Citadelpark Gent

Buskruitfabriek Cooppal Wetteren

Vliegvelden WO I Regio Gent

WO I Munitiepark Kwatrecht

De Dodendraad

De Hollandstellung - Duitse WO I bunkerlinie

Reichsschüle Flandern - SS-School Kwatrecht

Duitse Atlantic Wall Radarpost - Goldammer

WOI en II Munitiedepot De Ghellinck Zwijnaarde

Duitse gangen onder centrum Gent WOII

Schuilplaatsen voor havenarbeiders Gentse kanaalzone uit de koude oorlog

Het Fort van Eben Emael

KW-linie

WO I - Kwatrecht - Melle

18 daagse veldtocht gekoppeld aan TPG

Neergestorte B17 te Kwatrecht 19-09-1944

De bevrijding WO II van de regio rond TPG

Toestand Belgisch leger ten tijde van augustus 1914

Toestand Belgisch leger ten tijde van mei 1940

Gesneuveldenlijsten:

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links


Chronologisch verloop van de 18 daagse veldtocht aan het bruggenhoofd Gent.

Hieronder vindt u het strijdverslag na 23 mei. Na het verlaten van Bruggenhoofd Gent, trekken de Duitse troepen verder voor de stad Gent in te nemen. Hier het relaas tot en met de val van de stad Gent.

Donderdag 23 mei 1940 - De val van de stad Gent

Nog voor 10:00

Gent. Ter hoogte van de Dampoort nam de bemanning van een T13 tank deel uitmakend van de 4e Infanteriedivisie stelling en kreeg de opdracht te vuren op alles wat hun stellingen maar naderde van troepen komende uit de richting van Antwerpen. De Belgische bemanning van deze T13 tank opende dan ook het vuur op de eerste soldaten die ze uit die richting op hen zagen naderen. Gelukkig troffen ze geen doel want het bleken nog zeer late op Gent terugtrekkende Belgische troepen die nog de nieuwe stellingen probeerden te bereiken nabij Gent.

10:00

Gent. Het 1e Bataljon van de 3e Karabiniers lag opgesteld op de Leie langs de Veerkaai en de Nieuwburgkaai. Op dit uur komt een Duitse verkenningspatrouille bestaande uit een vijftal voertuigen en enkele motoren langs de Dendermondsesteenweg het Antwerpenplein opgereden. Tot op dit punt hadden zij al gans de tijd geen Belgische troepen meer ontmoet. De wagens kwamen hier onder Belgisch mitrailleurvuur te liggen van de 3e Karabiniers. De Duitsers zochten meteen beschutting achter hun eigen voertuigen. Iets later wordt echter één van de voertuigen getroffen door een 47mm granaat. Het voertuig brandt volledig uit. De Duitsers trekken zich in allerhaast terug. Een vijftal Duitsers werd hierbij gewond. Hun bevelhebber Lt. Wolfgang Wagener komt om het leven.

Twee foto's van het eerste contact van de 3e Karabiniers met de Duitse verkenners aan de Dampoort te Gent. De bovenste foto geeft een zicht op de gekende reeks van 3 boogbruggen aan de Dampoort. De onderste foto is van nabij de boogbruggen in de richting van de Dampoortstraat. (Oude foto's: Collectie Gardelein)

Het 1e Bataljon van de 39e Linie lag opgesteld in het verlengde van de Coupure langs het kanaal Gent - Brugge. Ze hadden zich ook opgesteld in de huizen op de Groendreef en de Leiekaai. De soldaten kregen de opdracht zoveel mogelijk fietsen op te eisen om in nood een snelle verplaatsing te kunnen maken. Dit was trouwens een vrij algemeen gegeven opdracht aan de Belgische troepen in Gent.

11:20

Gent. Op dit uur meldt zich aan het hoofdkwartier van de 3e Karabiniers aan de Keizerspoort een Duitse onderhandelaar "Leutnant Schönenberger" zich aan om over het lot van Gent te onderhandelen. Origineel had hij de opdracht gekregen de onvoorwaardelijke overgave van Gent te eisen. Hij moest binnen het half uur terug zijn. De Duitsers waren vastbesloten Gent zonder veel geweld in handen te kunnen krijgen. Zij hadden reeds weet van welke eenheden er de stellingen op dat moment verdedigden.

De Belgische bevelhebbers namen de onderhandelaar mee in een ganse rondtoer naar de verschillende Belgische militaire hoofdkwartieren om over de toestand te kunnen onderhandelen.

Door de vele versperringen en blokades was de onderhandelaar veel langer weg dan verwacht. Ook de Duitse bevelhebber had geen vertrouwen meer in de reeds vrij lang vertrokken onderhandelaar en probeerden zelf zo snel mogelijk Gent (de Keizerspoort) te bereiken. Aan de Keizerspoort was een vrij indrukwekkende versperring opgetrokken. De brug zelf was opgeblazen maar de tramsporen hadden de explosie overleefd waardoor wie het wou, in feite de brug op handen en voeten over de rails nog kon oversteken. Ook was een gasleiding afgerukt waardoor een voortdurend aanwakkerende vlam bleef branden over het water. Men slaagde er maar niet in de gas deftig af te sluiten.

Zicht op de opgeblazen brug nog zonder tijdelijke noodbrug. Het is hier natuurlijk altijd lastig nog hetzelfde te proberen fotograferen omdat je dus op elke foto geplaagd zit met die fly-over die er toen niet was.

Foto's boven: op deze foto zie je nog heel duidelijk de door de explosie vernielde gasleiding met brandende vlam die men maar niet gedoofd kreeg. (Foto boven links: Collectie Peter Taghon - Foto boven rechts: Collectie Jacques De Vos). De foto daaronder toont een direct zicht op de kapel aan de overzijde van het water. Deze kapel was toen via de Keizervest bereikbaar, heden niet meer. (Oude foto: Collectie Jacques De Vos)

Aan de overkant stond deels in de kasseien ingegraven defecte T13 tank, ingewerkt in de stelling als 47mm kanon. Overal in de huizen aan de overkant zag men uitstekende geweren door de ramen uitsteken.

Een fraai zicht genomen van voor de opgeblazen brug, kijkend naar de Lange Violettenstraat. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)

Deze T13 tank met uitgeschakeld rijwerk stond dus nabij de huidige eerste woning aan de overzijde van de opgeblazen brug. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)

Toen de eerste Duitse troepen toekwamen aan de Keizerspoort, nadat Belgische en de eerste Duitse onderhandelaar waren doorgereden in de richting van het Belgische hoofdkwartier, was de verwarring bij de Belgische troepen volledig. Men wist niet of men in de verdediging moest gaan of dat de strijd afgelopen was. De verwarring was nog groter omdat al gans de voormiddag het gerucht de ronde deed dat de stad Gent open verklaard was voor de Duitsers. Toen zonder veel dralen een nieuwe Duitse onderhandelaar over de vernielde sporen de overkant van de brug probeerde te bereiken werd er geen schot gelost. Toen deze verklaarde dat er een indrukwekkende Duitse overmacht op de Keizerspoort afstevende, gaven een 400 tal Belgische soldaten, zonder een schot te lossen, hun vrij goed uitgebouwde stelling aan de Keizerspoort over aan de Duitsers. De Belgische soldaten lieten zich zonder veel moeite ontwapenen en gevangen nemen.

De eerste Duitse troepen komen aan aan de overzijde van de Brusselsepoort. De brug zelf was opgeblazen. Deze soldaten moeten links voor de opgeblazen brug gesitueerd worden. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)

De eerste Duitse oversteekpogingen gebeurden op verschillende wijzes. Zo werd er alvast geprobeerd met balken over de nog aanwezige tramsporen een eerste vorm van noodbrug naar de overzijde te bouwen.

(Oude Foto: Collectie Jacques De Vos)

Een tweede manier om aan de overzijde trachten te geraken, was het gebruik van een bootje. dit gebeurde nabij het sas links van de opgeblazen brug.

Een tweede manier om aan de overzijde trachten te geraken, was het gebruik van een bootje. dit gebeurde nabij het sas links van de opgeblazen brug. (Bovenste oude foto: Collectie Jacques De Vos - 2 oudere foto's daar onder: Collectie Peter Taghon)

Vrij kort nadien zou een eerste degelijke noodbrug voor voetvolk en heel klein materieel op rubber vlotten worden gelegd juist achter dit sas.

Zicht op deze noodbrug voor licht materiaal. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)

12:50

Gent. Op het hoofdkwartier van de 18e Infanteriedivisie komt het bericht binnen dat zich in de omgeving van de Lange Violettenstraat 2 Compagnies van de 39e Linie hebben overgegeven aan een vijftigtal Duitsers die zonder verweer met bootjes de Schelde hadden kunnen oversteken. Overal in de buurt van de Keizerspoort worden massaal Belgische soldaten zonder veel verweer, gevangen genomen. Velen, ook officieren, lopen vaak ongewild, recht in de handen van Duitse verkenners van de Duitse 25e Aufklärungs Abteilung (verkenningseenheid AA25). Dit zou grotendeels te maken hebben met geruchten die werden verspreid door de Gentse politie. Men zou aan Belgische troepen rondverteld hebben dat het Gentse centrum in Duitse handen was en dat ze beter de wapens konden neerleggen om verder bloedvergieten te voorkomen. Deze thematiek heeft nog meerdere jaren het discussieonderwerp geweest in het Gentse. Sommigen vonden het een goede zaak dat Gent onbeschadigd in Duitse handen was gevallen, anderen vonden het een laffe daad het Belgische leger zo te demoraliseren en tot overgave te dwingen.

13:00

Gent. Praktisch de volledige 10e Compagnie van de 39e Linie had zich reeds overgegeven. De 11e en 12e Compagnie, opgesteld langs de Visserij ondergingen zonder veel weerstand hetzelfde lot. De gevangen genomen Belgische soldaten werden verzameld op te terreinen langs de Peynaertkaai.

Kanaal Gent-Terneuzen - Zelzate. De doorbraakpogingen van de Duitsers op het kanaal verhevigen rond dit moment. De 2e Gidsen weten met ondertussen bijkomende steun van de 2e Cyclisten voorlopig nog alle aanvallen af te slaan.

13:15

Gent. Duitse Pioniertroepen waren meteen begonnen aan de Keizerspoort een noodbrug te bouwen om ook met voertuigen over het water te geraken. De Duitsers wilden meteen doortrekken tot het Gentse stadscentrum.

Op deze foto's zie je de meer definitieve aangelegde noodbrug aan de Keizerspoort. Allicht is ze hier wel al sterker uitgebouwd dan het origineel door die Duitse Genietroepen in basisversie zal gedaan zijn. Deze foto's zijn zeker niet van die eerste dagen. (2 oude foto's: Collectie Jacques De Vos)

13:30

Kanaal Gent-Terneuzen. Rond dit uur zijn er de eerste pogingen van Duitse kant om het kanaal te proberen oversteken in de sector nog verdedigd door de 37e Linie nabij de Kühlmanfabrieken te Rieme. Al vrij snel worden deze fabrieken door overgeraakte Duitsers bezet en probeert men van daaruit verder door te breken richting Rieme-Callemansputten en de wijk Triest.

.Onderstaande oude foto is zeer moeilijk te plaatsen. De foto hiernaast toont allicht de beste imitatie van hetzelfde zicht genomen vanaf Terdonck kijkend over het Rodenhuizendok (toen nog niet bestaande).

Op de achtergrond van bovenste streetview beeld kijken we over het huidige kanaal Gent - Terneuzen met in de verte de huizen langs het huidige Terdonckplein. De foto rechts boven toont dezelfde huizen aan de overzijde. Op de oude foto zie je trouwens links nog de opgeblazen brug van Terdonck liggen. De smalle waterloop links in beeld is de toen daar nog startende Sassevaart. (Oude foto: Collectie Peter Trödel)

De Duitse oversteekpogingen nabij Terdonck vonden plaats iets voorbij het huidige veer van Terdonck. Daar lag toen ook de opgeblazen brug van Terdonck.

boven: Google Streetvieuw richting Zelzate vanaf het veer te Terdonck. We kijken op de rechter kant op de huidige terreinen van Sidmar die toen nog gewoon velden waren. Ook was er nog geen sprake van het huidige Rodenhuizendok. Op de foto links zie je in de rubberboot de voet liggen van een zware Maxim Mitrailleur. (Oude foto's: Collectie Peter Trôdel)

Allicht dienen de branden ter hoogte van de olieraffinaderij van Rieme Oleon (toen gekend als Purfina) ook rond deze periode gesitueerd te worden. (Oude foto's: Collectie Peter Trödel - Actuele foto: Google Streetview)

Gent. Op het Gentse stadshuis komt op dat moment een jonge Duitse officier begeleid door twee soldaten toe om van het nog beperkt aanwezige stadsbestuur te eisen de Duitse vlag te heisen aan de voorgevel van het stadhuis. Ook eiste hij de waarborg te krijgen dat er niet meer geschoten zou worden op de Duitse troepen in Gent. Het achtergebleven Gentse stadsbestuur wordt meegenomen naar de kazerne Hollain waar ondertussen de Duitse leiding zich tijdelijk heeft gevestigd.

Duitse officieren waaronder Hauptmann Friedman van het Duitse 156e Artillerieregiment in de Lange Violettenstraat nabij de Hollainkazerne. We kijken terug in de richting van de Brusselsepoort (Oude foto: Collectie Jacques De Vos)

Ondertussen hadden de Duitsers de gemoederen wat extra opgehitst door de Duitse vlag te laten heisen op het Belfort zodat ze goed zichtbaar was uit de omtrek. Er volgden meerdere Belgische pogingen om deze vlag opnieuw te verwijderen. Allen voorlopig zonder resultaat. Voorlopig resulteert het enkel in het opstellen van enkele Duitse mortieren en machinegeweren om de gemoederen in het centrum van de stad te proberen bedaren. Een groot probleem voor zowel de Duitsers als de Belgische verdedigers zijn de massa's kijklustige Gentenaars. De meningen bij de bevolking zijn ondertussen ook sterk verdeeld. Vele Gentenaars waren sinds de vele vernielingen door de Belgische Genie meer gekant tegen het Belgische leger dan tegen de Duitse invallers.

De Duitse leiding wordt ondertussen vrij nerveus over het feit dat niemand schijnt te weten waar Leutnant Schönenberger blijkt rond te hangen. Men vreest dat hij uitgeschakeld is. De Duitse aanvallers geven het nog aanwezige stadsbestuur meermaals de opdracht er voor te zorgen dat de stad Gent vrij verklaard zou worden. Deze kunnen telkens maar het antwoord geven dat zij zelf niets te zeggen hebben over de aanwezige militairen.

Zeer fraai is deze nog steeds goede gelijkende foto van Duitse officieren die aan het overleggen zijn op de kop van de Lange Violettenstraat, net voorbij de toen opgeblazen brug aan de Brusselsepoort. Onder hen alvast herkenbaar General Geyer, Oberst Rodt en het nog aanwezige Gentse stadsbestuur. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)

15:00

Noord Frankrijk. De Britten dringen er op aan dat alles op alles moet gezet worden om ten laatste op 26/05/1940 (3 dagen later dus) een zware gezamenlijke tegenaanval te ondernemen. Hier zouden ook de Belgische troepen moeten aan deelnemen, wou men kans maken op slagen. Tot op dat ogenblik hadden de Belgen nog altijd geen bericht ontvangen over wat van hen binnen dit plan werd verwacht.

Gent. De Duitsers ondernemen een tweede poging om de Dampoortbrug te overschreiden maar ze worden opnieuw door de verdediging van de 3e Karabiniers teruggedreven. Twee iets te dappere Belgen komen echter om bij een poging de vluchtende Duitsers nog te proberen onderscheppen.

15:10

Gent. De 9e Compagnie van de 41e Linie komt aan bij het Citadelpark en graaft zich daar in. Ook hier hitst de Gentse bevolking de nog ingegraven soldaten op om zich over te geven aan de Duitsers omdat de stad toch al gevallen zou zijn. Geleidelijk aan beginnen kleine groepjes soldaten zich effectief ook over te geven aan enkele Duitsers in de buurt van de Leopoldkazerne. Binnen de kortste keren was gans de 9e compagnie gecapituleerd.

Dit is een foto van het verzamelen van Belgische krijgsgevangenen in het Citadelpark te Gent. De krijgsgevangenen staan aan het toenmalige Azaleapaleis. Dit was een onderdeel van het grote Feestpaleis dat centraal in het park stond. (Oude foto: Replica)

15:20

Gent. Het 2e Bataljon Karabiniers houdt stevig zijn posities op de linker kant van de Coupure. Zij krijgen rond dit ogenblik de opdracht de bruggen op de Coupure op te blazen. Opnieuw vliegen een aantal bruggen in het Gentse de lucht in. Ze zijn hieronder van noord naar zuid gedocumenteerd voor zover er al fotomateriaal is van opgedoken..

De brug ter hoogte van het Jan Hembysebolwerk, beter gekend als de Contributiebrug. Op de oude foto kijken we reeds op de herstelling van de eerder opgeblazen brug. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)
De volgende opgeblazen brug was deze langs de Coupure ter hoogte van de Papegaaistraat. (Oude foto: Collectie Jacques De Vos)

Dit is de laatste brug langs de Coupure nabij de aansluiting van de Coupure op de Leie. Nu ligt er veel korter bij deze aansluiting een ophaalbrug maar de toenmalige brug lag niet zo kortbij deze aansluiting maar nabij de huidige Iepensteeg. (Oude foto: Collectie Jacques De Vos)

Het opblazen van de bruggen ter hoogte van de Coupure (dit zouden er in totaal 6 moeten geweest zijn) veroorzaakt ontzettend veel schade aan omliggende woningen. De impact hiervan was groot te noemen.

Samen met de bruggen op de Coupure ondergaan nog enkele meer naar achteren gelegen bruggen rond dit moment hetzelfde lot. Dit waren allicht de nog resterende bruggen die nu ook nog toegang zouden hebben gegeven tot de binnenstad vanaf de kleine ring.

Dit zijn 3 oude foto's van de opgeblazen brug langs de Hagelandkaai rechtop de Jan Van Gentlaan. De foto's langs de boorden zijn allen genomen vanaf deze Hagelandkaai. Dit was een brug over de Napoleon De Pauwvertakking die de draaikom aan de Dampoort verbindt met de Leie. (Oude foto links boven: Collectie Jacques De Vos, Oude foto's onderaan: Replica)
De brug langs de Lousbergkaai moet rond hetzelfde tijdstip ook aan zijn einde gekomen zijn. Dit was een dubbele ophaalbrug en lag zeker niet ter hoogte van de huidige brug maar iets verderop langs het water. Deze brug staat ook bekend als de brug over de Visserij en lag origineel rechtover de Loze Visserstraat. De Visserij was een ontdubbeld vervolg op de oude Leie. (Oude foto: Replica)

Ook de brug over de Schelde op de huidige kleine ring is allicht rond dit moment opgeblazen. Dit is de Scheldebrug gekend als Ter Plaeten. Deze brug was toen nog splinternieuw. Op de achterkant de kerk van de Sint Pieters Abdij. (Oude foto: Collectie Gardelein)

Als laatste in deze reeks werd allicht nog de Leiebrug ter hoogte van de kleine ring ter hoogte van de Eedverbondkaai opgeblazen. We kijken hier in de richting van het Eiland Malem en Drongen. (Oude foto: Collectie Monumenten en Landschappen)

15:30

Gent. De Duitsers bezetten het stadhuis. Praktisch gelijktijdig is door de Belgische Genie de telefooncentrale in de Bennesteeg opgeblazen waardoor praktisch in gans het centrum al het telefoonverkeer onderbroken wordt.

De leiding van het 1e Bataljon van de 3e Karabiniers krijgt uitdrukkelijk de opdracht geen contact te maken met Duitse onderhandelaars. De Coupure mag zeker niet opgegeven worden aan de Duitse bezetters. Er worden een aantal extra mitrailleurgroepen aangevoerd om de zones van de vernielde bruggen extra te verdedigen.

16:00

Gent. Door het opblazen van alle bruggen over de Coupure zakte het moreel bij de meeste soldaten van de 3e Karabiniers tot onder nul. Zij zagen plots elke mogelijkheid om te vluchten als het te heet onder hun voeten werd, wegvallen. Toen deze soldaten ook door plaatselijke politie en Duitsers werden aangemoedigd zich over te geven, viel ook deze stelling in de kortste keren uit elkaar. In grote groepen begaven de soldaten zich naar het stadhuis om aldaar hun wapens af te geven en de strijd te staken.

2 oude foto's die een beeld geven op de massa Belgisch legermateriaal dat werd achtergelaten nabij het Gentse Stadhuis. De bovenste foto is genomen kijkend in de richting van het Belfort. De tweede foto is letterlijk vanaf de trappen van het stadhuis in de richting kijkend van de Belfortstraat (Oude foto's: Replica).

De 1e Compagnie van de 39e Linie maakt voor het eerst die dag contact met Duitse verkenningspatrouilles die probeerden de compagnie tot overgave te doen overgaan. Er volgt een kort maar hevig vuurgevecht waarna de Duitsers zich terugtrekken.

Het 2e Bataljon van de 3e Grenadiers krijgt de opdracht de olietanks op de Wiedauwkaai te vernietigen vooralleer ze in handen kunnen vallen van de Duitsers.

Rond dit uur komt het vrij algemeen aan de reeds vernielde bruggen over de Leie, tot schermutselingen. Er volgen geen echt doorduwende Duitse aanvallen maar de sfeer is over het algemeen vrij gespannen.

Door de vele rondritten en massale versperringen van gesprongen bruggen en wegonderbrekingen, duurde het tot 16 uur alvorens de eerste onderhandelaar Leutnant Schönenberger terug was bij zijn originele troepen vanwaar hij om 11u20 vertrok. Tijdens zijn onderhandelingen was overeengekomen dat Gent tegen 7 uur 's morgens op 24 mei 1940 zou overgedragen worden aan de Duitsers. De Belgische troepen zouden tot dan tijd krijgen de stad opnieuw te ontruimen. Dit bleek na al wat ondertussen reeds gebeurd was, verloren moeite. Ondertussen hadden reeds massa's Belgische troepen zich overgegeven in plaats van de dag nadien Gent te verlaten om mee stelling te nemen achter de Leie en het afleidingskanaal.

16:15

Kanaal Gent - Terneuzen. Er wordt opdracht gegeven aan de eenheden van het 1e Bataljon van de 14e Linie de westkust van het kanaal te proberen heroveren in de zone 300 meter zuidelijk van de weg Ertvelde - Rieme (zone zuidelijk Riemsesteenweg en gedeeltelijk huidige Kluizendok, toenmalige Zandeken). Het 2e Bataljon van de 14e Linie doet dan eenzelfde zuiveringsactie nog meer zuidelijk allicht tot ongeveer Doornzele. Mocht deze opdracht niet compleet doenbaar blijken, moeten de Duitsers in elk geval teruggeduwd worden zodat ze voorlopig alvast niet al te snel verder doorbreken richting afleidingskanaal

Ondankt dat de Belgen er in slagen het kanaal zelf opnieuw te bereiken, blijken nog altijd een aantal Duitse eenheden zich verdokenen opgesteld te hebben op de terreinen van de Kühlmanfabrieken. Desondanks zijn er geen rechtstreekse Belgisch-Duitse contacten.

16:30

Gent. Rond dit uur had bijna gans de 11e Compagnie van de 41e Linie hetzelfde lot ondergaan als de 9e Compagnie. Ook deze compagnie had zich tegen dan volledig overgegeven aan de Duitsers.

Als reactie op de massale kapitulatie van Belgische troepen van de 41e Linie, werd wat nog restte van het 2e en 3e Bataljon van de 41e Linie uit Gent weggetrokken tot achter de spoorlijn Gent - Brussel. De nieuwe ruggegraat werd gevormd door een Compagnie wielrijders die opgesteld werden tussen de Leie en het Sint Pietersstation. Een ander wielrijders Eskadron van de 16e Infanteriedivisie stelde zich op vanaf het station tot aan de Schelde. 3 mitrailleurpelotons van de 12e Compagnie van de 41e Linie en wat nog restte van de voltallige 10e Compagnie stelde zich op tussen de tunnel van de Zwijnaardsesteenweg met de Ottergemsesteenweg. Hier werd letterlijk van de nog bereidwillige restanten van een gans Bataljon een degelijke gevechtsgroep samengesteld.

De nog resterende Belgische troepen in de binnenstad, vooral behorende tot het 2e Bataljon van de 41e Linie, gaven zich praktisch allen kort nadien over aan de Duitsers.

Ook op de Kouter, ter hoogte van de huidige Albert Heijn, gelijkaardige beelden als aan het stadhuis. Achtergelaten Belgisch legermateriaal van gekapituleerde Belgische soldaten. (Oude foto: Replica)

Als poging de Duitsers af te houden blazen de Genietroepen ook de Bargiebrug op die de Duitsers afscheidde van de 1e Bataljon van de 39e Linie. Bij deze explosies (want ze wou niet van de eerste keer instorten) werden verscheidene huizen zwaar beschadigd.

De opgeblazen brug ter hoogte van de Waldamkaai, ook de Bargiebrug genaamd. (Oude foto: Collectie Peter Taghon)

16:40

Gent. Een eerste Duitse patrouille probeert de Coupure te naderen om ze over te steken. Ondanks hun vriendelijke gebaren met verzoek tot overgave werden ze onthaald op een Belgische vuurregen. Het kwam meteen tot een gevecht in regel met gewonden aan beide zijden. De Duitse stoottroepen trekken zich voorlopig terug.

17:00

Gent. Er ontstaan de eerste schermutselingen tussen Duitse verkenners en de Belgische compagnies die zich hadden opgesteld achter de spoorwegberm. Door het wapengekletter komen steeds meer Duitse troepen in deze richting. Door hevige vuurgevechten werd in de richting van de spoorweg de Duitse opmars voorlopig volledig gestopt. De Duitsers trekken zich uiteindelijk terug in de straten die doodlopen op de spoorwegberm.

Ondertussen wordt van Duitse kant al melding gemaakt van een duizendtal Belgische krijgsgevangenen.

Kanaal Gent-Terneuzen - Zelzate. Rond dit tijdstip worden de eerste Duitse troepen aan de Belgische kant van het kanaal alhier waargenomen. Ook hier blijkt dus de kanaalstelling te hebben begeven. Gelijktijdig worden de 2e Gidsen echter ook onder vuur genomen uit de richting waar normaal de posities nog dienden bezet te zijn door de 37e Linie. De beschietingen kwamen uit de richting van de wijk Triest.

Zelzate. Allicht dient rond dit tijdstip de val van het stadscentrum van Zelzate gesitueerd te worden. Dit impliceert dat de Duitse troepen in eerste instantie tot aan de oever van het oude kanaal wisten door te breken en kort nadien ook geleidelijk deze oude kanaalarm zouden proberen overbruggen. Dit maakte dus dat de Duitsers nu enkel nog gescheiden zouden zitten van het gros van de Belgen door het nieuwe kanaal Gent - Terneuzen waar ook alle bruggen waren opgeblazen. Van Belgische kant wist men dus dat nieuwe zware doorbraakpogingen op dit kanaal niet lang meer zouden uitblijven. Bijkomend was deze stelling ter hoogte van Terdonck op dit moment al beperkt doorbroken maar probeerde men daar de schade nog in te perken.

Op deze foto zien we de Duitsers oprukken tot nabij het Oude kanaal ter hoogte van de huidige Marktstraat waar toen ook een brug was, gekend op Zelzate als de Nieuwe Brug. Heden is het huis rechts met de puntgeveltjes nog vlot herkenbaar maar allicht zal dit geen lang leven meer beschoren zijn als herkenningspunt.

(Foto rechtsboven: Replica - Linksonder: Postkaart van deze Nieuwe brug (Collectie Hamerlinck)

In de loop van de namiddag zullen de Duitsers van het 481e Infanterieregiment het kanaal oversteken door stukken dienende voor noodbruggen op te bouwen op pontonbootjes te leggen en zo geleidelijk aan noordelijk langs de vernielde brug het Oude kanaal over te steken. Voorlopig was er nog geen noodbrug over dit kanaal klaar en diende dit overzetten op deze manier te gebeuren.

Dit is letterlijk zo een foto die heden nog amper te plaatsen valt. Het actuele zicht zal zijn zoals links onderaan te zien. Heden is dit een geasfalteerd terrein die als parking dient van de huidige firma Rain Carbon - Rütgers Belgium nv. Dit was vroeger het brede kanaal zichtbaar op de bovenste oude foto. De huizen die op deze manier op de achtergrond te zien zijn, stonden dus langs de huidige Havenlaan. De woning met de gele gevel is allicht nog altijd de 2e woning (recht) op de oudere foto. De andere hogere woning meer naar links op de oude foto is allicht ook nog de laatste hogere woning op de actuele foto (donkerrode gevelsteen), voor het lagere witte café. (Oude foto: Collectie Peter Taghon, actuele foto's Google Streetview)
Doortrekkende Duitsers nabij de Kerkstraat, ter hoogte van het kerkhof. We herkennen nog links de muur en het hek van het toenmalige kerkhof. De richting van waaruit deze Duitse soldaten komen is bijna vanuit Nederland. Allicht trekken deze door op de frontzone nabij het kanaal Gent Terneuzen.

Bovenstaande foto is al heel wat moeilijker nog correct te koppelen. Wel is de knik in de weg op de rechter kant (zig zag) nog altijd identiek. Dat is de Oude Westtragel. Aan de overzijde loopt de Suikerkaai. Toen was er dus op het uiteinde van de Burgemeester Chalmetlaan op de linker kant nog een stukje oud kanaal (ook heden lang gedempt). Dit had op zijn beurt niets meer te zien met wat in dit strijdverhaal steeds wordt omgeschreven als het oude kanaal Gent - Terneuzen en sloot dus wel zuidelijker nog hierbij aan. De rookwolk die we in dit geval dus zien op de achtergrond is niet van het Zelzaatste brandende teerkot maar van de branden te Rieme op de terreinen van Purfina. (Oude foto links: Collectie Peter Trödel - rechts: Google Streetview)

17:15

Gent. Er wordt een eerste salvo van 20 granaten gevraagd aan de Belgische artillerie om af te vuren op de zuidelijke kant van het Citadelpark. Er volgden nadien nog 2 salvo's. De Duitsers trekken zich uiteindelijk terug uit dit gedeelte van de stad maar de schade vanwege deze artilleriebombardementen is aanzienlijk.

Schade aan het Azaleapaleis in het Citadelpark te Gent door bovenstaande beschietingen (Foto: Replica)

17:30

Gent. Rond dit uur had ook het volledige 1 Bataljon Karabiniers zich overgegeven aan de Duitse bezetter.

Opnieuw zijn er enkele schermutselingen tussen Duitse verkenners gewapend met MG's en het 3e Bataljon van de 39e Linie. Deze Belgische troepen beginnen zich stilletjes aan terug te trekken via ondertussen gemaakte noodbruggen over het kanaal Gent-Brugge.

17:45

Gent. De stellingen en huizen in de directe omgeving van de olietanks op de Wiedauwkaai worden tijdelijk ontruimd omdat de tanks tot ontploffen gebracht gingen worden.

18:00

Gent. De Gentse politiecommissaris komt bij de leiding van het 3e Bataljon Karabiniers eisen dat zij zich net zoals het 1e Bataljon zouden overgeven. Luitenant Devèze laat meteen de commissaris aanhouden en weigert zijn opdracht uit te laten voeren.

18:30

Gent. Een Duitse patrouille doet nog een poging op het Fraterplein soldaten van het 3e Bataljon van de 39e Linie te overhalen zich over te geven. Er geven zich een aantal soldaten over maar de grote massa weigert er op in te gaan. Plots wordt een Duitse granaat het gebouw ingegooid waar de Belgische officieren zich bevinden. Als bij wonder weet iedereen tijdig dekking te vinden en vallen er enkel een aantal gewonden. Het vuur wordt meteen geopend op de Duitse patrouille. Een eerste Duitser die aanstalten maakte een tweede granaat te gooien zakt bloedend ineen. Hun bevelhebber wordt ernstig verwond. De rest van de Duitsers neemt zo snel ze kunnen, de benen.

18:33

Gent. De soldaten van het 21e Bataljon Genie blazen de 8 olietanks op de Wiedauwkaai op. Er ontstaat een enorm zware brand met ontzettend veel rookontwikkeling die van kilometers ver te zien is.

19:00

Gent. Er volgen nog enkele schermutselingen in de buurt van de spoorweg maar de Duitse troepen ondernemen geen nieuwe pogingen meer om de spoorweg te proberen kruisen.

Ook zijn er nog enkele nieuwe schermutselingen van het 3e Bataljon Karabiniers met Duitse stoottroepen maar deze kunnen telkens teruggeslagen worden. Zij krijgen op dat moment ook de opdracht proberen terug te trekken. Op hun terugtocht wordt de Albertbrug opgeblazen. Met hulp van de Genie weten nog een heel aantal van de Karabiniers aansluiting te krijgen bij Belgische troepen in tweede lijn via enkele geïmproviseerde noodbruggen over het kanaal Gent - Brugge.

De opgeblazen Albertbrug tussen de huidige Neermeerskaai en de Gordunakaai. Allicht een van de laatste opgeblazen bruggen op Gent. (Oude foto: Collectie Gardein)

Gent. Het grootste gedeelte van de Gentse binnenstad was ondertussen in Duitse handen. Toch was het nog niet overal veilig voor de Duitse bezetter. Op het moment dat een Duitse patrouille probeert geisoleerde Belgische soldaten gevangen te nemen ter hoogte van de Drapstraat, worden ze plots onder vuur genomen door een Belgisch officier. Hierbij wordt één van de Duitsers zwaar getroffen in de onderbuik en zakt in elkaar. Zijn compagnons moeten het onder een kogelregen op een vluchten zetten en hun strijdmakker achterlaten. Als een kwartier later een burgerlijke ambulance arriveert, is de soldaat reeds overleden.

Er was in feite tussen de Belgische troepen, meer noordelijk van Gent, en de Duitse bezetter in het centrum van Gent, een neutrale zone ontstaan. Dit vergemakkelijkte wel de mogelijkheid van afgedwaalde Belgische soldaten, opnieuw de noordelijkere gelegen Belgische troepen op de achterlijn, te vervoegen.

Van Duitse kant spreekt men ondertussen al van meer dan 3000 Belgische krijgsgevangenen.

20:00

Kanaal Gent-Terneuzen - Zelzate. De eerder door Duitsers bezette posities nabij de wijk Triest aan de Belgische kant van het kanaal, blijken opnieuw verlaten en vrij van Duitsers. Voorlopig is het nieuwe kanaal Gent-Terneuzen als verdedigingslijn dus nog intact te noemen.

21:00

Kanaal Gent-Terneuzen. Ondanks de Belgische zuiveringsactie worden er kort nadien toch opnieuw Duitsers gesignaleerd op de rand van Rieme in de wijk Triest.

Ondertussen installeert het 1e Bataljon van de 14e Linie zich opnieuw langs de kanaaloevers, zich bewust zijnde van mogelijke Duitse infiltraties. Het 2e Bataljon doet hetzelfde aan de overzijde van het kanaal ter hoogte van Terdonk. Beide bataljons zijn op die manier enkel gescheiden door de zone Rieme - Avrije (beek) van waaruit ze toch opnieuw Duitse weerstand dienen vast te stellen en onder vuur worden genomen.

Schets situatie op 23-5-1940 in de regio Zelzate (Bron: Mai 1940, La bataille de Belgique - M. Fouillien en J. Bouhon)

22:00

Kanaal Gent-Terneuzen - Zelzate. Op dit moment verlaten ook de aanwezige troepen van de 2e Gidsen, de 2e Cyclisten en de 2e Lansiers hun posities en trekken terug richting Leiestelling. De stellingen aan het kanaal Gent-Terneuzen worden dus ook geleidelijk aan van Belgische kant verlaten en geruild voor de Leiestelling.

22:30

Gent. Rond dit uur begint de georganiseerde aftocht van het Belgische leger rondom Gent naar de richting van de Leie en het afleidingskanaal. De Belgische troepen kregen van de militaire leiding de toelating na hun overtocht van het kanaal Gent-Brugge, de bruggen van Vinderhoute, Lovendegem en Merendree op te blazen. Ook de bruggen te Drongen en Mariakerke over de Verbindingsvaart ondergaan hetzelfde lot.

24:00

Gent. Rond dit uur verlaten de laatste Belgische troepen die zich bewust waren van de geplande aftocht de streek van Gent. Enkele pelotons gingen verloren doordat ze het bericht van de terugtrekking nooit ontvingen. Zij werden in de vroege ochtend allen krijgsgevangen gemaakt. Wat nog restte van de 10e Compagnie van de 39e Linie werd vergeten op de spoorlijn Brussel-Gent.

Situatie op 23 mei 1940, 's avonds. De Noord Franse situatie blijft problematisch maar verergert eigelijk niet op dit moment. Alleen weten de geallieerden de Duitse invallers niet echt het vuur aan de schenen te leggen en terug te dringen.

Na de val van 2 bijkomende forten te Namen, weet alleen dit van Dave voorlopig nog stand te houden. Te Luik weet Tancrémont, volledig omsingeld door Duitse troepen; een overgave af te houden. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

Bijkomend ontstaat ondertussen de situatie dat er geen sprake meer is voor de Belgen om zich terug te trekken achter de IJzer. De situatie in Noord Frankrijk is ondertussen zo verslecht dat men dringend werk dient te maken van de voorbereiding van de verdediging van de IJzer vanaf de westkant (de andere zijde dus).

De Belgen aan het Reduit National worden verplicht een zoveelste terugtrekking op te starten. De Belgische stellingen aan het Reduit National met onder andere Bruggenhoofd Gent, hebben zich moeten verplaatsen tot achter de Leie en het afleidingskanaal op de Leie (het Schipdonkkanaal). Boven Gent wordt voorlopig nog zeer beperkt weerstand geboden achter het kanaal Gent-Terneuzen om een terugtrekking op de vorige gemelde lijn mogelijk te maken. (Schets: De Achttiendaagse veldtocht - Ministerie van Landsverdediging)

Specifieke extern gebruikte bronnen:

  • Mai 1940 - La Bataille de Belgique - M. Fouillien et J. Bouhon
  • Een officieel overzicht van de gebeurtenissen 1939-1940 - Uitgegeven door Ministerie Buitenlandse zaken België te Londen in 1941
  • Mei 1940 - De 18-daagse veldtocht in woord en beeld - Peter Taghon - Lannoo 2010
  • Gent, mei 1940 - Peter Taghon - Historica 1986.
Home Terug naar bovenkant pagina Vorige : 23 mei 1940: Algemene beelden bij de val van TPG Volgende : 24 mei 1940 - De val van het kanaal Gent - Terneuzen