op zijn voertuig en hoort plots zijn Onderluitenant Schreiber geen orders meer geven. Als hij zich omdraait en in de toren kijkt ziet hij zowel Onderluitenant Schreiber als soldaat-schutter Smessaert beiden dood tegen elkaar aanleunend in de koepel hangen.

De tweede tankchauffeur maakt hierop met zijn tank volledig rechtsomkeert en weet met zijn gehavende vehikel inclusief zijn twee dode makkers, Zwijnaarde dorp te bereiken waar hij uiteindelijk hulp zal krijgen en zijn tank verlaten. Onderweg dient hij zelfs 3x te stoppen omdat er in de tank telkens door kortsluiting lichte branden uitbreken. Te Zwijnaarde aan kasteel De La Faille op de nabij de kasteeldreef wordt Devindt geholpen om zijn beide dode makkers uit de tank te halen. Ze zullen alvast tijdelijk worden begraven op de Westerbegraafplaats.

Bij deze tank zal het uiteindelijke verhaal nog pijnlijker worden omdat hij blijkbaar niet zou getroffen zijn door Duits 37 mm geschut maar door een Belgische 47 mm projectiel. Allicht hebben Belgen bij hun antitankgeschut in paniek op hun eigen Belgische tank gevuurd en deze op die manier buiten strijd gesteld.

2 Foto's van deze te Zwijnaarde achtergelaten Belgische tank. De foto hiernaast laat niet echt een positionering heden ten dage toe. De foto hieronder doet dat wel. Op de achtergrond de kerk van Zwijnaarde. Ook deze achtergelaten tank bleek ideaal om zich als Duitse soldaten bij te laten fotograferen alhoewel ze dus niets bij de vernieling ervan te zien hadden. (Oude Foto's: Peter Taghon)

In de ochtend

Kanaal Gent-Terneuzen - Rieme. Er komt nabij de olie-opslagplaatsen van Purfina (huidige Oleon) een Franse officier van de Marine toe met een vrachtwagen met zakken hars. De Belgen moesten deze zo snel mogelijk in de olietanks kappen op de site zodanig dat deze olie onbruikbaar zou worden voor de aankomende Duitse troepen. Deze taak wordt met behulp van een groep Belgische soldaten uitgevoerd zoals gevraagd.

06:15

Westrem. Aan Duitse zijde verplaatst het 192e Infanterieregiment zich al over Westrem naar de oostelijke rand van Oosterzele. Nog verder achteruit daveren vier tractoren met evenveel zware 8.8cm-Flakkanonnen van de Duitse 1e Abteilung van FLAK-regiment 231.

Een 88mm Flak-geschut getrokken door een halftrack. (Foto: Replica)

06:30

Bruggenhoofd Gent - Oosterzele. Ter hoogte van het klooster van Oosterzele, op de hoek met het voorplein van het klooster, rijdt een kleine Duitse personenwagen op een mijn. De Duitse personenwagen werd begeleid door een Duitse motorrijder van het 192e IR, die kort voor de wagen reed. Deze merkte zelf op dat er over de ganse breedte van de weg kasseistenen waren weggenomen en vrij slordig herlegd. Zelf probeert hij voorzicht door de opengebroken stukken te rijden wat vrij vlot lukte. Daarna stopt hij en doet teken naar de hem volgende kubelwagen om halt te houden. Deze begrijpen echter de bedoeling van de motorrijder niet en rijden door tot de kubelwagen het mijnenveld raakt en met een hevige knal wordt opgeblazen. De eerder gestopte motorrijder vliegt door de explosie eveneens de lucht in en wordt meters verder neergesmeten en bijkomend nog eens bedolven onder een regen van kasiestenen. Van de 4 officieren van de FLAK-afdeling die in de kubelwagen zaten, zou niemand de klap overleven. Dit verlies van het voltallige commando van deze eenheid zou zeer zwaar binnenkomen op de commando van de 56e ID. De eerder geplande aanval met hulp van 4 zware 88 mm FLAK-kanonnen wordt alvast ook voorlopig volledig afgeblazen.

De explosie vond plaats voor het uitstekende gebouw links achteraan. Dit zou toen het gebouw van de Rijkswacht moeten geweest zijn. (Foto: Replica)

Hieronder de locatie aangeduid op een schets met de voorposten en de mijnenvelden.

Overzicht van de mijnenvelden aangelegd door de 4e Genie met daarbij in Oostzerzele in het geel aangeduid het mijnenveld dat hier deze Duitsers het leven kostte. (kaartje: Collectie De Muntenaar)
Van deze door een Belgische mijn opgeblazen Duitse kubelwagen bestaan wel heel wat foto's. Het werd eveneens een locatie die door de meest langskomende troepen wel eens op foto werd vastgelegd. Allicht is het wrak ook nog wel vrij lang blijven staan zodat er ook de kans toe gegeven werd. Voor alle duidelijkheid, het gebouw waarvoor de wagen explodeerde was het vroegere rijkswachtgebouw en bestaat heden niet meer.

Volledig bovenaan: Een van de foto's waarop het wrak nog duidelijk plaatsbaar is. We zien op de achtergrond duidelijk nog het huidige klooster van Oosterzele, zelfs gebouwen verder op de achtergrond zichtbaar bij de 2e foto bestaan heden nog. Gezien dit klooster heden ook zwaar verbouwd is, is die duidelijke link ook wel verminderd ondertussen (oude foto links: collectie Jacques De Vos). Daaronder 3 detailfoto's van het wrak van de Jeep (Linksboven: Collectie Jacques De Vos, Rechtsboven en groter formaat: Collectie Peter Taghon). Op de voorlaatste lijn links is eveneens een mooi herkenbare foto in combinatie met een actuele foto, genomen door het 2e Bataljon van de 171e IR. Dit was dus wel degelijk het regiment die eerder dacht bij Oosterzele kerk reeds aan Lemberge kerk te zitten. Het is ook de enige foto genomen vanuit deze zeer goed nog herkenbare gezichtshoek (Oude foto: Collectie Peter Taghon). Onderaan links en rechts nogmaals dezelfde locatie, beiden allicht al enige tijd na de feiten genomen. (Foto links: Replica)

Mijnenvelden werden vaak bij het plaatsen om veiligheidsredenen zolang de vijand nog niet direct in de buurt was, gemerkt met vlagjes. Deze werden dan bij het verlaten van het gebied verwijderd zodat de locaties van de mijnen niet meer zichtbaar waren voor de vijand. Op de foto hiernaast zie je een zo nog achtergebleven gemerkt mijnenveld. (Foto rechts: Replica)
De begeleidende motorrijder van het Duitse 192e IR was Leutnant Matthes. Hij werd bij deze explosie zoals gemeld zwaar gewond en afgevoerd naar een Duitse veldlazaret. Hij zou alvast zijn verwondingen overleven (Foto links: de gewonde Leutnant Matthes (links) - Foto rechts: dezelfde Leutnant Matthes in 1978 bezocht door Jacques De Vos in Weinheim in Duitsland als onderdeel naar zijn opzoekingswerk voor het boek Mei 1940 ten zuiden van Gent - Jacques De Vos)
Bijkomend wordt door de Duitsers opgemerkt dat het aan bruggenhoofd Gent zeer moeilijk is de 8.8cm Flak kanonnen in te zetten om rechtstreeks bunkers te proberen breken. Als men deze kanonnen gebruikte, vielen ze echter vrij snel op door hun hoge opbouw voor de artilleriezoekers van het Belgisch leger. Binnen de kortste keren werd de lokatie waar het Duitse geschut opgesteld stond telkens vrij snel, zelf, zwaar en doeltreffend onder Belgisch artillerievuur genomen zodat het vuren telkens gestaakt diende te worden.

Duitse opgesteld 88 mm Flak kanon.

(Foto: Boek Wenn alle Brüder Schweigen - 1973)

07:30

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorposten. Omdat er meldingen binnenkomen van Duitse motoren met zijspan die verkenningen uitvoeren nabij de dag voordien verlaten voorposten, wordt beslist deze op korte tijd, in de mate van het mogelijke opnieuw te proberen bezetten. Dit betroffen allicht verkenners van het 192e IR van Oberst Wolff die probeerden opnieuw in contact te komen met de eenheden van de Aufklärungs-Abteilung 25. Mogelijks diende het ook gewoon gekoppeld te worden aan de wagen met Duitse officieren die kort voordien te Oosterzele - Dorp op een mijn reed.

Rond dit uur vertrekt een peloton van de het 3e Bataljon van de 7e Linie naar de dag ervoor verlaten voorpost op Scheldewindeke dorp. Een peloton van het 2e Bataljon van de 15e Linie begeeft zich naar de eveneens de dag ervoor verlaten voorpost op de Pelgrim te Scheldewindeke.

08:00

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. De commandant van het 3e Bataljon van de 6e Linie acht het omwille van de mislukte aanvoer van nieuwe soldaten naar de bunkers Av10 en Av11 het geschikte moment om deze opnieuw te proberen heroveren. Er volgt een nieuwe poging om het Kleine Bos (Halve Maanbos) te omsingelen terwijl mortieren en een C47-kanon het centrum ervan proberen te beschieten. Er volgt op die manier een volledige zuivering van het bos en herovering van de zuidelijk hiervan opgestelde bunker Av11. Voorlopig wordt de iets verderopgelegen molenbunker Av10 waar het eerder Duitse drama zich afspeelde, nog niet betrokken bij deze zuiveringsactie.

Bruggenhoofd Gent - Lemberge. Het 2e Bataljon van de 11e Linie komt de plaatsen innemen van hun 1e Bataljon dat eerder deze ochtend vertrok richting Kwatrecht voor de tegenaanval om Kwatrecht. Ook Lemberge wordt ingericht als antitank-centrum. Hiervoor wordt gans dit dorp ontruimd van plaatselijke bevolking.

  • 5e Comp - centrum dorp Lemberge
  • 6e Comp - voorlijn naar het noorden toe
  • 7e Comp - voorlijn naar het zuiden toe
  • 8e Comp - bezet vooruitgeschoven post tussen Driesstraat en kasteel Stas de Richelle waar 4 mitrailleurs worden opgesteld.
  • Op de toegangswegen worden 2 C47-kanonnen en een T13-tank opgesteld.
  • Er wordt een krachtige springlading geplaatst onder het kruispunt gevormd door de Burgemeester Maenhoutstraat, Burgemeester van Gansberghelaan en de Landskoutersesteenweg. Dit is het centrale kruispunt tussen Melle, Bottelare en Lemberge.
  • Ook het kruispunt van Burgemeester van Gansberghelaan met de Steenstraat en Zonneveldstraat wordt van een springlading voorzien.
  • De commandopost wordt ingericht in het platte gebouw van Radio Vlaanderen waar enkele dagen voordien de zendmast reeds was naar beneden gehaald.

Bruggenhoofd Gent - Oosterzele - Veldstraat. Bijkomend laat de Belgische Artillerie zich deze dag zeker niet onbetuigd. De commandoposten van eenheden zoals het Duitse 171e IR, het 156e Artillerieregiment alsook een aantal artillerie-waarnemingsposten waren in die buurt opgesteld. Deze dienen allen hun posten te verplaatsen omdat die situatie er onhoudbaar is. Ook in de buurt van de Heistraat vallen slachtoffers. In Duitse velddagboeken wordt de Veldstraat beschreven als "uiterst ongezellig".

Van Duitse kant geeft men de opdracht dat de artillerie specifiek zou proberen bunkers uit te schakelen. Helaas zijn eenheden zoals de 4e Groep van de 156e Artillerie die te Bavegem ligt, te ver van dergelijke doelen gelegen om deze rechtstreeks te kunnen proberen viseren en uitschakelen. Daarnaast komt ook hier opnieuw de kwakkel boven die telkens opnieuw opduikt als het slecht gaat, de Belgische artillerie zou info krijgen van achtergebleven burgers bij het verzamelen van exacte locaties van opgestelde Duitse artillerie.

08:45

Als gevolg van zowel de situatie te Kwatrecht als deze te Gijzenzele, besluit Oberst Wolff van het Duitse 192e IR zijn geplande aanval tussen Gijzenzele en Oosterzele Betsberg uit te stellen tot eerst de Belgische artillerie kan uitgeschakeld worden en zeker de situatie in Kwatrecht opnieuw kan hersteld worden. Oberst Wolff heeft wel voorgesteld direct start te maken van een zware Dutise verkenning richting Moortsele.

09:00

Bruggenhoofd Gent - Zevergem. Ook de 11e Artillerie zal deze dag zijn steun aan de Belgische troepen beginnen tonen. Hun 4e Groep zal zich aan de linker Schelde-oever opstellen met 3 batterijen nabij de steenbakkerij van Zevergem (huidige Scheldemeersen). Dit is ongeveer aan de achterlijn van Bruggenhoofd Gent nabij Schelderode. Groepen 1 en 2 staan in dezelfde buurt aan de overzijde van de Schelde.

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Rond dit uur bloedt de nieuwe tegenaanval om Kwatrecht te heroveren, uitgevoerd door het 1e Bataljon van de 11e Linie opnieuw dood. Opnieuw blijkt behoud van het heroverde gebied onbegonnen werk. De Belgen probeerden deze zone te heroveren op in totaal 2 Duitse Bataljons, namelijk het 2e Bataljon van het Duitse 234e IR vanaf de Schelde te Kwatrecht met aansluitend hun 3e Bataljon dat lag tot aan de site van Mariagaard tegen de spoorlijn Oostende-Brussel. Deze zone werd aan Belgische kant enkel verdedigd door het reeds sterk verzwakte 3e Bataljon van de 5e Linie. Dit bataljon probeert op dat moment zelf de bres die eveneens was geslagen ter hoogte van de steunlijn aan het Geerbos in Melle opnieuw te heroveren. Ze vragen hiervoor bijkomende steun die er echter direct niet komt.

09:10

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorpost op Spiegel. Bij de 15e Linie komt het bericht binnen dat de voorpost op de Pelgrim te Scheldewindeke bezet is door Duitsers. Het peloton onder leiding van Van Damme neemt daarom posities in op de Spiegel. Dit is iets korterbij de vooruitgeschoven bunkers op de Van Thorenburglaan (Av7 - Av8 en Av9).

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorpost op dorp. Ondertussen hebben soldaten van de 7e Linie wel opnieuw de voorpost op Scheldewindeke dorp bezet.

09:30

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Er ontstaan opnieuw van alle kanten infiltraties van kleinere groepjes stoottroepen zodat het eerder heroverde gebied opnieuw vrij snel verloren gaat. Het 3e Bataljon van de 5e Linie wordt al vrij snel opnieuw teruggedrongen tot op zijn zone die het voor de tegenaanval dan die ochtend al in handen had. Dit komt ongeveer neer op de steunlijn van Bruggenhoofd Gent.

Wegens een te grote Duitse overmacht is ook de 2e Compagnie van de 11e Linie ondertussen teruggetrokken en aan het hergroeperen nabij de watterbekkens van de NMBS aan de Vijfbruggen te Melle. Majoor Jacques van het 3e Bataljon van de 5e Linie vraagt opnieuw hulp om zijn situatie op het terrein zeker niet te laten verslechten. Als steun wordt opnieuw de 8e Comp Mitrailleurs van het 2e Bataljon van de 5e Linie in steun toegevoegd.

09:45

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. De zuiveringsactie van het Halve Maanbos heeft rond dit tijdstip zijn eindpunt bereikt. In totaal worden in het bos 15 gesneuvelde Duitsers geteld. De Belgen recupereren er 5 machinegeweren en bijhorende munitie, enkele geweren en pistolen, schouderknopen en identiteitspapieren van de gesneuvelde Duitsers die allicht deel uitmaakten van de Duitse 25e AufklärungsAbteilung, een Duitse verkenningseenheid die deel uitmaakte van de hier aanvallende 56e ID. Met 2 van de machinegeweren wordt de schaapstalbunker Av11 zuidelijk van het bos opnieuw ingericht en gevechtsklaar gezet. Het 2e Bat van de 28e Linie bezet opnieuw de oostkant van het Kleine Bos en de bunker Av11. De Molenbunker Av10 blijft voorlopig nog in Duitse handen.

3 fraaie oude foto's van de ooit als boshut gecamoufleerde bunker Av11 van kort na de meidagen. (Foto's Replica)

Bij een verdere zuivering van het bos worden nog eens vier dode Duitsers gevonden. Er wordt zelfs nog één gewonde Duitser teruggevonden die blijft vuren ondanks zijn verwondingen. Hij wordt uiteindelijk doodgeschoten. Er worden nog eens twee Duitse mitrailleurs meegenomen door de Belgen.

Ook dient zeker de bijkomende klucht dat het bos rondom de bunker zou zijn weggeschoren door de vele artilleriebeschietingen met een korrel zout te worden genomen. Voor een bos dat zo zwaar zou zijn beschoten door artillerie, zit er in het nog aanwezige bos, amper schrapnel en ander metaal. Er zal hier wel zwaar gevochten zijn maar allicht worden de beschietingen nog alle jaren bij elke herdenking meer en meer opgeklopt. Als je trouwens naar bovenstaande foto's kijkt, zie je zelfs op de middenste foto links van de bunker nog geen boom staan. De bunker moet wel degelijk zeker 10 en mogelijks nog meer meters voor het eigenlijke Halve Maanbos gestaan hebben en niet echt op de kop van het bos zelf zoals vaak wordt gemeld.

10:00

Nadat de Duitsers reeds hadden beslist andermaal hun geplande grote aanval uit te stellen en zich eventueel te beperken tot uitgebreide verkenningen op Moortsele zolang de Belgische artillerie niet uitgeschakeld is, blijkt ook het voorafgaandelijk schuiven van hun linies tussen Betsberg en Moortsele te mislukken. Als oorzaak hiervan ziet men een aantal hen parten spelende bunkers die dringend verder uitgeschakeld zouden moeten worden.

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorpost op de Spiegel. Men opent aan de voorpost op de Spiegel het vuur op 8 Duitse ruiters. Deze slaan haastig op de vlucht.

Bruggenhoofd Gent - Oosterzele. Opnieuw laat de 8e Artillerie vuur neerkomen op het kasteel op de Keiberg te Oosterzele. De Belgische artillerie verrast hierbij nogmaals de Duitse leiding van het 192e IR met 150 granaten.

goed tussen het groen gecamoufleerd 220mm kanon

Deze keer weet de Artillerie het plaatselijke Duitse regimentsstaf op het kasteel te treffen met één dode en één zwaar gewonde officier tot gevolg.

Tegen de avond zal alleen de 4e Groep van de 8e Artillerie 494 projectielen hebben afgevuurd.

(Zware artillerie van 220 mm, goed gecamoufleerd opgesteld in het groen - Foto: Replica)

2 foto's van het kasteel op de Keiberg uit deze periode. De rechter foto toont hier op de foto alvast een wagen die duidelijk de sporen draagt van eerdere beschietingen van het domein. Men heeft hem zelfs op de linker kant op blokken gezet en is blijkbaar wel nog bezig hem alvast tijdelijk opnieuw bruikbaar te proberen krijgen. (Foto's: Collectie Peter Taghon)
2 Foto's van in totaal 3 Duitse graven op het kerkhof van Oosterzele. De foto rechts is het graf van Onderofficier Eugen Herbert Arlt van de 1e Compagnie van het 192e IR die omkwam bij bovenstaande vermelde beschieting op het kasteel van de Keiberg. Er waren in totaal 3 graven. Wie de 2 anderen waren, is voorlopig nog niet duidelijk.

Ook deze 2 foto toont dezelfde graven alleen van de andere kant gekeken. Het graf met de bloemen is wel degelijk opnieuw het graf van de Duitse officier maar de eerste foto is genomen wegkijkend van de kerk. (Beide oude foto's: Collectie Jacques De Vos)

Ook de kerk van Oosterzele en de gebouwen er direct rond dragen wel sporen van voorgaande beschietingen. Ongeveer ter hoogte van een hekje naar het kerkhof op de zijde gericht naar de Belgische stellingen (zuidkant van de kerk dus), valt deze toch wel vrij zware obusschade nog altijd vlot te zien. De laatste foto toont schade onder het raam die duidelijk toont hoe de stenen werden beschadigd door een exploderend projectiel zeer kortbij.

Op dezelfde zijkant is naar de toegang van de kerk toe nog gelijkaardige schade vast te stellen met een gelijkaardige herkomst.
Ook de woning op de hoek naast de kerk bevat zichtbare schade. In dit geval gaat het wel om een aantal kogelinslagen.
Bij de woning aan de overzijde van het plein toch ook een kogelinslag die de aangebrachte cementering beschadigde.
Zelfs bij het iets verderop in de straat gelegen gemeentehuis valt nog duidelijk deze kogelinslag in de zandsteen te bespeuren.

10:10

Bruggenhoofd Gent - De Pinte - Zwijnaarde. Op dat moment waren dit de geregistreerde verbruiken van de zware artillerie-eenheden hier opgesteld:

  • 1e Groep 1e Legerartillerie: 132 obussen
  • 2e Groep 1e Legerartillerie: 32 obussen
  • 3e Groep 1e Legerartillerie: 32 obussen
  • 1e Groep 3e Legerartillerie: 46 obussen

10:30

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Ook de eerdere toegevoegde steun van de 8e Compagnie Mitrailleurs van het 2e Bataljon van de 5e Linie kan de situatie niet stabiliseren en de commandopost van het 3e Bataljon van de 5e Linie dient zich opnieuw verder achteruit te trekken. Dit was allicht op dat moment alvast de bunker C18 op Kwatrecht. Allicht verplaatsen deze zich opnieuw tijdelijk in de richting van het kasteel De Bueren.

De stellingen van de aanvallende Duitsers liggen onder een voortdurende beschieting van de Belgische artillerie en bijkomend Belgisch mortiervuur.

Rond dit moment probeert ook de 6e Compagnie van het 2e Bataljon van de 28e Linie een nieuwe tegenaanval te doen om de zone van het 3e Bat van de 5e Linie te helpen ontzetten.

Foto van de commandobunker C18 te Kwatrecht. De bunker zit heden wat verstopt achter een haag langs een wegeltje in een boombaard maar oogt nog altijd zeer fraai.

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. Men meldt dat de beide bunkers Av11 (bunker voor Halve Maanbos) en Av10 (molenbunker) heroverd zijn op de Duitsers.

Bruggenhoofd Gent - Moortsele. Belgische genietroepen proberen van de Molenbeek door middel van een systeem van schotbalken een anti-tankhindernis te maken. Er staat echter veel te weinig water in de beek en deze poging wordt al vrij kort daarop gestaakt.

Wel wordt op Moortsele door een vernieling de tramlijn buiten werking gesteld.

Ook landen in de nabijheid van de commandopost van het 3e Bataljon van de 15e Linie een aantal obussen. Deze post was gelegen nabij de romp van een stenen molen die ook als observatiepost werd gebruikt (allicht op Uilhoek). Bij nader onderzoek kan de commandant vaststellen dat de projectielen worden afgevuurd vanuit de richting van Zwijnaarde en van Belgische oorsprong zijn. Er volgt een niet zo positieve commentaar in de richting van de Belgische artillerie die deze beschieting alvast vrij snel stopt.

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorpost De Spiegel. Nabij deze voorpost stellen Duitse motorrijders zich op zodanig dat het nog moeilijk wordt voor de Belgische bezetters van deze post vlot terug te geraken naar hun eigen troepen aan het Bruggenhoofd.

Rond dit tijdstip leggen de 7e en 9e Batterij van de 8e Artillerie een barragevuur in de directe nabijheid van de bunker Av9 hier in de buurt.

Bruggenhoofd Gent - Moortsele en Scheldewindeke. Na hun gedeeltelijk mislukte interventies te Moortsele, velt het 4e Bataljon Genie te Scheldewindeke aan de Ginstbronnen enkele dikke bomen die dwars over de weg komen te liggen.

Foto: oude postkaart van de Van Thorenburghlaan ter hoogte van de spoorwegovergang (Foto: Replica)

De weg was hier toen nog vrij diep ingesneden en dus na het vellen van de bomen, niet meer bruikbaar zonder de hindernis eerst op te ruimen. Houdt er ook rekening mee dat deze weg ook al eerder nog eens was voorzien van een mijnenveld kortbij de bunker Av8. Die ligt hier enkele honderden meter verder op de top van de helling.

Bruggenhoofd Gent - Landskouter. Zuidwestelijk van het dorp, wordt de spoorlijn door de Belgische Genie gecoupeerd.

10:45

Dikkelvenne. Er worden vijandelijke eenheden en voertuigen gesignaleerd door verkenners van de 2e Jagers te Voet te Dikkelvenne. Dit zijn wel degelijk verkenners van Aufklärungs Abteilung 25 (AA25)

11:00

Kanaal Gent-Terneuzen - Zelzate. De eerste Duitsers worden gespot aan de overzijde van het kanaal. Er worden voorlopig nog geen oversteekpogingen ondernomen.

Duitse soldaten van het 208e Infanterieregiment proberen op te rukken in de richting van het kanaal Gent-Terneuzen. Deze beide foto's zouden genomen zijn in de Veerpontstraat op Terdonck. Helaas is Terdonck en ook de Veerpontstraat zo goed als volledig opgegaan in de haven van Gent zodat het niet meer mogelijk is wat je mogelijks op deze foto's ziet nog actueel te plaatsen. (Beide foto's: Boek Mei 1940 - Peter Taghon)

Bruggenhoofd Gent - Oosterzele. Door zware Belgische artillerie-beschietingen zijn de Duitsers verplicht hun stellingen aan de Veldstraat te Oosterzele te verlaten en zich terug te trekken in de korenvelden meer achteraan tussen Veldstraat en Heistraat. Ook de Duitse Artillerie die hier opgesteld was, deelt in de klappen. Ook hier krijgen de Duitsers de indruk dat de Belgische artillerie steun krijgt van achtergebleven dorpelingen.

Dit is een stuk Duits 88 mm FLAK geschut, opgesteld te Oosterzele. De foto is echter te beperkt om deze exact te kunnen plaatsen. De foto komt uit een fotoboek van de Duitse 56 ID. (Foto: Collectie Jacques De Vos)

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorpost op Pelgrim. De voorpost op de Pelgrim wordt omdat hij door Duitsers werd ingesloten verlegd naar de Heilige Machariuskapel. Dit is nog iets noordelijker tussen Spiegel en Meerstraat en dus al zeer kortbij de vooruitgeschoven bunkers langs de Van Thorenburglaan.

Mogelijks is de dood van Schütze Hausler Johann van de 7e Compagnie van het Duitse 2e Bataljon van de 192e IR ook wel aan de verkenningen voor deze geplande aanval tussen Gijzenzele en Betsberg te koppelen. Hij zou alvast zijn gesneuveld op 21/05/1940 en lag tijdelijk begraven aan de kapel op de hoek van de Geraarsbergsesteenweg met de Meerstraat. Zeer kort bij het voor de volgende aanval geviseerde Weerstandsnest van Betsberg dus. Mogelijks heeft hij dus een verkenning of wat daar ook in de directe buurt met zijn leven bekocht.

Op deze foto kijken we op de achterzijde van de kapel bij dit kruispunt. Op de rechter kant van de kapel moeten we dus al kijken op de Meerstraat met toen aan die zijde nog een rij hogere bomen. Gezien het graf zelfs in het vuurbereik moet hebben gelegen van bunkers als Be11, zal hij allicht ook maar hier begraven zijn nadat de strijd hier werd beëindigd. (Oude foto rechts: Collectie Jacques De Vos - Oudere foto kapel hieronder: Replica)

11:22

Bruggenhoofd Gent - Lemberge. Aan de stellingen van de 1e Groep van de 2e Artillerie doet zich een zwaar ongeluk voor. Nadat een kanon werd geladen werd opdracht gegeven even het vuren te staken. Toen men iets later het vuren hervatte, bleek het kanon ondertussen zodanig verhit dat de obus bleef steken in de culas van het kanon en de obus uiteindelijk in de culas van het kanon ontplofte. Hierbij geraakte soldaat Emiel Waterschoot zeer zwaar gewond. Hij werd nog afgevoerd naar Tielt waar hij 3 dagen later zou overlijden aan zijn opgelopen verwondingen.

(Foto: Emiel Waterschoot - Collectie van de familie Waterschoot)

11:30

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. Na een kort Duits bombardement, waarbij twee soldaten van de 6e Linie sneuvelen, bestormen de Duitsers opnieuw het bosje achter de schaapstalbunker Av11. De Belgen worden nogmaals verdreven uit deze schaapstalbunker Av11 en de molenbunker Av10. De soldaten van de 28e Compagnie, die zich aan de oostkant van het Kleine Bos bevinden, worden zijdelings met mitrailleurvuur aangevallen en zijn genoodzaakt zich terug te trekken. De Duitsers hebben zich aanzienlijk versterkt. Men telt achtereenvolgens achttien groepjes die het bos intrekken (bij benadering tweehonderd manschappen).

Duitse infanteristen bij een aanval (Foto: Replica)

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorpost op het dorp. Er zouden Duitsers naderen uit de richting van Scheldewindeke, waar twee pantserwagens en een colonne motorrijders worden gesignaleerd. Vier motorrijders stoten op de uitgezette Belgische voorpost in Scheldewindeke dorp. Ze worden onder vuur genomen en de berijders laten hals over kop hun motoren achter.

11:25

Bruggenhoofd Gent - tussen Gavere en Semmerzake. Allicht worden de eerder al gespotte voertuigen te Dikkelvenne van de Duitse verkennerseenheid AA25 nu in die regio gespot. Zij worden hier ontvangen met een beschieting van de 1e Groep van de 11e Artillerie.

11:50

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Als gevolg van een tegenaanval van de 6e Comp van de 28e Linie kan de commandopost van het 3e Bataljon van de 5e Linie opnieuw in de originele bunker C18 gevestigd worden.

De Duitse mitrailleurs en stellingen worden hevig beschoten door Belgische artillerie en mortieren.

situatie bruggenhoofd gent 21 mei 1940 12 uur

12:15

Vijandelijke vliegtuigen razen boven Bottelare, Moortsele en Scheldewindeke en bestoken met hun boordwapens de commandopost van het 3e Bataljon van de 15e Linie.

12:30

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Voorpost op het dorp. Een dozijn Duitse ruiters nadert de voorpost te Scheldewindeke dorp. Ze slaan praktisch meteen op de vlucht wanneer de eerste schoten op hen gelost worden. Ze worden echter op de voet gevolgd door een twintigtal Duitse infanteristen voorzien van automatische wapens. Een tweede Duitse gevechtsgroep probeert naderbij te komen langs de spoorlijn, komende vanaf het station van Scheldewindeke. Soldaat Cluytens Frans van de 7e Linie wordt bij een bewakingsopdracht aan de onderpastorij gedood. De voorpostbezetters worden de pas afgesneden en moeten hals over kop de vlucht nemen. Ze proberen te ontkomen via "De Dreef" in de richting van de wijk "Het Heet". Waar de Muntestraat en de Gaversesteenweg samenkomen. Hier stoten de Belgen op een andere Belgische voorpost van Belgische Jagers te Voet. Op hetzelfde moment sukkelt aan deze voorpost de begeleidende T13-tank in de gracht waar hij hopenloos vast komt te zitten. Ook dit pantservoertuig gaat definitief verloren en wordt daar achtergelaten.

Tragisch verhaal dat allicht ook rond deze periode dient gesitueerd te worden te Scheldewindeke. Een Belgische soldaat vraagt aan de eigenaar van een boerderij die reeds meermaals door geweervuur van alle zijden onder vuur was komen te liggen, burgerkleren om zo het oorlogsgeweld te proberen ontvluchten. De boer durft hem deze echter niet geven uit angst omdat er in zijn kelder reeds heel wat mensen proberen te schuilen tegen het aan de gang zijnde oorlogsgeweld. Hij vreest door hem deze te geven, de schuilenden in zijn kelder in gevaar te brengen (zich nog duidelijk de werkwijze van de Duitsers herinnerend tijdens WO I). De soldaat krijgt ter plaatse nog een maaltijd aangeboden alvorens dan uiteindelijk opnieuw de hoeve te verlaten. Het wordt echter zijn galgenmaal want de jongeling zal later die dag aan een beekje niet ver van deze boerderij doodgeschoten teruggevonden worden. (niet 100% duidelijk wie de betrokken soldaat is uit de gekende gesneuveldenlijsten van die dag).

13:00

Aan de Schelde - Zingem. Na de zuiveringsactie van deze ochtend, hebben de 3e Jagers te Voet opnieuw voorposten uitgezet tegen de Scheldedijk waar voorheen de Duitse doorbrak was. De situatie is hier volledig hersteld.

Bruggenhoofd Gent - Regio Zevergem - Schelderode. Meermaals zal de 3e Groep van de 11e Artillerie korte beschietingen moeten uitvoeren op gespotte Duitse verkenners in de directe buurt.

In de loop van de namiddag zullen de nieuwe Duitse aanvallen opnieuw worden toegespits op de sector Gijzenzele en Kwatrecht. De Belgische linies worden meer en meer onder vuur genomen met zwaardere kalibers van projectielen. Deze waren afkomstig van de ondertussen aan de Duitse 56e ID toegevoegde en geleidelijk voor Bruggenhoofd beschikbaar komende, zwaardere artillerie-eenheden. Het opblazen van de vele bruggen over het Zeekanaal te Willebroek en de Dender maakten dat deze zware tuigen maar mondjesmaat aan het front van Bruggenhoofd Gent geraakten. De tweede dag van de strijd begonnen deze eenheden effectief aan het front te verschijnen. We spreken dan over de Duitse 563e Pantzerjäger Abteilung en de 735e Schwere Artillerie Abteilung.

Bruggenhoofd Gent - algemeen. Vanaf dit tijdstip begint de 12e Genie vrij algemeen de in hun zone liggende spoorlijnen te couperen om te vermijden dat Duitse troepen er in de komende periode enig gebruik van zouden kunnen maken. De voorziene sabotages op dit gebied waren:

  • De spoorlijn Gent - Mechelen nabij kilometerpaal 44. Dit is de oude lijn naar Mechelen. Allicht is dit te situeren tussen Melle en het viaduct in Kwatrecht.
  • De lijn Brussel - Oostende werd gecoupeerd nabij de Landbouwschool (huidige scholencomplex Mariagaard aan de rotonde over de E40)
  • De lijn Gent - Braine le Comte, ten zuidwesten van Landskouter (allicht in de buurt van de zware bunker A30). In dezelfde buurt wordt tevens ook de daar bestaande tramlijn Gent - Sint Lievens Houtem gecoupeerd. Nabij deze bunker kruisten namelijke beide lijnen met een trambrug over de spoorlijn.

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. De Duitse artillerie start een nieuw zwaar artilleriebombardement op de stellingen van de 6e Linie te Gijzenzele. Op dit moment bestond deze artillerie vooral uit de 2e Groep van het Duitse 67 Artillerieregiment dat stond opgesteld tussen Kleistraat (Westrem) en nabij de Veldstraat (Oosterzele). Beiden stonden op die manier uit het zicht van Bruggenhoofd Gent door bosjes. Toch werden ze vrij vlot gespot door Belgische artilleriewaarnemers van de 16e Infanteriedivisie en kregen heel wat tegenartillerie te verwerken. Van Belgische kant merkte men wel het opdrijven van het aantal projectielen alsook het verzwaren van de kalibers, wat er toch op wees dat ook de nieuwe eenheden werden toegevoegd in de reeds bestaande artillerie-opstellingen.

Deze artilleriebeschieting loopt samen met luchtaanvallen door Stuka's die meerdere scheervluchten maken over de stellingen. Bij enkele van deze scheervluchten vallen 8 doden te betreuren bij de 10e Comp van het 3e Bataljon van de 6e Linie dat nabij het dorp van Gijzenzele opgesteld was. Er vallen ook nog 17 gewonden bij deze eenheid bij deze aanval. Ook worden 3 lichte mitrailleurstellingen vernield met inbegrip van de bijhorende wapens. Te Gijzenzele krijgt ook de eerder door de soldaten opnieuw opgestarte dorpsbakkerij een voltreffer. Ook hierbij vallen 1 dode en 6 gewonden te betreuren. De dorpsbakkerij wordt hierbij volledig vernield.

Ook de commandopost van de 9e Comp van het 3e Bataljon krijgt een voltreffer te verwerken waarbij ook 1 dode en 2 gewonden vallen. Net voor de toegang van het commando van het 3e Bataljon ontploft een granaat (allicht was dit de bunker C16 te Gijzenzele). Hierbij sneuvelen nog eens 2 voedselbedelers en vallen nog eens 3 gewonden.

Ten gevolgen van deze zware beschietingen zijn alle bestaande telefonieverbindingen verbroken. Majoor Deprets wist dat deze beschieting opnieuw de voorbode waren van een nieuwe zware te verwachten aanval.

2 Foto's van oorlogsschade ter hoogte van Gijzenzele Sint Lievensstraat. De Sint Lievensstraat ligt aan de westkant van het dorp Gijzenzele en deelde wel zwaar in deze beschietingen en bombardementen zoals hierboven beschreven. De bovenste foto is nog vrij herkenbaar en terugvindbaar. Bij de onderste foto is dat zo goed als onmogelijk. De bijhorende foto rechts is dan ook allicht de meest logische bijhorende locatie maar zeker niet 100% met zekerheid. Alles is hier ondertussen ook totaal verkaveld. (2 Oude foto's: Stedebouw Oosterzele)

13:10

Wetteren - station. De Belgische artillerie krijgt de vraag 25 projectielen af te vuren in de richting van het station van Wetteren. Wat hier het nut van kan geweest zijn, is totaal onduidelijk. Mogelijks is het ook één van de mogelijke bronnen van een aantal merkwaardige schadefoto's die kunnen teruggevonden worden van de regio rond het station en waar het nog altijd niet van duidelijk is of ze nu gekoppeld dienen te worden aan de meidagen '40 (20 mei), nu meidagen '40 (21 mei) en zelfs de bevrijding van Wetteren in september 1944 (Duitse represaillebeschietingen wegens het verliezen van de intacte Scheldebrug te Wetteren)

13:15

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. Majoor Deprets wist dat de zware aanval ging volgen als de beschieting zou stoppen. Hij vreesde dan ook een massale aanval vanuit het Halve Maanbos dat opnieuw uit Belgische handen ging en waar ondertussen zeker 200 Duitsers zaten verscholen. Direct na de hevige bombardementen vraagt hij het bos onder vuur te nemen met alle artillerie die men direct beschikbaar had en kon bereiken. Deze opdracht komt net op het moment dat de eerste Duitsers effectief met enkele groepen de aanval openen richting Gijzenzele. Gelijktijdig openen de infanteristen van het 3e Bataljon van de 6e Linie met alle middelen eveneens het vuur op de Duitsers die uit het bos het dorp van Gijzenzele proberen te bereiken. Er vallen verschillende doden en gewonden aan Duitse kant. Door de onverwachte Belgische uithaal trekken de Duitsers zich snel terug in het bos, hun gewonden opnieuw meeslepend in het bos.

Ondertussen probeert het 2e Duitse Bataljon van de 171e IR gelijktijdig een aanval vanaf de Meerstraat op het 2e Bataljon van de 6e Linie. Dit wordt echter genadeloos afgeslagen door mitrailleurvuur vanuit de Belgische verdediging van het weerstandsnest Betsberg en bijkomende artilleriesteun van de 2e Artillerie. De vijand plooit terug naar de originele stellingen van voor de aanval.

13:30

Bruggenhoofd Gent - Grens van Kwatrecht en Gijzenzele. Rond dit uur ontstaat er is een poging om via de spoorlijn Oostende Brussel nabij de site van Mariagaard door de Belgische stellingen van de 5e Linie te breken. Allicht zijn ook de bunkertjes S5 en S6 onder de spoorwegbrug aan Mariagaard reeds verloren gegaan en probeert men door te breken langs daar doorheen de Belgische stellingen.

De 1e Compagnie van de 5e Linie dient mee tussen beiden te komen om nabij de kapel van de toenmalige landbouwschool (site Mariagaard) stand te kunnen houden. Door hevig Duits artillerievuur geraakt het 1e Bataljon van de 5e Linie (tussen site Mariagaard tot aan vooruitgeschoven bunkers tegen de steenweg te Gijzenzele) telefonisch totaal afgesneden van de rest van de 5e Linie. Ook de 11e Comp van de 5e Linie is betrokken bij dezelfde Duitse doorbraakpoging maar dan van de andere zijde van de spoorlijn.

14:00

Oordegem. De bevelhebber van de Duitse Panzerjägerabteillung 563 komt zich te Oordegem op de staf van de 56e ID aanbieden nadat zij toegevoegd werden aan het Duitse 9e Armee Korps.

Zij worden onmiddellijk doorgestuurd naar Balegem en dienen er nabij de wijk Bracht hun commandopost op te richten. Van daaruit dienen zij in contact te treden met MG Batallion 6 waarvoor zij dienen op te treden als directe steun tegen pantsers. Er was blijkbaar al een oproep naar steun hiervoor gekomen omdat al een aantal keer T13 tanks van aan de Belgische voorposten waren waargenomen door MG Bat 6.

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. Een nieuwe Duitse artilleriebeschieting op de zuidkant van Gijzenzele. Er sneuvelen opnieuw 5 militairen en 10 anderen geraken gewond.

Op de rechter kant van het Kleine Bos proberen de Duitsers een nieuwe uitbraak die eveneens afgeslagen kan worden. De Duitsers trekken zich terug in het bos. De Duitse artillerie stopt met vuren.

Laden van een 10 of 15 cm kanon - (Foto Replica)

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke. Het Duitse MG Bataljon 6 wordt verplaatst van de flank van de Schelde in Kwatrecht naar de zone tussen Oosterzele-Scheldewindeke en het kruispunt "Den Hert" te Baaigem. Ze worden opgesteld in een lijn gevormd vanaf de noordrand van de bossen aan het "Blauw kasteel" te Scheldewindeke, via "Den Hauw" en de weiden op het einde van de "Peperstraat". In de rug krijgen ze steun van een vijftal stuks antitankgeschut 37mm van de "Panzerjäger Abteilung 563". Deze stellen hun geschut op in de "Schaperstraat" en de "Morestraat" (vroegere oud Duitse vliegveld te Scheldewindeke).

Vrij kort nadien volgt er dan ook een aanval op dit kruispunt "Den Hert" door een Duits detachement van MG Bat 6 met onder andere een pantserwagen. Met behulp van een T13 kan men de Duitsers uit elkaar drijven. Er vallen 2 gewonden bij de Belgische Jagers te Voet en één dode aan Duitse kant.

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke en Baaigem. De Belgische soldaten moeten constateren dat het niet alleen meer troepen zijn van de AA25 die hen aanvallen. Er blijken ook gewonden en doden te vallen van andere infanterieregimenten zoals het 475e IR en MG Batallion 6 dat ondertussen met twee compagnieën op het front is gekomen tussen Scheldewindeke en "Den Hert" te Baaigem. Hierbij duikt af en toe ook nog eens de Panzerjägerabteilung 563 op.

Duitse soldaten met Maximmitrailleur (Foto: Replica)

Duitse soldaten met Maximmitrailleur
Er ontstaat op die manier een Duitse verdedigingslijn tegenover de Belgische stellingen, lopende van Ellevestraat op Baaigem, over Hundelgemsesteenweg, de bossen van het Blauw kasteel langs Lange Munte tot nabij het Dorp van Scheldewindeke. Het is een aaneensluiten van mitrailleurposten van MG Bat 6 met daar tussenin anti-tankgeschut van Panzerjäger 563. In het voordeel van de Belgen speelt hier wel dat men van Duitse kant denkt tegenover Ardeense Jagers te zitten waarvoor men wel wat bevreesd was om opnieuw de directe confrontatie aan te gaan en te zware acties te ondernemen. Deze foute inschatting werd hen gemaakt door AA25.
Deze 2 veldgraven te Baaigem moeten trouwens te vinden geweest zijn langs de huidige Ellevestraat. Het zijn alvast de veldgraven van Gerhard Stephan (links) van het Duitse Artillerie Regiment 255 en Gefreiter Heinrich Müller van MG Battalion 6 (rechts) die vrij recent was verhuisd van de regio Kwatrecht naar de zone Scheldewindeke - Baaigem (Foto uit Album MG Battaljon 6 - Peter Taghon)

14:30

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Start van een nieuwe Duitse artilleriebeschieting op de stellingen van de 5e Linie. Er zijn enerzijds aanvallen door zware artillerie alsook luchtaanvallen met Stuka’s. De artillerie-aanvallen worden ook hier steeds heviger wegens de aankomst bij de Duitsers van zwaardere artilleriestukken. Ook hebben de Duitsers steun toegezegd gekregen van de Luftwaffe voor de komende aanval op de Belgische stellingen te Kwatrecht.

15:00

Langs de Schelde tussen Tournai en de Franse grens. Op dit moment breken ook daar de eerste zware confrontaties los tussen Duitse aanvallers en Britse eenheden. De Britse stellingen waren hier dunner bezet en verdedigd door het Royal Norfolk Regiment. De Britten hadden het hier zeer lastig omdat de zeer lage waterstand van de Schelde hen parten speelde en deze op sommige plaatsen zeer gemakkelijk te overbruggen was door infanteristen. Toch zullen de Duitse troepen in de beginfase van de aanvallen hier zeer zware verliezen leiden door een zeer efficiënte Britse verdediging achter de Schelde.

Aan de Schelde in Pecq. Hier weten Britse eenheden van de Coldstream Guards en de Grenadier Guards de Duitse 31e Infanteriedivisie die vrij snel de Schelde was overgeraakt, terug te dringen tot op hun zijde van de Schelde.

Petegem aan de Schelde. Er start een nieuwe aanval door het Duitse 26e en 46e Infanterieregiment in Petegem aan de Schelde, ten zuiden van Oudenaarde. De aanval wordt in feite ingeluid door een laag vliegend Duits vliegtuig dat meermaals de Britse loopgrachten overvliegt en bestookt met mitrailleurvuur. Het laat ook bommen vallen met gevolg dat de linies onder een rookwolk komen te liggen. Hierop proberen Duitse troepen de Schelde massaal over te steken.

Duitsers op weg nabij Petegem om stormboten tot bij de dijk van de Schelde te krijgen om een nieuwe aanval op de overzijde te starten. (Foto's: Boeken Mei 1940 - Peter Taghon)

Langs de Schelde nabij Oudenaarde. Gesteund door zeer optimaal opstelbare artillerie nabij de Koppenberg werden de Britse posities aan de Schelde nabij Petegem, Elsegem en Gijzelbrechtegem zwaar onder vuur genomen en aangevallen. De regio Petegem werd verdedigd door de Britse Buffs. In Elsegem en Gijzelbrechtegem gebeurde dit door het Queens Regiment.

Bruggenhoofd Gent - Lemberge. Een eerste bewijs van het verhogen van de mogelijkheden van de Duitse artillerie wordt hier geleverd. Hier slaan voor de eerste keer een aantal Duitse obussen in nabij 2 lagere heuvels bij het dorp.

Er is op dit moment te Lemberge duidelijk toenemend mitrailleurvuur hoorbaar komende uit de richting van Kwatrecht en Gijzenzele dat soms ook dichter bij Lemberge hoorbaar wordt.

Bruggenhoofd Gent - Bottelare. Ook de aanwezigheid van de Deutsche Luftwaffe wordt vanaf dit moment meer en meer vastgesteld. De commandopost van het 2e Bataljon van de 7e Linie wordt overvlogen door 8 Duitse bommenwerpers op een hoogte van amper 500 meter.

15:20

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke. Een korte beschieting door de 11e Artillerie op een bosje nabij het Heet. Dit omdat er ten zuiden van 3 bunkers op Muntekouter, meer specifiek Mu10, Mu11 en Mu12 Duitse pantserwagens worden gesignaleerd.

Mu10
Mu11
Mu12

15:30

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht en Gijzenzele. Een nieuwe heel zware Duitse Infanterie-aanval start op de stellingen in de zone tussen Kwatrecht en Gijzenzele. De Belgische troepen krijgen als opdracht "Résister à outrance" (weerstand te bieden tot het uiterste), wat zij ook doen. De weerstand die hier door de Belgische troepen wordt geboden, wordt in verschillende velddagboeken beschreven als de hardste weerstand die het Belgisch leger ooit heeft geboden tijdens deze achttiendaagse veldtocht.

Het 1e Battaljon van de 5e Linie in de zone tussen Mariagaard en de eerste vooruitgeschoven bunkers op Gijzenzele krijgt het heel zwaar te verduren, zeker in de zone van de 1e Compagnie van de 5e Linie in de zone waar heden de E40 het strijdtoneel kruist. Er worden enkele pelotons infanterie en een sectie MG gevangen genomen. De Duitsers proberen via deze weg een bres te slaan tot bij het klein bos (Halve Maanbos) te Gijzenzele dat op dat moment nog altijd in Duitse handen was. Men probeert dus verbinding te maken tussen beide groepen.

De Duitse infanterie-aanval door de 171e IR op de stellingen van het 1e Bat van de 5e Linie nabij het Halve Maanbos stopt even wat meteen wordt gevolgd door nieuwe artillerie-aanvallen op dezelfde stellingen. Door dit nieuwe bombardement vallen er wel degelijk opnieuw slachtoffers te betreuren bij het 1e Bataljon van de 5e Linie. Na het nieuwe bombardement vervolgt de Duitse aanval op dezelfde stellingen. De Duitse aanvallers kunnen echter nu deels geblokkeerd worden door nieuwe Belgische tegenbombardementen met mortieren. De Duitse infiltraties kunnen hierdoor beperkt worden.

In de zone tussen Kwaadbeek en de voorlinie op Gijzenzele krijgt ook het 3e Battaljon van het Duitse 171 IR zijn vuurdoop in hun Westfeldzug aan Bruggenhoofd Gent.

Zicht op de Wetterstraat ter hoogte van de Molenbunker Av10, gezien vanaf Kwaadbeek op Oosterzele. in de verte zie je rook opstijgen uit het molenaarshuis dat achter de molenbunker lag en volledig uitbrandde. Ook de hoeve rechtover de bunker werd zwaar beschadigd. Het molenaarshuis werd nooit meer heropgebouwd en ook van de originele hoeve is nu niets meer terug te vinden. Wat wel nog altijd zichtbaar is, is een lichte knik in de Gijzenzelestraat waar ooit het molenaarshuis stond.

Dit zijn wat je kan bestempelen als echte actiefoto's van wat zich tijdens de meidagen hier in het heet van de strijd heeft afgespeeld op Oosterzele - Kwaadbeek. De beide foto's bovenaan tonen Duitse soldaten van de 10e Compagnie van het 3e Bataljon van het Duitse 171e IR. Deze jongens kregen letterlijk hier in Oosterzele hun vuurdoop in hun aandeel van de Westffeldzug. Wat ze hier meemaakten die 21e mei 1940 staat voor velen onder hen nog altijd bestempeld als de ergste dag van hun veldtocht, ondanks dat de meesten achteraf ook nog de veldtocht tegen Rusland meemaakten. De foto's boven tonen deze soldaten amper enkele minuten voor de aanval op in dit geval de Wettersteenweg te Gijzenzele diende te starten. Dit diende te gebeuren in de zone rechtover de vooruitgeschoven bunkers Av10 (molenbunker), Av11 (schaapstalbunker voor het Halve Maanbos, en de Av12 juist achter de Wetterstraat).

De pelotonleider die trouwens onderaan links nog eens apart op een foto te vinden is, zou enkele minuten later sneuvelen door een kogel in het hart, dit is de commandant in de brief omschreven als Hauptman Opitz. De foto onderaan toont dezelfde locatie heden ten dage. Het huis links op de foto is ook het huis op de oude foto. Het valt dus wel op dat er van de vroegere hoge grachttaluds aan de overzijde van de weg, heden niets meer over is. We bevinden ons hier zeer kort bij het kruispunt van de Gijzenzelestraat en Kwaadbeek. Ook is de ganse straat hier ondertussen al heel wat meer verkaveld dan toen. (Foto linksboven: Collectie Peter Taghon, Links onder: Replica)

De foto rechtsboven kan in originele vorm worden teruggevonden in het fotoboek van "Gerhard Trodler", zelf toen soldaat bij deze 10e Compagnie van het Duitse 171e IR. Dit was dus het 3e Bataljon. Hij zou vlakbij gezeten hebben toen deze foto's werden genomen maar staat er jammer genoeg zelf nergens op. Zelden vond ik zo een crue beschrijving van wat zich daar toen moet hebben afgespeeld terug. Dit was zijn omschrijving zoals in zijn eigen briefwisseling naar Mr Jacques De Vos gericht werd op 26 april 1986. Het is een omschrijving die als je dit leest in de kleren blijft hangen. Dit is een gedeelte van een toen verstuurde brief:

Ja de strijd rond Oosterzele zal ik nooit vergeten.

Op 21.5.1940 was het mijn 21e verjaardag. Onze 10e Compagnie moest aanvallen, op een open vlakte, zonder enige dekking, een hindernis met prikkeldraad overwinnen, daarachter nog volkstuintjes, tuinhuisjes. Dat dit bunkers waren had niemand van ons gedacht.

Toen we aan de prikkeldraad waren aangekomen, begon het MG-geschut waardoor we ons noch naar voor, noch naar achter konden terugbewegen. Ik kreeg een slag zoals van een bijl tegen mijn stalen helm en ik was enige ogenblikken bewusteloos. Eerst toen mijn strijdmakker mij mijn stalen helm toewierp, zag ik dat de kinriem afgescheurd was en dat mijn helm aan de rand ingedeukt was door een stuk munitie.

Ongeveer 10 meter achter mij richtte zich onze compagniechef, Hauptman Opitz op om te kijken (is de hoofdman zichtbaar op beide oude foto's hierboven), doch op datzelfde moment kreeg hij een schot in het hart en viel voorover neer.

Dan kwam het bevel om te blijven liggen en pas terug te trekken bij duisternis. 's Nachts hebben we dan onze gewonde en dode strijdmakkers teruggehaald. Onze pelotonleider, Leutnant Böhme was zwaar gewond en is luidens bericht op 25/5 aan zijn verwondingen overleden.

Voor onze 10e Compagnie was deze dag de zwaarste van de gehele Westfeldzug. Beide officieren gesneuveld, evenals vele strijdmakkers en een groot aantal gewonden.

Onze daaropvolgende compagniechef sneuvelde in Deinze door een schot in het hoofd.

In de duinen van Dunkerque (FR) sneuvelde onze pelotonleider, officier Eisleben.

Ook onderstaande veldgraven zijn te zoeken ter hoogte van Kwaadbeek en allicht aan deze aanvallen te koppelen. Merkwaardig is wel dat de beide gesneuvelden geen deel uitmaakten van het 171e IR maar van de Duitse 30e ID die normaal bij de gevechten betrokken was meer in de richting van Oudenaarde.

We zitten ook opnieuw nabij dezelfde hoeve die ook al hierboven werd vermeld voor de aanval op Gijzenzele hierboven aanvatte

Het dak van de achterbouw is in elk geval ondertussen stijler opgetrokken dan toen. Wel is het schouwtje nog identiek qua locatie.

Het linkse graf is dit van "Gefreiter Schreck", het rechter van "Gefreiter Wolff". Beiden behoorden tot de Duitse 30e ID. Wat wel weer vreemd is en veel zeggend over de volledigheid van de gekende gesneuveldenlijsten van Duitse kant, is dat geen enkele van beiden ooit op het Ehrenfriedhof te Kwatrecht (site Mariagaard) of te Deinze werd herbegraven.

Duitse medische troepen proberen een gewonde soldaat te helpen achtergebleven in een veld na een aanval. Ook deze foto is mogelijks hier in de buurt genomen. (Foto: Replica)

Kwatrecht - Gijzenzele 21 mei

16:00

Bruggenhoofd Gent - Moortsele. Genie-eenheden van de 4e Genie trachten in Moortsele langs de Molenbeek een barrage in de beek op te richten zodat deze zou komen te overstromen in de nabijgelegen weilanden en bossen. Helaas is de waterstand van de beek op dat moment al zo laag dat men er niet meer in slaagt voldoende water op te houden om dit te laten werken. Deze verstoringsopdracht wordt dan ook vrij kort nadien afgebroken.

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Ook de aanvallen van de Duitse 234e Infanterieregiment op de stellingen van het 3e Bat van de 5e Linie tussen de Schelde en de spoorlijn Oostende - Brussel, maken dat de situatie ook hier opnieuw zeer penibel wordt. Bij de 5e Linie ziet men de eerste tekenen van vermoeidheid. Groepjes infanteristen trekken achteruit onder het hevige Duitse artillerievuur. Het Duitse 234e IR slaagt er nogmaals in tot vrij diep in Kwatrecht door te dringen.

16:10

Bruggenhoofd Gent - De Pinte - Zwijnaarde. Rond dit tijdstip waren dit de nog beschikbare zware artilleriestukken die hier aanwezig waren om als steun aan de strijd te kunnen gebruikt worden. Dit waren allen kanonnen 155 mm model 1917:

  • 1e Groep 1e Legerartillerie: 13 kanonnen
  • 2e Groep 1e Legerartillerie: 10 kanonnen
  • 3e Groep 1e Legerartillerie: 12 kanonnen
  • 1e Groep 3e Legerartillerie: 12 kanonnen (waarvan 5 in herstelling)

16:30

Bruggenhoofd Gent - Lemberge. Twee Duitse Stuka's gieren naar beneden en droppen hun bommen vrij kort tegen de commandopost van de 9e Compagnie van de 1e Ardeense Jagers nabij het in het centrum ondermijnde kruispunt van Burgemeester Maenhoutstraat - Landskoutersteenweg en Burgemeester Van Gansberghelaan. Er wordt gelukkig enkel een diepe krater in het veld geslagen.

16:40

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Door een nieuwe diepe doorbraak in de zone tussen de spoorlijn Oostende - Brussel en de Brusselsesteenweg is men opnieuw verplicht door de vele Duitse infiltraties de commandopost (bunker C18) een driehonderdtal meter te verplaatsen naar het westen. Dit is dan zo goed als zeker opnieuw de bunker D19 tegen de spoorlijn Oostende - Brussel zijn geweest.

De Belgische troepen hebben het centrale terrein dienen te verlaten en verschansen zich letterlijk achter het talud van de spoorlijn Oostende-Brussel tussen de achterlijn waar de bunker B43 en de eigenlijke steunlijn met bunker D19 (als commandopost gebruikt) staan. Er gaan dus wel wat bunkers alvast tijdelijk verloren. Dit zal zeker het geval zijn geweest voor de bunkers A41, Av14, C18, D20 en allicht ook bunker Av13.

De 11e Comp van de 5e Linie tegen de spoorlijn Oostende-Brussel en de 9e Comp die hierbij aansloot naar de Brusselsesteenweg toe, geraken geleidelijk aan omsingeld.

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. Het 3e Bataljon van de 6e Linie is deels gedemoraliseerd en vreest een nieuwe massale Duitse aanval van artillerievuur. Vooral aan het Halve Maanbos wordt de situatie hachelijk. Anderzijds ontvangt men ook wel het positieve bericht dat het 2e Bataljon van de 6e Linie aan de Betsberg de situatie volledig onder controle heeft.

Duitsers bij een aanval om TPG te proberen doorbreken (Foto: Replica)

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. De aanvallen op de stellingen van de 1e Compagnie van de 5e Linie hebben als objectief de bosjes achter hun huidige stellingen. Dit is onder andere de weide waar heden bij de landbouwschool de bunker C17 in het veld te zien is naast de autosnelweg. Deze bunker stond origineel op de rand van een bos.

Er zouden ook hier massaal Duitse infiltraties nabij de rand van dit bosje en de Belgen worden genoodzaakt hier een extra steunlijn op te zetten. Door hevig Duits artillerievuur vallen er hier vele Belgische slachtoffers. De Belgen trekken zich hier uiteindelijk terug.

Het 3e Bataljon van de 5e Linie herschikt zijn stellingen en stelt troepen op naar het noorden gericht omdat men zelfs uit die achterhoede wordt beschoten. Hierdoor is een gedeelte van de noordgrens praktisch onbewaakt. De vijand probeert noordwaarts op te rukken onder dekking van het koren. Enkele Duitsers worden door fuseliers neergeschoten.

Ook de 2e en 3e Compagnie van de 5e Linie, beiden opgesteld naar de vooruitgeschoven stelling nabij Gijzenzele toe, kunnen niet blijven weerstaan en zijn eveneens verplicht achteruit te trekken. Ook in de sector van de 3e Compagnie van de 5e Linie worden de Belgische troepen in de rug aangevallen wat er ook hier op wijst dat er zware infiltraties zijn gebeurd in de grenszone tussen 5e en 6e Linie.

Door een korenveld oprukkende Duitse infanteristen (Foto: Replica)

In de verwarring gaan 2 secties mitrailleurs en een kanon C47 verloren. Bijna alle bunkers van Kwatrecht in de zone tussen Brusselsesteenweg en spoorlijn Oostende - Brussel zijn nu in handen van de Duitsers en worden door Duitse infanterie bezet.

Alleen de bunker A40 in de voortuin van Mariagaard is nog in Belgische handen en wordt door de Belgen met hand en tand verdedigd. De bijhorende mitrailleurs blijven onophoudend ratelen.

Om vooral de situatie op Kwatrecht en op de scheiding van 5e Linie en 6e linie tussen landbouwschool en dorp van Gijzenzele opnieuw te stabiliseren worden voorlopig aanwezige reserve-eenheden in steun gegeven bij in dit geval vooral de 5e Linie. Zo wordt het Eskadron Cyclisten van de 2e ID in steun gezet. Deze beschikten ook nog over 2 T13-tanks. Ook het verkennerspeloton van de 5e Linie wordt mee in stelling gebracht.

Ook het 1e Bataljon van de 2e Ardeense Jagers wordt in reserve gebracht. Deze zouden alvast het 3e Bataljon van de 5e Linie aflossen die ondertussen al 2 dagen probeert stand te houden op Kwatrecht en het ondertussen zeer moeilijk heeft om geen verder terrein te laten verloren gaan. Ook het 3e Bataljon van de 1e Ardeense Jagers wordt naar de achterlijnen gebracht. Zij zullen alvast de ochtend nadien nog eens een poging ondernemen om Kwatrecht volledig te ontzetten, identiek met wat nu al meerdere malen werd gepoogd te doen.

17:30

Petegem aan de Schelde - Ename. Omwille van de nieuwe doorbraak, ditmaal ter hoogte van de Britse stellingen te Petegem aan de Schelde, dienen de Belgische eenheden in de directe omgeving zich te herschikken in de vorm van een bretel om zo de invloed van deze nieuwe doorbraak te proberen opvangen. Dit is zo voor eenheden van de 5e en 6e Jagers te Voet. Ook de 16e Linie die in 2e lijn achter de 3e Jagers te Voet was opgesteld, wordt verplaats naar Wannegem-Lede.

De Duitse troepen die de Schelde hebben weten over te trekken proberen stellingen van Engelsen te veroveren. Er volgen lijf aan lijf gevechten met bajonetten op het geweer. De Duitse troepen die de Schelde overstaken zijn letterlijk tot de tanden gewapend. Er vallen vele doden. Toen de Duitsers het kasteel van Elseghem proberen in te palmen bevinden er zich nog Engelse troepen op de eerste verdieping. Er worden zelfs granaten gebruikt binnen in het kasteel om het te proberen veroveren. Aan de Duivi te Petegem krijgen de Britse troepen het centrum van de aanval te verduren. Er is daar enkel artillerievuur voorzien omdat men niet verwachtte de aanval hier te krijgen gezien hier enkel onverharde wegels waren. De Britse tanks waren opgesteld in de buurt van de brug te Oudenaarde waar men de Duitse doorbraak verwachtte. Te Petegem worden dan ook de Britse stellingen bereikt en zwaar bevochten door middel van man tegen man gevechten.

3 foto's van Duitsers optrekkend door de straten van Thulin (Noord Frankrijk). Op straat ligt een gewonde Franse soldaat die eerst dient te wachten om geholpen te worden tot er zekerheid is dat de kust veilig is om hem te helpen. (Foto's: Replica)

Petegem aan de Schelde. Aan de Schelde lijken de Britse posities verloren. De Duitsers hebben letterlijk een bruggenhoofd kunnen uitwerken aan de overzijde waarlangs zij met rubberboten permanent nieuwe manschappen over de Schelde kunnen zetten.
Deze foto van Generaal van Briesen (Duitse 30e ID) gekoppeld aan Petegem valt allicht zelfs volledig te plaatsen tussen Melden en Leupegem. Hij staat hier namelijk in een zeer scherpe bocht op de Schelde die je heden totaal niet meer kan terugvinden. Op deze luchtfoto zie je duidelijk deze ondertussen afgesneden en veel scherpere bocht in de Schelde zeer kort bij de Berchemsteenweg naar Oudenaarde, nog altijd bestaan. Dit zal daar natuurlijk ook in die tijd een vrij veilige plaats geweest zijn om de Schelde te kruisen gezien men door de scherpe bocht vrij goed beschermd zat tegen vijandelijke geallieerde inkijk op de voor hen verloren gegane positie. (Oude foto: Boek Mei 1940 - Peter Taghon - Landkaart: Google)

Duitse MG en gevechtsgroep (Foto: Replica)

Omwille van de problemen in de sector van de Britse 44e Infanteriedivisie wordt van Belgische kant de 3e ID die nog altijd in reserve lag nabij Wacken voorzien om de Britten hier bij te staan en zelfs af te lossen om zo de terreinschade ter plaatse te proberen herstellen.

18:00

Kanaal Gent-Terneuzen, Zelzate. Er doet zich op dit moment een eerste poging voor om met een 20 tal rubberboten proberen het kanaal over te steken. Deze aanval kan vanaf de overzijde van het kanaal door de Belgische Karabiniers afgeslagen worden.

Deze eerste mislukte poging moet in elk geval afgeschrikt hebben want het zou alvast voor deze dag en zelfs de dag nadien bij die ene poging blijven. De dag nadien zou er enkel op bepaalde momenten van de dag wat onderling om en weer worden geschoten.

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele en Kwatrecht. De 6e Linie ontvangt het bericht dat het 1e Bataljon van de 5e Linie zijn stellingen links van Gijzenzele heeft moeten verlaten (ongeveer waar heden de autostrade loopt). De manschappen van het peloton op de linker kant van Gijzenzele vuren als bezeten op de daaruit in hun stellingen infiltrerende Duitse troepen.

Hierbij 2 schadefoto's van een woning ter hoogte van Gijzenzele Houw. Gijzenzele Houw is te zoeken langs de Oosterzele-steenweg tussen de huidige autostrade en de eerste huizen op deze steenweg richting Gijzenzele. Op de foto hiernaast Houw gezien vanaf de Schoolstraat. Allicht is het tweemaal dezelfde woning, let op het behangpapier. (Oude foto's: Stedebouw Oosterzele)
Ook deze Duitse veldgraven waren hier op de Oosterzelesteenweg te zoeken. We herkennen op 1 van beide oude foto's alvast het nog bestaande voetwegeltje van de steenweg richting Schoolstraat. De tweede foto zijn dezelfde graven met daartussen de steenweg en op de achterzijde allen ondertussen verdwenen woningen. De overzijde van de steenweg heeft nog een stuk verwilderd terrein, midden een veld. Dit wijst in veel gevallen op nog resterend grof puin in de ondergrond. Allicht zijn hier ooit bestaande en gesloopte woningen nooit opnieuw opgetrokken maar steekt het oude puin nog in de ondergrond. (Oude Foto's: Collectie Peter Taghon)
Enkele foto's van de ook wel zeer fraaie gecamoufleerde bunker Av12 die hier op deze zone uitkeek als vuursector en zeker aan de oorsprong zal gelegen hebben van een aantal hier gesneuvelde Duitse soldaten. Hij zit hier nog steeds vrij goed verborgen tussen de klimop langs de rechter zijde van de steenweg. (Foto rechts: Google Streetview - Oudere foto's: Replica)
Het blijft zeer raar dat deze bunker Av12 in het verhaal om de vooruitgeschoven lijn voor Gijzenzele nooit wordt vermeld terwijl hij zeker ook evenveel aandeel in de strijd zal gekend hebben. Op de oude foto's zie je trouwens ook voldoende impact van projectielinslagen en schade op de bunker zelf.
Ook in de verdere zone tussen deze bunker Av12 en Av11 langs de steenweg was er zware schade aan woningen en gebouwen. Hier nog 3 schahdefoto's waarvan opnieuw niets meer terugkoppelbaar is naar heden nog bestaande woningen (Foto's: Stedebouw Oosterzele)
Dit zijn zeer unieke foto's van Duitse troepen van het 171e IR regiment die zijn weten door te breken ter hoogte van de Schoolstraat te Gijzenzele. Deze locatie is zeer dichtbij de bunker A38 die zeker werd veroverd op de Belgen. Van deze bunker is geweten dat er na de meidagen '40 nog 3 gesneuvelde Belgen bij gevonden werden.
Nu staat er nog dit oude en ondertussen vervallen gebouwtje achteraan een weilandje. Tegen de rand van dit perceeltje kan nog altijd het ovengebouwtje zichtbaar op de oude foto worden teruggevonden. (Oude Foto: Collectie Peter Taghon)
Deze foto is te zoeken iets verderop in dezelfde Schoolstraat. Het betreft een klein hoevetje (heden lichtblauw geverfd) nabij het kruispunt met de Langestraat. De aanvallende Duitse troepen proberen blijkbaar hier even een korte pauze te nemen. (Foto: Collectie Jacques De Vos)

Links ziet u nogmaals een foto genomen op dezelfde koer van dit hoevetje. Tegen de muur achteraan zie je nog een slede van een Maxim mitrailleur staan. Ook dit zijn troepen van het Duitse 171 IR. (Foto: Collectie Peter Taghon)

Heel verbazend vond ik toch ook nog deze foto terug. Dit is eveneens een woning op Gijzenzele, de Schoolstraat. Op de rechter kant trouwens dezelfde woning nu nog altijd in 2020. Op de achtergrond ziet u een lichtblauw hoevetje. Dit is het hoevetje van vorige 2 foto's. De foto met het ovengebouwtje is misschien 100 meter in de andere richting te zoeken van deze straat. Die oude foto is gedateerd in 1941. Sommige huizen zijn dus blijkbaar wel volledig weten te ontsnappen aan het oorlogsgeweld. (Oude foto: Replica)

De Duitse aanval blijft duren en de toestand tussen Mariagaard en de vooruitgeschoven stelling op Gijzenzele is kritiek. De Duitsers weten een wig te drijven tussen Gijzenzele en de sector Kwatrecht en omsingeling is dichtbij.

Er worden massaal versterkingen gestuurd van Belgische kant om dit te vermijden, o.a. het Eskadron Wielrijders van de 2e ID dat nog over 2 T13-tanks beschikte en een verkenningspeloton van de 5e Linie.

Eén van deze T13-tanks krijgt het echter hard te verduren omdat zijn C47-kanon het laat afweten. De Duitsers trachten langs de zwakke positie op te rukken maar worden toch telkens teruggeslagen. Enkele pelotons die verdediging van Gijzenzele dorp op zich nemen trekken op de duur door de Duitse druk achteruit waardoor er terrein verloren gaat.

Duitse aanvallende infanteristen zoals terug te vinden in een Duits schetsenboek (Schets: Replica)

Ogenblikkelijk wordt van de 9e Comp van het 3e Bat van de 6e Linie 2 gevechtsgroepen doorgestuurd om de verlaten stellingen zo snel mogelijk opnieuw te bezetten, wat uiteindelijk vrij vlot lukt. Ook het Eskadron Cyclisten van de 2e ID wordt naar deze bres gezonden om de aanval te helpen breken.

Bruggenhoofd Gent - Gontrode. Op de weg tussen Gontrode en Gijzenzele aan de Potaardewijk treft een Belgische kolonel een onderluitenant aan met een gedeelte teruggetrokken Belgische soldaten. Er volgt een uitbrander en een degradatie van de onderluitenant waarna de manschappen opnieuw richting Gijzenzele worden gestuurd.

Bruggenhoofd Gent - Moortsele - Gijzenzele. De Belgische vernielingstroepen hebben de telefooncentrale in brand gestoken. Dit is een van de rookwolken die van verre zichtbaar is. Ook boven Gijzenzele zijn donkere rookkolommen te zien van uitbrandende woningen.

 

Op de oude foto hiernaast uit 1935 ziet u de huidige Van Thorenburghlaan met rechts het station en de telefooncentrale (nog in intakte staat in 1935). (Foto: Replica)

foto station en telefooncentrale te Moortsele in 1935

Bruggenhoofd Gent - Merelbeke. Ook hier nabij de Hollebeekwijk (Veldstraat) zijn een aantal vliegtuigbommen afgeworpen in de stellingen van het 3e Bataljon van de 11e Linie. Er vallen een 3 tal gewonden bij hun 9e Compagnie.

19:00

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht.

De zware bunker S8 langs de steenweg te Kwatrecht na de meidagen 40. Je ziet zelfs het 47 mm geschut nog staan achter het gehavende schietgat (Foto: Replica).

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. Het Eskadron Wielrijders van de 2e ID bereikt rond dit uur Gijzenzele. Zij stellen zich op tussen de 28e Linie. Er wordt gelijktijdig nog een te ver uitgeweken peloton van de 5e Linie teruggebracht.

De toestand tussen Mariagaard en Gijzenzele kan echter ondanks de felle aanvallen geleidelijk aan hersteld worden. Veiligheidshalve worden ook de Ardeense Jagers opnieuw meer naar de achterlijn van TPG gebracht om in nood te kunnen ingrijpen. Voorlopig hebben ze zich echter nog niet met de strijd gemoeid. Het 1e en 2e Bataljon van de 2e Ardeense Jagers zullen zeer binnenkort in de regio Kwatrecht - Gijzenzele het 3e Bataljon van de 5e Linie, dat het de voorbije dagen al zeer hard te verduren kreeg en dringend aan rust toe is, komen aflossen. Ook zal het 3e Bataljon van de 2e Ardeense Jagers ’s anderendaags in de morgen het terrein in Kwatrecht opnieuw via een zoveelste tegenaanval nog eens proberen te heroveren.

Bruggenhoofd Gent - Moortsele - vooruitgeschoven post Rattepas. Vier Belgische soldaten die op de vlucht waren in de richting van de Belgische linies, komende van de de pas afgesneden voorpost op Scheldewindeke dorp, kunnen nog net op tijd verwittigd worden niet in het mijnenveld te trappen in de buurt van de bunkerstellingen aan Rattepas. Er wordt vanaf hier een verkenningsgroepje uitgestuurd in de richting van de verlaten voorposten om de situatie te onderzoeken in Scheldewindeke dorp. De groep Belgische verkenners geraakt tot aan het station van Scheldewindeke. Er worden zelfs enkele schoten gewisseld maar gelukkig keren zij heelhuids terug in hun originele stellingen een uurtje later.

Belgische troepen op manoeuver kort voor de meidagen '40. (Foto: Replica)

Bruggenhoofd Gent. Rond dit tijdstip wordt Bruggenhoofd Gent op grote hoogte overvlogen door een 40 tal bommenwerpers en jachtvliegtuigen. Allen vliegen gewoon over op grote hoogte en er worden geen bommen gedropt en ze vliegen verder in westelijke richting.

19:10

Bruggenhoofd Gent - Wetteren - station. Op dit moment werd de merkwaardige opdracht gevraagd en uitgevoerd door de 1e Groep van de 3e Legerartillerie opgesteld tussen De Pinte en Zwijnaarde om 25 schoten (155 mm geschut) te geven op het Station van Wetteren. Dit moet op dat moment lang in Duitse handen geweest zijn. Het is ook totaal onduidelijk wat men op dat moment hiermee nog wou bereiken.

Vaak tonen de foto's schade aan huizen met weinig zicht op rondliggende gebouwen zodat het proberen terugzetten naar huidige locaties zeer moeilijk wordt. Dit is voorlopig enkel gelukt voor bovenstaande foto van schade in de Broeckaertlaan. (Oude foto: Replica - Actuele foto: Google Streetview)
Schade uit dezelfde periode, links: Wetteren Kouterstraat - rechts: Wetteren Molenstraat (Beide foto's Replica)

Links: Wetteren Stationsstraat - Rechts: Wetteren Schoolstraat (Foto's Replica)

19:15

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke. Ondertussen hebben "MG Batallion 6" en "Panzerjäger Abteilung 563" hun voorziene posities ingenomen. Zij kunnen hun posities uitbreiden door het feit dat de voorpost aan "Het Heet" door de Belgen ondertussen ook verlaten was. Door de nieuwe ingenomen Duitse posities worden van Belgishe kant een vijftiental Duitsers gespot in een bosje aan de Peperstraat te Scheldewindeke. Er wordt opdracht gegeven de voorheen niet afgewerkte mijnenvelden die nacht te vervolledigen.

19:30

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. Bij het 3e Bat van de 5e Linie slaagt de 9e Comp er toch opnieuw in om terug zijn posities te heroveren tot aan de bunkers in tweede linie. Dit zal de steunlijn zijn tot waar Kwatrecht voor deze aanvallen ook al in handen was van de Belgen. Dit is de lijn gevormd door de bunkers D19, D20 en C18 (commandobunker in veld).

Met de hulp van het 2e Bataljon van de 5e Linie slaagt hun 11e Comp er ook opnieuw in, zijn stellingen te herbezetten nabij de spoorlijn Oostende - Brussel. Allicht kunnen hierbij ook opnieuw de bunkertjes S5, S6 en Av13 opnieuw ingenomen worden.

Te Kwatrecht zijn nog altijd alle voorlinie- en vooruitgeschoven bunkers uit handen. Dit is zeker de situatie voor de bunkers A44, A43, Av16, Av15, A42, A46, A45, S8, A41 en Av14.

Bruggenhoofd Gent - Gijzenzele. De vijand heeft zich teruggetrokken in de bossen en op zijn oude stellingen. Het is zelfs totaal onduidelijk of ze nog aanwezig zijn rond dit moment in het Halve Maanbos. Er valt over het ganse front een merkwaardige stilte. De strijd valt eigenlijk van beide zijden stil. Het front is praktisch ongewijzigd met dit van ’s morgens ondanks de aanzienlijke verliezen aan beide zijden. Het feit dat men toch onder de hevige aanvallen heeft weten stand te houden geeft wel opnieuw moed aan de Belgische soldaten die uiteindelijk gaan beseffen dat de Duitsers toch niet zo onoverwinnelijk zijn.

Heel wat bunkers in de zone waar zonet de strijd plaats vond, dragen nog serieus sporen van wat zich allicht hoofdzakelijk op die dag heeft afgespeeld in de zone Kwatrecht en Gijzenzele. Enkele rakende foto's zijn bij deze hierboven te vinden. Dit zijn 2 foto's van de zwaar gehavende bunker Av13 naast de spoorlijn te Kwatrecht. Deze had ooit het uitzicht van een koeienstal. Deze bunker draagt, zeker rond de schietgaten, de sporen van menige zware treffers.

Ook deze 2 foto's van de eerder gemelde bunker A40 op de site van Mariagaard tonen serieuze projectielinslagen. Vergeet niet dat deze betonnen wand nog eens verborgen zat achter een bakstenen camouflagegevel. Deze projectielinslagen zijn dus wel al eerst doorheen deze baksteencamouflage geslagen. De foto rechts is nog het meest vermeldenswaardig. De Duitsers wisten dat de valse ramen de schietgaten verborgen. Deze bunker had ook nog een vals raam op de zijkant gericht op het spoorwegtalud. Dit was echter geen schietgat maar wel een volle betonnen wand van 1 meter dik. Op dit valse raam zitten wel heel wat projectielinslagen van Duitsers die wel dachten dat dit valse raam allicht een schietgat verborg.

Ook de bunker A36 die te Gijzenzele droeg heel wat projectielinslagen. Deze bunker werd echter hersteld in wat moet doorgaan voor originele staat. Door dit aanpassen van de bunker zijn jammer genoeg zeer veel van deze sporen veel minder duidelijk nog te zien en overschilderd en bepleisterd. Ook nog een reden om dit een niet zo geslaagde historische renovatie te noemen dus.

Gent. De Belgische genietroepen hebben aan de Muidekaai een olietanker tot springen gebracht. Men slaagt er echter niet in de ontstane brand in bedwang te houden. De brandweer dient met zwaar materiaal ter plaatse te komen.

20:00

Aan de Schelde - Petegem. Petegem aan de overkant van de Schelde wordt bezet door de Duitsers. Er is daar een definitief Duits bruggenhoofd gevormd. Totale breedte 3 km, diepte 2 km.

Het afvoeren van Belgische krijgsgevangen Jagers te Voet op de Neerstraat te Nederzwalm. De gebouwen zijn nog perfect koppelbaar. (Oude foto: Boek Mei 1940 - Peter Taghon - Actueel zicht: Google Streetview)

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Ginstbronnen. Als vervolg van de die dag gevelde bomen langs de Van Thorenburghlaan wordt aan de 4e Genie de bijkomende opdracht gegeven het eerder gedeeltelijk over de weg gelegde mijnenveld door te leggen over de ganse breedte van de weg. Om dit sluitend af te werken, dienen ze hiervoor nog eens 125 extra mijnen te plaatsen. Helaas kunnen ze deze door de eerder afgezaagde bomen over de weg niet meer tot op de plaats van het leggen brengen en dienen deze door de genisten te voet van beneden de helling naar hun locatie langs de weg hogerop te worden gedragen overheen de over de weg omgehakte bomen. De genisten van Adjudant Brauns zullen hun opdracht maar afgewerkt krijgen tegen 2u in de ochtend omdat dit ook best nog eens grotendeels in het donker gebeurde om niet gespot te worden door mogelijke Duitse waarnemers verderop.

20:10

Bruggenhoofd Gent - Drongen - Oordegem

Richten van zware artillerie
Het richten van zware artillerie (foto: collectie legermuseum)
Tot 21u35 zal de zware Belgische spoorwegartillerie opgesteld te Drongen de opdracht uitvoeren om in totaal 10 projectielen met een kaliber van 280 mm af te vuren op het centrum van Oordegem. Deze spoorwegkanonnen staan opgesteld te Drongen en de afstand tot hun doelen was maar liefst 20 kilometer. De projectielen zullen echter meer dan precies hun doelen weten te treffen. Er breken na de beschieting zware branden uit in Oordegem centrum waar op dat moment het Duitse commando van de lopende aanvallen was gevestigd.

In totaal zouden de beschietingen het leven kosten aan 8 burgers en 5 Duitse soldaten. Doordat de beschietingen zo precies waren, kreeg de Duitse bezetter wel de indruk dat de afgevuurde projectielen door nog achtergebleven burgers bijgestuurd werden. Dit gaf gelukkig geen repressailles naar hen toe maar het heeft allicht niet veel gescheeld. Omwille van deze zware beschietingen zal de commandopost zich verleggen van het centrum van Oordegem naar de wijk Kouter (iets noordoostelijker richting Smetlede)

Het commando dat hier toen te vinden was was dit van de 3e Batterie Beobachtungs Abteilung 19, een onderdeel van het Regiment Hermann Göring die allicht in de veldtocht vanaf Nederland komende mee aansloot bij de slag om België. De foto's hieronder zijn allen afkomstig uit een fotoboek van deze afdeling. Een Beobachtungs Abteilung stond in voor het bepalen van doelen voor de artillerie en was daardoor ook wel een serieuze doorn in het oog van de Belgische Artillerie.

Hierbij rechts en onder het centrum van Oordegem na deze beschieting. De foto rechts is nog duidelijk herkenbaar. Het nog steeds identieke is het huis dat met de twee schouwtjes zichtbaar is voor de kerktoren zelf. De foto hieronder is daarentegen niet meer te plaatsen maar zou ook hier genomen zijn. (Oude Foto's: Collectie Peter Taghon)

Ook deze puinfoto zou Oordegemdorp moeten zijn. Hij is echter zeker niet evident om nog te plaatsen. Persoonlijk kom ik aan een 2 tal mogelijke locaties. Links hieronder is de hoek achter de kerk van Oordegem. De tweede oude foto is heden niet meer bestaande en is de oude Dancing De Bokkestory op de steenweg. (Foto's hieronder: Google Streetview)

Ook op het kerkhof van Oordegem konden hiervan ooit de sporen van teruggevonden worden in de vorm van 5 tijdelijke Duitse graven. Hierbij enkele foto's waarbij specifiek het graf werd opgezocht van Erich Theis. Hij overleed uiteindelijk maar op 28/05/1940 en overleed dus allicht hier toen nog aan zijn eerder opgelopen verwondingen van deze beschieting een week eerder op 21/05/1940.

Ook deze foto's zijn op deze locatie de situeren. Het zijn foto's van een Duitse zendeenheid in het centrum van Oordegem. Beide foto's zijn nog koppelbaar naar de Brusselsesteenweg in Oordegem. (Foto onder en uiterst rechts onder: Google Streetview)

De laatste foto toont de in dezelfde buurt opgestelde zendwagen. Hij behoort tot dezelfde fotoreeks maar is totaal niet meer te localiseren omdat er ook amper iets op staat dat nog koppelbaar zou zijn. (Foto: Replica)

Rechts: de 5 Duitse graven. Hier onder: het toegangsgebouw van het kerkhof van Oordegem, nog steeds identiek. Volledig onderaan: 2 detailfoto's van een Duits bezoek aan het graf van Erich Theis (Oude foto's: Collectie Peter Taghon)

Bruggenhoofd Gent - Lemberge. Als gevolg van bovenstaande Belgische zware artilleriebeschietingen zou er een Duitse repressaillebeschieting volgen van het Duitse zware Artillerieregiment 617. Hun projectielen zullen neerkomen in nabijheid van de stellingen van het 2e Bataljon van de 11e Linie nabij het gebouw van Radio Vlaanderen te Merelbeke. Hierbij zou hun commandant Hoebanx Hector zwaar gewond geraken door granaatscherven en de dag nadien in het hospitaal te Torhout overlijden.

20:40

Bruggenhoofd Gent - Scheldewindeke - Lange Munte. In de loop van de dag heeft hier ook nog een Heinkelbommenwerper van het 54e Kampgeschwäder, het 4e Eskadron, een crashlanding gemaakt op het oude Duitse WO I vliegveld. Hij was origineel opgestegen in Duitsland en op weg naar de haven van Calais om daar zijn bommenlading te droppen. De Duitse piloot Oberleutnant Hans Jürgen Willers moet (mogelijks hier in de regio) door FLAK luchtafweer getroffen zijn en genoodzaakt zijn geweest het vliegtuig zo snel het kon aan de grond te proberen zetten. Hij had zelf als Duitse WOI piloot ook op het vliegveld van Scheldewindeke gevlogen en kende daardoor dit vliegveld (die er op dat moment alvast geen vliegveld meer was). Mogelijks waren er toen nog meer restanten van het toenmalige vliegveld herkenbaar maar heel veel buiten een grote kouter zoals de velden tussen Lange Munte en de Schaperstraat gekend zijn, zal er toen ook niet meer geweest zijn. In elk geval wist hij hier het vliegtuig met een crashlanding aan de grond te zetten en overleefde alvast hijzelf de crash. Hij werd door ter plaatse toestromende Duitsers, allicht van MG Battaljon 6 dat hier was opgesteld, overgebracht naar Balegem voor verdere verzorging. Gelukkig voor hem lag het oude vliegveld dus in de zone die al in Duitse handen was op dat moment.

De locatie waar de Heinkel ooit zijn crashlanding maakte, is vrij goed terug te vinden op basis van de mee geplaatste foto's. Er zijn toch wel wat details die de zoektocht helpen slagen.

Enerzijds zijn hier zeer weinig stukken weiland die dwars liggen. Meestal lopen de stroken dus van Lange Munte richting Schaperstraat. enkel hier zijn zo wat kleinere dwarse percelen te vinden.

De Heinkel moet gelegen hebben vrij kort achter de omheining van de 2 dwarse perceeltjes. Om de locatie te kunnen plaatsen zijn ook nog de zaken met de pijltjes aangeduid van belang.

Op de bovenste foto zie je juist voor het staartstuk daken van gebouwen staan langs de Schaperstraat. Het linker pijltje duidt op die gebouwen. Je moet bijna op de juiste locatie gaan staan om de daken onderling zodanig te laten schuiven zodat het uitzicht zou kloppen met wat je tussen het staartstuk ziet op de bovenste foto.

Het rechter pijltje wijst op het eveneens op de 2e actuele foto zichtbare hoekgebouw van de hoeve horende bij het toenmalige Blauw Kasteel. Voor alle duidelijkheid. Het originele Blauwe kasteel is na WO II gesloopt. Wat je nu ziet is zeker dus niet meer het orginele kasteel vooral bekend tijdens WOI als onderdeel van de gebouwen en structuren bij het Duitse vliegveld van Scheldewindeke tijdens WOI

Hieronder nog 2 foto's met minder of geen referenties om ze juist te plaatsen maar wel van dit gecrashte vliegtuig.. (Oude foto's: Collectie Peter Taghon)

21:15

Bruggenhoofd Gent - Lemberge. Als reactie op de zware beschietingen van Oordegem, begint het Duitse zware artillerieregiment 617 aan tegenbatterijvuur naar eerder al door de artillerie-obachtersabteilung 19 gespotte Belgische artilleriebatterijen. Op dat moment scheren de Duitse obussen laag over de stellingen van het 2e bataljon van de 11e Linie.

21:30

Aan de Schelde - Petegem. De Duitse troepen weten in de duisternis vrij massaal de drie geslagen bruggen over de Schelde over te steken. Zo bereiken zij voorbij de veroverde Britse stellingen en loopgrachten de grote baan Kortrijk - Oudenaarde. Er worden achtergebleven Engelsen gevangen genomen. Zij proberen op dat moment hun posities tot achter de grote baan te behouden.

Wel blijft het zware artilleriebombardement en overvliegen van Duitse bommenwerpers duren. Ze richten hun vuur op de omgeving van de spoorlijn en centrum van Petegem waar de Engelse stellingen zich hadden gevestigd. De bevolking van Petegem die al niet voorheen op de vlucht waren geslagen, probeert te overleven in kelders terwijl het bommengekletter en terug vurend geweer en mitrailleurvuur blijft aanhouden. Een dertigtal huizen blijft in puin of brandend achter. De Duitsers doen voorlopig geen pogingen om het niemandsland tussen de spoorlijn en de baan Oudenaarde-Kortrijk te betreden.

Bruggenhoofd Gent - Kwatrecht. De commandanten van de 1e Compagnie van de 5e Linie krijgen opdracht zich terug te trekken uit bruggenhoofd Gent. Verzamelpunt zou Gontrode kerk zijn. Er wordt getwijfeld over de juistheid van het bericht en de commandant zal enkele uren later opnieuw alle posities laten innemen. Gelukkig wordt na de hevigheid van de dag, het tijdelijk verlaten van de stellingen door de Duitsers niet opgemerkt.

Bruggenhoofd Gent - Moortsele. De soldaten die op de vlucht zijn moeten slaan aan hun voorpost te Scheldewindeke zijn allen weer komen aansluiten bij het 3e Bataljon van de 7e Linie aan het bruggenhoofd.

Bruggenhoofd Gent - Baaigem. Een Duitse patrouille loopt in een hinderlaag. De Duitsers vluchten met achterlating van 1 MG en wat handwapens.

23:00

Bruggenhoofd Gent - Lemberge. De eerder al gestarte Duitse artilleriebeschietingen wordt blijkbaar beperkt korter gelegd en de stellingen van het 2e bataljon van de 11e Linie komen steeds meer in het effectieve schootsveld van de Duitse artilleriebeschietingen te liggen. Hierbij wordt in de commandopost van het 2e bataljon van de 11e Linie (gebouw Radio Vlaanderen in de Schaperstraat), door een obusinslag geraakt. De obus raakt zeer ongelukkig een betonnen putdeksel vlakbij een raam waardoor Kapitein-Commandant Hoebanx heel zwaar verwond geraakt door schrapnel. Met hulp van een plaatselijke dokter, probeert men hem nog over te brengen naar Tielt maar hij zal uiteindelijk toch overlijden aan zijn opgelopen verwondingen.

Algemeen.

Deze dag verloor het 3e Bataljon van de 6e Linie 29 soldaten, 85 anderen geraakten gewond. De 10e Compagnie van de 6e Linie wordt om middernacht versterkt met een peloton mitrailleurs van de 13e Compagnie van de 6e Linie.

In het dagboek van de 56e Infanteriedivisie wordt die dag melding gemaakt van 5 gesneuvelde en 10 gewonde officieren, 129 gesneuvelde en maar liefst 223 gewonde onderofficieren en soldaten. 3 soldaten worden als vermist opgegeven. Voor de 56e ID zou dit de dag van hun veldtocht worden met de zwaarste te verwerken verliezen.

Ook wordt er melding gemaakt van 201 nieuwe Belgische krijgsgevangenen waaronder 4 officieren van de 5e en 28e Linie. Dit bracht het totale aantal genomen gevangenen aan Bruggenhoofd Gent op ongeveer 300 man.

Situatie op 21 mei 1940, 's avonds. De Duitse doorbraak in Noord Frankrijk blijft gehandhaafd en de Fransen en de Britten bereiden een tegenaanval voor om de Duitse doorbraak naar de kust opnieuw te proberen breken. Voorlopig leiden deze acties hoogstens tot beperkte vertragingen van de Duitse oorlogsmachine maar een echte halt weten ze hen nooit toe te roepen.

De Belgen weten aan hun Reduit National voorlopig de hevige Duitse aanvallen af te slaan en de situatie blijft in feite na de zware gevechten van deze dag onveranderd ten opzichte van deze ochtend. Wel zijn ondertussen nabij Oudenaarde ter hoogte van Petegem aan de Schelde de Duitsers weten doordringen tot over de Schelde doorheen de Britse stellingen van de 44e ID. Hierdoor was de Scheldestelling dus in feite toen al gebroken en dreigde voor de Belgische troepen meer noordelijk indien ze daar nog lang zouden blijven, de omsingeling.

Van de 3 oostelijk forten van Luik is het fort van Neufchateau gevallen. Te Namen gebeurt dit met de forten van Saint Heribert en Malonne. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

Op 21/05/1940 wordt te Ieper door de geallieerde leiders onderstaand plan Weygand goedgekeurd voor uitvoering. De deelnemers aan dit overleg waren

  • Generaal Weygand (FR) (Collaboreerde later met het Vichy-Regime)
  • Leopold III (koning van België en aan het hoofd van het Belgisch Leger) en zijn verbindingsofficier.
  • Generaal Champon (FR)
  • Generaal Bilotte (FR)
  • Generaal Gort (GB) geraakt onmogelijk op de plaats van afsrpaak. Dit betekende dus dat de Britten zelf niet betrokken waren bij deze op dat moment uiterst belangrijke vergadering.

Het plan Weygand (Bron: Mai 1940, La bataille de Belgique - M. Fouillien en J. Bouhon)

De volgende doelstellingen werden hierbij bestlist:

  • De 40 nog bestaande Infanteriedivisies (Belgische, Franse en Britse nu nog vechtend tussen de geslagen bres door Noord-Frankrijk en op Belgisch grondgebied - heden aan de Scheldestelling, zouden moeten aansluiten bij het gros van de Franse troepen.
  • De Belgische troepen zouden hierbij de terugtocht van de Franse en Britse troepen moeten verzekeren om dit mogelijk te maken.
  • De Belgische beschikbare gemotoriseerde eenheden zouden mee moeten proberen de Duitse pantsers te breken in de nabijheid van Saint Quentin en Amiens.
  • De Franse troepen zuidelijk van Amiens zouden opnieuw de voorhoede moeten bedwingen van de huidige Duitse doorbraak ter hoogte van de Somme en Beauvais.

Als je dit dus leest, ging men gewoon het Belgische leger dat nog probeerde te redden wat er te redden viel, opofferen om het ondertussen totale Franse falen proberen recht te trekken.

De Fransen dachten dat op die manier de Belgen na het terugtrekken in de achterhoede, net zoals in WO I opnieuw achter de IJzer zou kunnen standhouden door ook daar opnieuw massaal gebieden te laten overstromen.

Van Belgische kant vreesde men wel dat de troepen door dergelijke plannen totaal gedemoraliseerd zouden geraken gezien ze opnieuw zouden dienen terug te trekken na al het terugtrekken van de vorige dagen. Ook zouden zij op die manier opnieuw zo goed als gans hun eigen land prijs geven aan de vijand om in dit geval Frankrijk uit zijn vastgelopen situatie te helpen redden.

De Franse redenering naar de Belgen toe was dat zij hen waren komen bijstaan na een laffe Duitse inval, zoals beloofd. Nu dienden de Belgen als compensatie de Fransen en de Britten bij te staan.

De Belgische koning Leopold III zal zich op de conferentie te Ieper niet voor of tegen het plan Weygand uitspreken. Eenmaal opnieuw aangekomen op het Belgische hoofdkwartier beslist hij dat het Belgische leger verder zal proberen eventueel zonder Britse en Franse steun zijn grondgebied te verdedigen, eventueel terugtrekkend op de Leiestelling indien de Scheldestelling niet meer houdbaar blijkt. In eerste instantie zullen de Belgen al de door de Britten nog verdedigde stellingen vanaf Menen overnemen.

Om de situatie nog wat te verergeren, verongelukt iets buiten Ieper de auto van de Franse generaal Bilotte. Deze laatste geraakt hier dodelijk verwond (in coma) en overlijdt kort nadien. Gezien hij alleen aanwezig was als aanspreekpunt voor het grootste gedeelte van de Franse troepen hier in de regio, bemoeilijkt ook dit nog eens de situatie om wat eerder was afgesproken over te dragen aan de directe legerleidingen.Deze conferentie veroorzaakt dus op zijn beurt nog eens een groter Frans legerleidingsprobleem die bij deze militaire situatie al kon gemist worden als kiespijn. Generaal Bilotte zal uiteindelijk worden vervangen door Generaal Blanchart.

Specifieke extern gebruikte bronnen:

  • Een officieel overzicht van de gebeurtenissen 1939-1940 - Uitgegeven door Ministerie Buitenlandse zaken België te Londen in 1941
  • Mai 1940 - La Bataille de Belgique - M. Fouillien et J. Bouhon
  • Mei 1940 ten zuiden van Gent - Jacques De Vos (1977)
  • Gent, mei 1940 - Peter Taghon - Historica 1986.
  • Mei 1940 - De 18-daagse veldtocht - Peter Taghon (1989)
  • Mei 1940 - De 18-daagse veldtocht in woord en beeld - Peter Taghon (2010)
Home Terug naar bovenkant pagina Vorige : 20 mei 1940 Volgende: 22 mei 1940